Nierada

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nierada
Szkoła podstawowa w Nieradzie
Szkoła podstawowa w Nieradzie
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat częstochowski
Gmina Poczesna
Liczba ludności (2008) 1145
Strefa numeracyjna (+48) 34
Tablice rejestracyjne SCZ
SIMC 0142480
Położenie na mapie gminy Poczesna
Mapa lokalizacyjna gminy Poczesna
Nierada
Nierada
Położenie na mapie powiatu częstochowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu częstochowskiego
Nierada
Nierada
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Nierada
Nierada
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Nierada
Nierada
Ziemia50°42′31″N 19°04′17″E/50,708611 19,071389

Nieradawieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie częstochowskim, w gminie Poczesna.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wieś położona jest na ziemiach piaszczystych i nieurodzajnych. Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 904: BlachowniaKolonia Poczesna.

Wieś leży w Częstochowskim Obszarze Rudonośnym. W XIX wieku powstała tu pierwsza w regionie częstochowskim zorganizowana kopalnia rud żelaza.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o kuźnicy w Nieradzie pochodzą z 1620 roku. Na początku XVII w. wieś Radziątków (dawna nazwa wsi) leżała na terytorium parafii św. Jana Chrzciciela w Poczesnej i jest wymieniana w jej dokumentach. W I Rzeczypospolitej wieś leżała w powiecie lelowskim w województwie krakowskim.

W wyniku II rozbioru Polski Nierada znalazła się w granicach Prus, w prowincji Prusy Południowe. Leżała w powiecie częstochowskim, w departamencie łęczyckim, następnie piotrkowskim, a od 1798 roku w departamencie kaliskim. W 1789 roku wieś zamieszkiwało 49 kmieci. W latach 1807–1815 Nierada leżała w Księstwie Warszawskim, w powiecie częstochowskim, w departamencie kaliskim. Po Kongresie Wiedeńskim znajdowała się w Królestwie Polskim, w powiecie częstochowskim, w obwodzie wieluńskim, w województwie kaliskim, od 1837 roku w guberni kaliskiej Imperium Rosyjskiego. W 1827 r. we wsi było 38 domów, 383 mieszkańców[1].

Od 1867 roku wchodziła w skład powiatu częstochowskiego w guberni piotrkowskiej. Od 1868 do lat 70. XIX w. wchodziła w skład gmina Bargły, następnie gminy Kamienica Polska.

W 1886 r. wieś leżała w gminie Rększowice, miała 67 domów i 429 mieszkańców[1].

W wyniku odzyskania niepodległości przez Polskę w 1918 roku znalazła się w granicach II Rzeczypospolitej, od 1923 roku w gminie Poczesna w powiecie częstochowskim w województwie kieleckim. W dwudziestoleciu międzywojennym w okolicach Nierady działała kopalnia rud żelaza „Maria”. Wieś była zamieszkana przez około 1000 osób.

Po wybuchu II wojny światowej, na mocy dekretu Adolfa Hitlera z 8 października 1939 roku wieś została włączona do III Rzeszy. Znajdowała się w powiecie Blachownia w rejencji opolskiej w prowincji Śląsk (od stycznia 1941 roku w nowej prowincji Górny Śląsk).

Po wojnie wieś podlegała Gromadzkiej Radzie Narodowej w Hutkach, w powiecie częstochowskim w województwie kieleckim (od 1950 w katowickim). W latach 1954–1958 w Nieradzie znajdowała się siedziba Gromadzkiej Rady Narodowej, a następnie ponownie wieś należała administracyjnie do Hutek. W 1957 roku rozpoczęto budowę nowego budynku szkoły w Michałowie. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie częstochowskim.

Między Nieradą a Łaźcem znajdował się do 1989 roku poligon wojskowy (Garnizonowy Wojskowy Plac Ćwiczeń) 6 Pułku Zmechanizowanego – około 200 ha gruntów, w tym około 120 na terenie gminy Poczesna i ok. 80 ha na terenie gminy Konopiska. Teren jest zdegradowany.

Zbrodnia w Nieradzie[edytuj | edytuj kod]

W roku 1939 podczas inwazji Niemiec na Polskę doszło we wsi do zbrodni niemieckiej. Wehrmacht rozstrzelał mieszkańców wsi, jak i uchodźców wojennych przebywających we wsi[2]. Niemcy spalili 75% zabudowań wsi. Był to wynik prowokacji. Żołnierze niemieccy urządzili strzelaninę, a następnie oskarżyli wobec dowódców Polaków, którzy mieli do nich strzelać. Aresztowano 30 mężczyzn, ustawiono ich w rzędzie, a następnie bagnetami na karabinach popychano w płomienie. Następnie zmieniono plan i postanowiono ich wszystkich rozstrzelać. Ocalał tylko jeden mieszkaniec wsi, który zdążył uciec i ukryć się w zaroślach.

Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła

Parafia rzymskokatolicka[edytuj | edytuj kod]

Od XVII w. wieś podlegała pod parafię św. Jana Chrzciciela w Poczesnej, od 1985 roku podlega pod parafię św. apostołów Piotra i Pawła w Nieradzie. W pobliżu kościoła pod tym samym wezwaniem znajduje się cmentarz parafialny.

Ochotnicza Straż Pożarna[edytuj | edytuj kod]

Ochotnicza Straż Pożarna w Nieradzie istnieje od 1932 roku. Magazyn gospodarczy spłonął w 1939 roku, a zgromadzony materiał budowlany na wozownię został wykorzystany przez okupanta na budowę drogi. W 1940 roku powołano obowiązkową straż pożarną. Po II wojnie światowej straż zorganizowano ponownie. W latach 1945–1948 w czynie społecznym wybudowano remizę strażacką. W latach 1959–1964 wybudowano nowy budynek remizy strażackiej. Połowa funduszy pochodziła z tak zwanego czynu społecznego. W 1972 roku przekazano jednostce sztandar.

Oświata[edytuj | edytuj kod]

W latach 30. XX w. działała czteroklasowa szkoła mająca siedzibę w jednoizbowym budynku. Po wojnie zajęcia odbywały się w prywatnych budynkach. W 1958 roku oddano do użytku nowy budynek. W latach 2004-2005 przeprowadzono jego remont, a w 2006 roku wybudowano salę gimnastyczną. Szkoła położona jest w Michałowie.

Instytucje publiczne[edytuj | edytuj kod]

We wsi od 1972 roku działa filia biblioteki gminnej. Działa tu również gminny ośrodek zdrowia i Koło Gospodyń Wiejskich.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Nierada w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. VII: Netrebka – Perepiat. Warszawa 1886.
  2. Szymon Datner 55 dni Wehrmachtu w Polsce Warszawa 1967.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]