Nikobarczyk zwyczajny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Nikobarczyk)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nikobarczyk zwyczajny
Caloenas nicobarica[1]
(Linnaeus, 1758)
Nikobarczyk zwyczajny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd gołębiowe
Rodzina gołębiowate
Podrodzina trerony
Rodzaj Caloenas
Gatunek nikobarczyk zwyczajny
Synonimy
  • Columba nicobarica Linnaeus, 1758[2]
Podgatunki
  • Caloenas nicobarica nicobarica
  • Caloenas nicobarica pelewensis
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 NT pl.svg

Nikobarczyk zwyczajny, nikobarczyk, gołąb nikobarski[4] (Caloenas nicobarica) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny gołębiowatych (Columbidae). Jest jedynym żyjącym przedstawicielem rodzaju Caloenas[5]. Występuje w południowo-wschodniej Azji od Andamanów i Nikobarów poprzez wybrzeża Mjanmy, Malezji po Nową Gwineę i dalej aż do Wysp Salomona. Unika miejsc zasiedlonych przez człowieka i najczęściej spotykany jest na małych wyspach i w strefie przybrzeżnej większych lądów.

Taksonomia[edytuj]

Po raz pierwszy gatunek opisał Karol Linneusz w 1758. Holotyp pochodził z Nikobarów. Autor nadał nowemu gatunkowi nazwę Columba nicobarica[6]. Obecnie (2016) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny umieszcza nikobarczyka w rodzaju Caloenas razem z wymarłym już nikobarczykiem plamistym (C. maculata). IOC wyróżnia dwa podgatunki[5]. Nikobarczyk jest najbliższym żyjącym krewnym dronta dodo (Raphus cucullatus) i dronta samotnego (Pezophaps solitaria)[7].

Podgatunki i zasięg występowania[edytuj]

IOC wyróżnia dwa podgatunki[5]:

Morfologia[edytuj]

Nicobar Pigeon 820.jpg

Długość ciała wynosi 32–38 cm; masa ciała samca 460–525 g, masa ciała samicy 490–600 g[2]. Głowa szara, z wyrastającymi z karku i na szyi długimi, sierpowatymi piórami tworzącymi rodzaj grzywy. Poniżej pióra ciemne, z silnym metalicznym połyskiem (zachodzi na nich efekt iryzacji) z przewagą barwy zielonej, z dodatkiem miedzianej i złotej. Dalsze pióra tułowia i skrzydeł z połyskiem niebieskim i granatowym. Ogon całkowicie biały, nogi czerwonawe, dziób czarny z naroślą u nasady. U młodych ptaków ogon jest czarny a pozostałe pióra niemal pozbawione kolorowego połysku.

Śnieżnobiały ogon jest znakiem rozpoznawczym dla innych osobników w trakcie przelotów z wyspy na wyspę, które zazwyczaj odbywają się dla bezpieczeństwa wczesnym rankiem lub o zmierzchu. Stada nikobarczyków w odróżnieniu od innych gołębi przelatują w szyku szeregowym, a nie luźnym. Młode pozbawione są białego ogona, co jest oznaką niedojrzałości płciowej i jednocześnie cechą uniemożliwiającą im prowadzenia stada podczas przelotu[9].

Ekologia i zachowanie[edytuj]

Nikobarczyki preferują skraje gęstych lasów tropikalnych i namorzyn, gdzie gnieździ się zazwyczaj kolonialnie wśród gęstych zarośli[4]. Najczęściej widywane są pojedynczo, w parach lub w grupach 3–4 osobników; podróżując do lub z wysp, na których żerują tworzą większe grupy liczące 10–30 osobników. Pożywienia szukają na ziemi, chodząc żwawo z opuszczonymi skrzydłami[10]. Jedzą owoce i nasiona, liście i młode pędy, a także drobne bezkręgowce[4]. W przeciwieństwie do owocożerów Ptilinopus są w stanie strawić bardzo twarde nasiona i orzechy dzięki rogowym płytkom w żołądku mięśniowym i połykanym przez te gołębie gastrolitach. Wyspy, na których gniazdują nie mają wystarczającej ilości owoców, przez co nikobarczyki prowadzą wysoce nomadyczny tryb życia. Przeważnie te gołębie milczą, niekiedy odzywają się ostrym, gardłowym rechotem lub szczekaniem, zapisanym jako ku–RRAU. Obserwowano ptaki na Tench Island odzywające się głębokim, niskim rrr-rrr-rrr-rrr.... Opisywano również ptaki miękko gruchające czy chrząkające oraz chrząkające podobnie do świń[10].

Lęgi[edytuj]

Okres lęgowy jest długi, prawdopodobnie całoroczny. Gniazdo stanowi niedbałą konstrukcję z patyków, ulokowaną na drzewie lub krzewie 2–12 m. Często na jednym drzewie znajduje się kilka gniazd. Zniesienie liczy 1 jajo o wydłużonym kształcie. Oboje rodzice wysiadują i opiekują się pisklęciem[10].

Status i zagrożenia[edytuj]

IUCN uznaje nikobarczyka za gatunek blisko zagrożenia (NT, Near Threatened) nieprzerwanie od 1994 (stan w 2016). BirdLife International ocenia trend populacji jako spadkowy. Jednym z zagrożeń dla gatunku jest odłów ptaków przez kłusowników dla pożywienia, uzyskania zwierzęcia domowego i, przypuszczalnie, gastrolitów. Do spadku liczebności przyczyniło się również wycinka roślinności pod plantacje, drapieżnictwo ze strony szczurów, kotów i innych obcych dla wysp drapieżników[8].

Przypisy

  1. Caloenas nicobarica, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c Baptista, L.F., Trail, P.W., Horblit, H.M. & Kirwan, G.M.: Nicobar Pigeon (Caloenas nicobarica). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016.
  3. BirdLife International 2012. Caloenas nicobarica. W: IUCN 2015. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2014.3. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-03-09]
  4. a b c Mały słownik zoologiczny. Ptaki T. I. pod red. Przemysława Busse. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1990, s. 188. ISBN 83-214-0043-4.
  5. a b c d Frank Gill & David Donsker: Pigeons. IOC World Bird List (v6.3), 20 lipca 2016. [dostęp 29 sierpnia 2016].
  6. Karol Linneusz: Systema Naturae. Wyd. 10. 1758, s. 164.
  7. Tim H. Heupink, Hein van Grouw & David M. Lambert. The mysterious Spotted Green Pigeon and its relation to the Dodo and its kindred. „BMC Evolutionary Biology”. 14, 2014. 
  8. a b c Nicobar Pigeon Caloenas nicobarica. BirdLife International. [dostęp 30 sierpnia 2016].
  9. Grimmett, Richard; Inskipp, Carol, Inskipp, Tim & Byers, Clive (1999): Birds of India, Pakistan, Nepal, Bangladesh, Bhutan, Sri Lanka, and the Maldives. Princeton University Press, Princeton, N.J.. ISBN 0-691-04910-6
  10. a b c David Gibbs: Pigeons and Doves. Bloomsbury Publishing, 2010, s. 392. ISBN 1408135556.