Niebinarność

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Flaga osób niebinarnych
Flaga osób genderqueer

Niebinarność, także: genderqueer, niebinarne tożsamości płciowe – zbiorcze określenie spektrum tożsamości płciowych (gender identity), które nie są wyłącznie męskie lub kobiece, i wychodzą w ten sposób poza tę polaryzację i binarność[1].

Osoby niebinarne mogą identyfikować się jako osoby o dwóch lub więcej płciach (bigender, trigender, pangender)[2]; nie mające ich w ogóle (agender); mające zmienną tożsamość (genderfluid)[3]; lub jako trzecia płeć, kategoria obejmująca osoby, które nie przypisują nazwy swojej płci/tożsamości rodzajowej i kategorie spoza zachodniego kręgu kulturowego[4].

Tożsamość płciowa/rodzajowa jest oddzielna od orientacji seksualnej[5], a osoby niebinarne mają różne orientacje seksualne, tak jak transpłciowi i cispłciowi mężczyźni i kobiety[6].

Definicje i tożsamości[edytuj | edytuj kod]

Jamie Shupe: Aktywista transseksualny i pierwsza osoba w Stanach Zjednoczonych, która została zgodnie z prawem uznana za osobę nie-binarną.
Mapa rozpoznawalności prawnej tożsamości niebinarnych

     Niebinarna/ trzecia płeć - opcja dostępna jako dobrowolne zgłoszenie się.

     Opcja wyboru tylko dla osób interseksualnych

     Obowiązkowe dla osób płci interseksualnej, a dla innych dobrowolne.

     Obowiązkowe dla osób płci interseksualnej

     Niebinarna / trzecia płeć nierozpoznana prawnie albo brak danych

Oprócz bycia zbiorczym i ogólnikowym terminem, genderqueer bywa używane jako przymiotnik, który odnosi się do wszystkich osób, które przekraczają granice płci (niezależnie od własnej tożsamości), lub do osób "queerujących" płeć. Genderqueer jest słowem często używanym do samodzielnej identyfikacji przez osoby, które kwestionują binarne konstrukty społeczne[7].

Niektóre źródła używają terminu "transpłciowy" w taki sposób, że obejmuje on osoby genderqueer i niebinarne[8][9][10]. Fundacja Kampanii na rzecz Praw Człowieka i Gender Spectrum używają terminu "gender-expansive", aby przekazać „szerszy, bardziej elastyczny zakres tożsamości płciowej i/lub ekspresji niż zwykle związany z systemem binarnych płci”[11].

Osoba genderfluid woli pozostać elastyczna w kwestii tożsamości, niż identyfikować się stale z jedną płcią[12]. Może się wahać między nimi lub identyfikować z wieloma jednocześnie[13][14].

Osoba agender („a-” oznacza „bez”)[15][16], to osoba, która identyfikuje się jako pozbawiona płci/rodzaju lub bez tożsamości płciowej/rodzajowej[17][18]. Chociaż kategoria ta obejmuje szeroki zakres tożsamości, które nie są zgodne z tradycyjnymi normami płci, wśród osób deklarujących tę postawę znajdują się przedstawiciele płci biologicznie żeńskiej, męskiej, jak i osoby trans- oraz interpłciowe. Neutrois i agender to dwa z 50 dostępnych niestandardowych rodzajów/płci na Facebooku, które zostały dodane 13 lutego 2014 r.[19] Agender jest również dostępne jako opcja na OkCupid od 17 listopada 2014 r.[20]

