Niepodległość Panamy (1821)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Niepodległość Panamy od Hiszpanii
Ruch niepodległościowy w Ameryce Łacińskiej
Ilustracja
Akt Niepodległości Panamy
Czas 10–28 listopada 1821
Miejsce Panama
brak współrzędnych

Niepodległość Panamy od Hiszpanii została oficjalnie ogłoszona 28 listopada 1821 roku. Proces uzyskania niepodległości nie spotkał się z przeciwdziałaniem Hiszpanii i Panama z własnej woli weszła w skład Wielkiej Kolumbii.

Obszar dzisiejszej Panamy na początku XIX wieku zamieszkiwało 72 tysiące mieszkańców. Dzielił się on na prowincje Panamy i Veraguas, które wchodziły w skład Wicekrólestwa Nowej Granady. Podczas gdy w południowoamerykańskiej części wicekrólestwa rozpoczęły się walki niepodległościowe, mieszkańcy przesmyku zachowali spokój. Skłoniło to wicekróla do przeniesienia siedziby z Santa Fe do Panamy w marcu 1812 roku. Wojna dotarła do prowincji w kwietniu 1814 roku, kiedy to siły zbuntowanej Nowej Granady i Wielkiej Brytanii zajęły Porto Belo. Powołały one do życia rząd republikański, który jednak nie miał żadnego oparcia w społeczeństwie. Szybko też przestał istnieć[1].

Herb miasta La Villa de Los Santos nawiązuje do ogłoszenia w nim niepodległości 10 listopada 1821 roku.

Klimat polityczny zmienił się na terytorium Panamy w 1821 roku. Zmarł dotychczasowy wicekról Nowej Granady, a jego następcą został liberał i konstytucjonalista, który wkrótce opuścił Panamę i udał się do Ekwadoru. Obowiązki gubernatora przejął Panamczyk – pułkownik José de Fábrega[a]. Przygotowania do secesji podjęto w mieście Panama, jednak jako pierwsze zbuntowało się La Villa de Los Santos, które 10[b] listopada ogłosiło niepodległość od Hiszpanii[2]. Inicjatywę podjętą przez Segunda Villareala i Rufinę Alfaro znalazła naśladowców w miastach takich jak Natá de los Caballeros, Penonomé, Ocú i Parita[3]. Decyzję o ogłoszeniu niepodległości w stolicy departamentu podjęło 28 listopada 1821 roku obradujące w ratuszu zgromadzenie obywateli (hiszp. cabildo abierto), w którego skład wchodziło 31 największych właścicieli ziemskich i kupców[4]. Data ta obchodzona jest w Panamie jako święto niepodległości. Decyzja Panamczyków spotkała się z pokojową reakcją dawnej metropolii. Już dwa dni po jej ogłoszeniu, 30 listopada 1812 roku, na wody Zatoki Panamskiej z zadaniem zabrania hiszpańskich żołnierzy wpłynęły okręty Armada Española: fregaty „Prueba” i „Venganza”. Do zawarcia układu pokojowego doszło 4 stycznia 1822 roku. Ze strony panamskiej podpisywał go awansowany do stopnia generała José de Fábrega, a z hiszpańskiej kapitanowie José de Villegas i Joaquín de Soroa[4][5][1][2][3].

Jednocześnie z zerwaniem zależności od Hiszpanii pojawiła się kwestia dalszych losów Panamy. Rozpatrywanymi możliwościami było dołączenie do jednego z większych państw: Cesarstwa Meksyku, Wielkiej Kolumbii i Republiki Peru. Zaproponowana przez meksykańskiego delegata unia z Cesarstwem, które graniczyło w tym czasie z Panamą od jej zachodniej strony, została przez zgromadzenie odrzucona. Adwokatem związku z Peru był urodzony tam biskup Panamy, za tą propozycją przemawiały silne związki handlowe między oboma terytoriami. Zdecydowano się jednak zachować dawny związek z terenami wchodzącymi w skład Nowej Granady. Liczono na znaczne dochody płynące z transportu towarów między oboma brzegami państwa[6], dodatkowo Wielką Kolumbię uważano za przyszłą federację państw Ameryki Łacińskiej. Panama weszła w jej skład jako Departament Przesmyku (hiszp. Departamento del Istmo). Panamczycy sformułowali 700-osobowy oddział, który następnie wysłano jako wsparcie Simónowi Bolívarowi walczącemu w Peru[5][1][2].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Według Meditz i Hanratty 1987 ↓ nazywał się on Edwin Fábrega.
  2. Szemiński, Łepkowski i Kula 1977 ↓, s. 197 podaje, że był to 1 listopada, ale przeczą temu inne źródła oraz choćby data zamieszczona na herbie miasta.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Szemiński, Łepkowski i Kula 1977 ↓, s. 197.
  2. a b c Meditz i Hanratty 1987 ↓.
  3. a b PANAMA'S INDEPENDENCE FROM SPAIN (ang. • hiszp.). W: Oficjalna strona Republiki Panamy [on-line].
  4. a b Pearcy 2006 ↓, s. 61.
  5. a b Gruszczak 2007 ↓, s. 59.
  6. Pearcy 2006 ↓, s. 62.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]