Niedźwiedź (powiat limanowski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: Niedźwiedź w innych znaczeniach tego słowa.
Niedźwiedź
Herb
Herb Niedźwiedzia
Niedźwiedź
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat limanowski
Gmina Niedźwiedź
Liczba ludności (2009) 2732
Strefa numeracyjna 18
Kod pocztowy 34-735[1]
Tablice rejestracyjne KLI
SIMC 0456190
Położenie na mapie gminy Niedźwiedź
Mapa lokalizacyjna gminy Niedźwiedź
Niedźwiedź
Niedźwiedź
Położenie na mapie powiatu limanowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu limanowskiego
Niedźwiedź
Niedźwiedź
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Niedźwiedź
Niedźwiedź
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Niedźwiedź
Niedźwiedź
Ziemia49°37′15,704″N 20°04′47,241″E/49,621029 20,079789

Niedźwiedźwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, w gminie Niedźwiedź.

Integralne części wsi Niedżwiedź[2][3]:

przysiółki
Cieluchy, Korce, Krężele, Murzyny, Stramy, Szwaje, Witów
części wsi
Czechy, Grońscy, Jamrozówka, Lemierze, Maciejki, Mierniki, Moskały, Niedźwiedzcy, Podgronie, Potok, Ryplówka

W latach 1833–1919 Niedźwiedź posiadał prawa miejskie.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa nowosądeckiego. Obecnie miejscowość jest siedzibą gminy Niedźwiedź.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Niedźwiedź jest wsią letniskową położoną w Gorcach, w dolinie potoku Porębianka pomiędzy wzniesieniami Potaczkowej (746 m n.p.m.) i Witowa (723 lub 720 m n.p.m.).

Geneza wsi[edytuj | edytuj kod]

Etymologia słowa[edytuj | edytuj kod]

Najstarsza wzmianka o potoku Porębianka, pojawia się już w źródłach z 1254 i figuruje w kodeksie małopolskim (zapisanym w języku starogermańskim) pod nazwą Mezweza (co by mogło wskazywać na to, że pierwotnie wieś się rozciągała szerzej). W późniejszym czasie pojawia się nazwa Miedźwiedza lub Miedżwiedźa.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Według Jana Długosza wieś została ulokowana w 1398 w oparciu o system łanów leśnych. Niedźwiedź przez wiele lat był własnością Ratułdów, wchodząc w skład starostwa nowotarskiego. Po jego podziale w XVII w. wieś zaliczała się do tzw. klucza wielkoporębskiego, zarządzanego przez Lubomirskich z Wiśnicza. Otwarli oni tutaj w 1608 swoją papiernię, która działała aż do 1730.

Pierwszy kościół Niedźwiedź zawdzięcza Sebastianowi Lubomirskiemu, który ufundował go w 1593. W 1605 nastąpiło erygowanie parafii. Obecnie jej siedzibą jest nowy kościół parafialny poświęcony w 1997.

3 września 1939 wkraczające oddziały Wehrmachtu zabiły 4 mieszkańców, spaliły 10 budynków mieszkalnych i gospodarczych[4].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

szlak turystyczny zielony – na Turbacz, prowadzi obok Muzeum Biograficznego Władysława Orkana, Orkanówki.

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Najważniejszy zabytek Niedźwiedzia – drewniany kościół pod wezwaniem św. Sebastiana, zbudowany w latach 1695–1699, otoczony sobotami i kryty gontem pozostał tylko na kartach historii za sprawą tragicznego pożaru 6 czerwca 1992. Obecnie na jego miejscu stoi drewniano-murowana kaplica pw. św. Sebastiana.

Niewątpliwą atrakcją architektoniczną centrum Niedźwiedzia jest nowy kościół parafialny, poświęcony w 1997.

Warto również zobaczyć wieżę z 1850 i urokliwe domy podcieniowe z przełomu XVIII i XIX w.

Od 2002 na rynku w Niedźwiedziu stoi pomnik Władysława Orkana, przeniesiony tu z rynku w Nowym Targu.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Zarys historii wybranych miejscowości i wsi, przegląd zabytków Zagórza
  2. Stanisław Stopa: Kurkowe opowieści ​ISBN 978-83-923624-0-1
  3. Mapa turystyczna Gorce ​ISBN 83-89156-39-2​ Kraków 2004
  4. Piotr Skoczek: Parafie Ziemi Limanowskiej. Proszówki: Prowincjonalna Oficyna Wydawnicza, 2009, s. 277-282. ISBN 978-83-88383-43-4.
  5. Portal gminy Niedźwiedź
  6. Niedźwiedź na stronie polskaniezwykła.pl

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. s. według wyboru. [dostęp 2014–03–09].
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  4. Józef Fajkowski, Jan Religa: Zbrodnie hitlerowskie na wsi polskiej 1939-1945. Warszawa: Wydawnictwo Książka i Wiedza, 1981, s. 237