Niesłysz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Niesłysz
Ilustracja
Jezioro Niesłysz widziane od strony Niesulic
Położenie
Państwo  Polska
Miejscowości nadbrzeżne Przełazy, Niesulice, Tyczyno
Region Pojezierze Łagowskie
Wysokość lustra 78,4 m n.p.m.
Wyspy 2[1]
Morfometria
Powierzchnia 486,2 ha[2]
Wymiary
• max długość
• max szerokość

4700 m
1700 m
Głębokość
• średnia
• maksymalna

6,9[2] m
34,7[2] m
Długość linii brzegowej 18925 m
Objętość 34457,6 tys. m³[2]
Hydrologia
Klasa jakości wody I
Rzeki wypływające Ołobok, Kanał Niesulicki
Położenie na mapie gminy Lubrza
Mapa konturowa gminy Lubrza, na dole znajduje się owalna plamka nieco zaostrzona i wystająca na lewo w swoim dolnym rogu z opisem „Niesłysz”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się owalna plamka nieco zaostrzona i wystająca na lewo w swoim dolnym rogu z opisem „Niesłysz”
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa konturowa województwa lubuskiego, w centrum znajduje się owalna plamka nieco zaostrzona i wystająca na lewo w swoim dolnym rogu z opisem „Niesłysz”
Położenie na mapie powiatu świebodzińskiego
Mapa konturowa powiatu świebodzińskiego, blisko centrum na lewo znajduje się owalna plamka nieco zaostrzona i wystająca na lewo w swoim dolnym rogu z opisem „Niesłysz”
Ziemia52°14′11″N 15°23′22″E/52,236389 15,389444

Niesłysz (niem. Gr. Nischlitzsee) – największe jezioro Pojezierza Łagowskiego na Równinie Torzymskiej, w województwie lubuskim, w powiecie świebodzińskim, w gminie Lubrza.

Położenie i charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Jezioro pochodzenia poligenetycznego. Północna część pochodzenia rynnowego, a południowa morenowego. Linia brzegowa jeziora jest dobrze rozwinięta, brzegi przeważnie wysokie, porośnięte lasem. Wiele zatok, stanowiących o nieregularnym, ciekawym kształcie jeziora. Na jeziorze znajdują się trzy wyspy o łącznej powierzchni 10,4 ha.

Badania wykonane przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Zielonej Górze w 2000 oraz 2005 roku wykazały zagrożenie wód jeziora przez nadmierną eksploatację turystyczną oraz trudności w oczyszczaniu ścieków w zlewni jeziora. O pogarszającej się jakości wód świadczą pojawiające się zakwity sinicowe. Znaczne rozmiary jeziora buforują jednak skutki zagrożeń i powodują, że jezioro Niesłysz zachowuje II klasę czystości pod względem fizyko-chemicznym i I klasę czystości pod względem sanitarnym. Czystość wód jeziora uległa poprawie ponieważ w badaniach przeprowadzonych w 2014 roku wody jeziora zostały zakwalifikowane do wód o bardzo dobrym stanie ekologicznym co odpowiada I klasie czystości[3].

Wiodącą funkcją użytkowania jeziora jest turystyka i rekreacja, liczne ośrodki wypoczynkowe znajdują się w miejscowościach nadbrzeżnych: Niesulice, Przełazy, Tyczyno. Jezioro jest wykorzystywane również rybacko, prowadzona jest ekstensywna gospodarka przez państwowe Gospodarstwo Rybackie w Zbąszyniu.

Morfometria[edytuj | edytuj kod]

Według danych Instytutu Rybactwa Śródlądowego powierzchnia zwierciadła wody jeziora wynosi 486,2 ha. Średnia głębokość zbiornika wodnego to 6,9 m, a maksymalna – 34,7 m. Lustro wody znajduje się na wysokości 78,4 m n.p.m. Objętość jeziora wynosi 34457,6 tys. m³. Natomiast A. Choiński podaję powierzchnię zwierciadła wody jako – 526,0 ha[2]. Maksymalna długość jeziora to 4700 m, a szerokość 1700 m. Długość linii brzegowej jeziora wynosi 18,9 km, a linia brzegowa wysp 2050 m[1].

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Roślinność wynurzona pokrywa ok. 90% powierzchni linii brzegowej, zajmując pas o szerokości od 3m do 150m. Na północy jeziora przeważają takie rośliny jak trzcina pospolita oraz oczeret jeziorny, natomiast w południowej części dominują: pałka wąskolistna, sit ściśniony oraz tatarak zwyczajny. Rośliny zanurzone zajmują około 130 ha powierzchni tafli wody, dominują wśród nich grążel żółty, żabiściek pływający, rdestnica pływająca oraz moczarka kanadyjska. Stwierdzono występowanie roślin zanurzonych do głębokości 7,2 m co świadczy o wysokiej przeźroczystości wód jeziora[1]. Wyspy i brzegi jeziora są miejscami lęgu ptactwa (m.in. żurawi, czapli, łabędzia niemego, bielika). W wodach jeziora żyje wiele gatunków ryb (m.in. płoć, leszcz, ukleja, szczupak, okoń, węgorz, sielawa).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Na półwyspie we wschodniej części jeziora znajduje się średniowieczne grodzisko datowane na VII/VIII wiek[4][5][6]. W 2010 archeolodzy z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu odkryli pozostałości najstarszego na ziemiach polskich mostu datowanego na l poł IX w. o rozmiarach ok. 100 × 4 m, wykonanego z drewna dębowego. Most ten łączył ląd z, będącą m.in. miejscem kultu, wyspą na jeziorze[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Jezioro Niesłysz - Komunikat o jakości wód w 2005 r. Zielona Góra: Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Zielonej Górze, 2005, s. 1-41.
  2. a b c d e Adam Choiński: Katalog jezior Polski. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2006, s. 550. ISBN 83-232-1732-7.
  3. Ocena jednolitych części wód powierzchniowych rzecznych i jeziornych w województwie lubuskim za rok 2016, www.zgora.pios.gov.pl [dostęp 2021-01-10].
  4. Piotr Dziedzic, Arkadiusz Michalak, Anita Szczepanek. Co kości mówią nam o wojnie? Uwagi na marginesie odkryć urazów na czaszkach z masowej mogiły z grodziska w Niesulicach koło Świebodzina. „Acta Militaria Mediaevalia”, s. 49–78, 2011. 
  5. Krzysztof Garbacz: Grodzisko Niesulice. OT NID w Zielonej Górze, 2014-07-01. [dostęp 2017-06-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-04-18)].
  6. Tomasz Jurek: Niesłusz. W: Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu. T. III. Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, 2010-2016, s. 278, seria: Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich.
  7. Tomasz Czyżniewski, Most do świętego gaju, „Gazeta Lubuska”, web.archive.org, 4 września 2009 [dostęp 2021-01-09] [zarchiwizowane z adresu 2021-01-09].