Demigender to tożsamość osoby identyfikującej się częściowo lub w większości z jedną płcią i jednocześnie z inną płcią[21]. Istnieje kilka podkategorii tożsamości. Na przykład demi-mężczyzna identyfikuje się przynajmniej częściowo z rodzajem męskim, bez względu na płeć do której został przydzielony po urodzeniu, podczas gdy inne części jego tożsamości mogą być przypisane innym rodzajom.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Antropolodzy tacy jak April Scarlett Callis twierdzą, że tradycyjny binarny system tożsamości seksualnej można prześledzić do XIX wieku, kiedy seksualność została po raz pierwszy zmedykalizowana[22]. George Chauncey, profesor historii na Uniwersytecie Yale, zauważa, że w początkach XX wieku do określania seksualności stosowano tradycyjne role płciowe zamiast płci partnerów seksualnych[22]. Na przykład „żeńscy” mężczyźni, którzy uprawiali seks z innymi mężczyznami, byli określani jako „mollies” lub „fairies”, podczas gdy "męscy" mężczyźni, którzy uprawiali seks z innymi mężczyznami, nie mieli "specjalnych" określeń[22]. Połowa XX wieku zasygnalizowała początek określania jednostek jako heteroseksualnych lub homoseksualnych[22].

Termin genderqueer wszedł do użytku w połowie lat 90-tych. Riki Anne Wilchins jest kojarzona ze słowem genderqueer, zwłaszcza ze względu na jej wkład w Genderqueer: Voices Beyond the Sexual Binary, które zostało opublikowane w 2002 r.[23]. W 1995 roku została również opublikowana broszura In Your Face, w którym Wilchins użyła terminu genderqueer[24]. W broszurze termin ten odnosi się do osób o złożonych lub nienazwanych ekspresjach płci, co nie pasuje do najbardziej popularnej definicji używanej dzisiaj. Wilchins oświadczyła, że identyfikuje się jako genderqueer w swojej autobiografii z 1997 roku[25].

Niektóre osoby niebinarne[26][5] są leczone z powodu dysforii płciowej zabiegami uzgodnienia płci lub terapią hormonalną, tak jak transmężczyźni i transkobiety.

Symbole[edytuj | edytuj kod]

Anjali Gopalan i Gopi Shankar Madurai inaugurują pierwszą w Azji Parque Genderqueer Pride Parade w Madurai z flagą tęczy i flagą genderqueer[27][28]

Flaga osób genderqueer została zaprojektowana w 2011 roku. Lawenda reprezentuje androgynię lub queerowość, biała reprezentuje tożsamość agenderową, a zielona reprezentuje tych, których tożsamości są zdefiniowane poza binarnymi płciami[29][30][31]. Flaga osób niebinarnych została utworzona w 2014 r.[32]. Żółty reprezentuje osoby, których płeć istnieje poza binarnymi płciami, fioletowy reprezentuje tych, którzy uważają, że ich płeć jest mieszanką – lub między – męskością i kobiecością, czarny reprezentuje osoby bez płci[29], a biały reprezentuje osoby wielu lub wszystkich płci.

