Niewcyrka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Górne piętro doliny Niewcyrki i Wyżni Teriański Staw. Widok z Furkotnej Przełęczy
Krywańska Grań i dolina Niewcyrka
Grań Hrubego i dolina Niewcyrka

Niewcyrka (słow. Nefcerská dolina, Nefcerka, niem. Neftzertal, węg. Nefcer-völgy) – dolina położona w Tatrach Wysokich na Słowacji, jedno z większych (ok. 3 km długości) odgałęzień Doliny Koprowej (Kôprová dolina), uchodzące do jej środkowej części od południowego wschodu.

Opis doliny[edytuj | edytuj kod]

Niewcyrkę od Doliny Koprowej oddziela wysoki (ok. 250 m) próg, na którym wody Niewcyrskiego Potoku (Nefcerský potok) tworzą wodospady zwane Niewcyrskimi Siklawami: Niżnią Niewcyrską Siklawę (Nižný nefcerský vodopád), Pośrednią Niewcyrską Siklawę (Kmeťov vodopád) oraz Wyżnią Niewcyrską Siklawę (Vyšný Nefcerský vodopád). Pośrednia Siklawa o wysokości ok. 20 m[1] jest jednym z wyższych wodospadów w Tatrach (według niektórych dawniejszych źródeł jej wysokość błędnie szacowano nawet na 80 m).

W górnej części doliny znajdują się Teriańskie Stawy, w tym dość duży i o regularnym kształcie Niżni Teriański Staw (Nižné Terianske pleso (ok. 1940 m n.p.m., o powierzchni 4,9 ha i ok. 43,0 m głębokości). Wyżej znajdują się dwa znacznie mniejsze stawy: Wyżni Teriański Staw (Vyšné Terianske pleso, ok. 2124 m) oraz Mały Teriański Stawek (Malé Terianske pleso, ok. 2115 m).

Nazwa doliny prawdopodobnie pochodzi od nazwiska Neftzer.

Otoczenie doliny[edytuj | edytuj kod]

Niewcyrka graniczy:

Dzieje poznania[edytuj | edytuj kod]

Pierwszym znanym z nazwiska turystą, o którym z dużą dozą prawdopodobieństwa możemy powiedzieć, że odwiedził Dolinę Niewcyrki, był Bogusz Zygmunt Stęczyński. Na podstawie analizy jego poematu „Tatry” (pieśń XIII) możemy wnioskować, że podczas swych wędrówek po Tatrach w roku 1845 albo 1851 (z przewodnikiem Józefem Bigosem z Bukowiny) przeszedł on z Doliny Suchej Ważeckiej przez Furkotną Przełęcz do Niewcyrki i stamtąd zszedł do Doliny Koprowej, zwracając uwagę m.in. na zamarznięty wówczas Wyżni Staw Teriański i trójstopniowe Niewcyrskie Siklawy[2].

Pierwszym turystą, o którym możemy na pewno powiedzieć, że był w dolinie, był Eugeniusz Janota z towarzyszami i przewodnikiem Maciejem Sieczką 9 września 1867 r. W zimie pierwsi byli tu Józef Lesiecki i Józef Oppenheim 14 kwietnia 1914 r.

Niewcyrka leży w ścisłym rezerwacie i nie jest udostępniona turystycznie (nie prowadzi przez nią żaden szlak turystyczny).

W literaturze[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy poetycki opis doliny dał Bogusz Zygmunt Stęczyński w XIII pieśni swego poematu opisowego pt. "Tatry"[3]. Kazimierz Wierzyński poświęcił tej dolinie swój wiersz pt. "Niefcyrka"[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zofia i Witold H. Paryscy: Wielka encyklopedia tatrzańska, Wydawnictwo Górskie (hasło: Niewcyrskie Siklawy, s. 822).
  2. Kolbuszewski Jacek: Bogusz Zygmunt Stęczyński (1814-1890), w: "Tatry i górale w literaturze polskiej. Antologia", Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo, Wrocław 1992, ​ISBN 83-04-03230-9​, przypis do poematu „Tatry” na s. 147
  3. Pierwodruk: jako "Tatry w dwudziestu czterech obrazach", Kraków 1860
  4. Pierwodruk: "Róża wiatrów", Nowy Jork 1941

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Zofia i Witold H. Paryscy: Wielka encyklopedia tatrzańska, Wydawnictwo Górskie, Poronin 1995, 2004, ​ISBN 83-7104-009-1​ (hasła Niewcyrka, Niewcyrski Potok, Niewcyrskie Siklawy, s. 821-822)
  2. Witold H. Paryski: Tatry Wysokie, przewodnik taternicki, część V. „Sport i Turystyka”, Warszawa 1954, s. 13-17 (opis doliny). [Reprinty: „SiT” 1967, „Sklep Podróżnika” ok. 1992]