Osoby genderfluid mają również własną flagę. Różowy reprezentuje kobiecość, biały oznacza brak płci, fioletowy reprezentuje androgynię, czarny reprezentuje wszystkie inne rodzaje płci, a niebieski reprezentuje męskość[30][33].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Usher, Raven., North American lexicon of transgender terms, wyd. 1st ed, San Francisco: GLB Publishers, 2006, ISBN 1-879194-62-7, OCLC 184841392 [dostęp 2019-07-18].
  2. Webb, Madison-Amy, A reflective guide to gender identity counselling, London, ISBN 978-1-78450-733-6, OCLC 1090283924 [dostęp 2019-07-18].
  3. Winter, Claire Ruth., Understanding transgender diversity : a sensible explanation of sexual and gender identities, [Place of publication not identified]: Claire Ruth Winter, 2010, ISBN 978-1-4563-1490-3, OCLC 703235508 [dostęp 2019-07-18].
  4. http://www.glbtq.com/social-sciences/genderqueer.html
  5. a b GLAAD Media Reference Guide - Transgender, GLAAD, 9 września 2011 [dostęp 2019-07-18] (ang.).
  6. Stryker, Susan., Transgender history, Berkeley, CA: Seal Press, 2008, ISBN 978-1-58005-224-5, OCLC 183914566 [dostęp 2019-07-19].
  7. Shaw i inni, Women's voices, feminist visions : classic and contemporary readings, wyd. Sixth edition, New York, NY, ISBN 978-0-07-802700-0, OCLC 862041473 [dostęp 2019-07-19].
  8. http://www.inter-disciplinary.net/critical-issues/wp-content/uploads/2014/08/schornglpaper.pdf
  9. Marc E. Vargo, A Review of “Please select your gender: From the invention of hysteria to the democratizing of transgenderism”: Gherovici, P. (2010). New York/London: Routledge., „Journal of GLBT Family Studies”, 7 (5), 2011, s. 493–494, DOI10.1080/1550428X.2011.623982, ISSN 1550-428X [dostęp 2019-07-19] (ang.).
  10. Cronn-Mills, Kirstin, 1968-, Transgender lives : complex stories, complex voices, Minneapolis, ISBN 978-0-7613-9022-0, OCLC 849510052 [dostęp 2019-07-19].
  11. Human Rights Campaign Foundation and Gender Spectrum, Supporting and Caring for our Gender-Expansive Youth, accessed 21 January 2016
  12. Cronn-Mills, Kirstin, 1968-, Transgender lives : complex stories, complex voices, Minneapolis, ISBN 978-0-7613-9022-0, OCLC 849510052 [dostęp 2019-07-19].
  13. Cronn-Mills, Kirstin, 1968-, Transgender lives : complex stories, complex voices, Minneapolis, ISBN 978-0-7613-9022-0, OCLC 849510052 [dostęp 2019-07-19].
  14. Peter McGuire, Beyond the binary: what does it mean to be genderfluid?
  15. Cambridge City and South Cambridgeshire LGBTQ Needs Assessment. Encompass Network. [zarchiwizowane z tego adresu].
  16. http://www.safehomesma.org/gender_alphabet.pdf
  17. Marc E. Vargo, A Review of “Please select your gender: From the invention of hysteria to the democratizing of transgenderism”: Gherovici, P. (2010). New York/London: Routledge., „Journal of GLBT Family Studies”, 7 (5), 2011, s. 493–494, DOI10.1080/1550428X.2011.623982, ISSN 1550-428X [dostęp 2019-07-19] (ang.).
  18. Cronn-Mills, Kirstin, 1968-, Transgender lives : complex stories, complex voices, Minneapolis, ISBN 978-0-7613-9022-0, OCLC 849510052 [dostęp 2019-07-19].
  19. Facebook sex changes: which one of 50 genders are you?. The Daily Telegraph. 14 February 2014.
  20. OkCupid expands gender and sexuality options.
  21. Fernandez, J., 1992-, Gender diversity and non-binary inclusion in the workplace : the essential guide for employers, London, ISBN 978-1-78450-523-3, OCLC 1019667276 [dostęp 2019-07-19].
  22. a b c d Bisexual, pansexual, queer: Non-binary identities and the sexual borderlands. „Sexualities”. DOI: 10.1177/1363460713511094. 
  23. GenderQueer : voices from beyond the sexual binary, ISBN 978-1-55583-730-3, OCLC 50389309.
  24. Collection: In Your Face / Subject: Riki Anne Wilchins - Digital Transgender Archive Search Results, www.digitaltransgenderarchive.net [dostęp 2019-07-18].
  25. GENDERQUEER AND NON-BINARY IDENTITIES · Genderqueer History, genderqueerid.com [dostęp 2019-07-21].
  26. http://www.nlgja.org/resources/stylebook_english.html#T
  27. One Who Fights For an Other- The New Indian Express, www.newindianexpress.com [dostęp 2019-07-21].
  28. Worldwide gay rights as a social movement picks up, www.merinews.com [dostęp 2019-07-21].
  29. a b He, She or They?, The Commuter, 29 kwietnia 2015 [dostęp 2019-07-18] (ang.).
  30. a b https://www.amherst.edu/system/files/Flags%2520and%2520Symbols.pdf
  31. Gender and Sexuality Awareness Flags, „David Mariner”.
  32. 8 Things Non-Binary People Need to Know, Let's Queer Things Up!, 15 marca 2015 [dostęp 2019-07-18] (ang.).
  33. Gender-fluid added to the Oxford English Dictionary, „LGBTQ Nation” [dostęp 2016-12-20].