Nikodem Kowalski (duchowny)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Nikodem Stefan Kowalski (ur. 3 sierpnia 1841 w Barłożnie, zm. 19 stycznia 1925 w Kazanicach[1]) – duchowny rzymskokatolicki, proboszcz parafii w Czarżu, parafii pw. św. Mikołaja w Zwiniarzu w latach 1892–1904 oraz parafii w Kazanicach, działacz patriotyczny, uczestnik strajku szkolnego w latach 1906–1907, represjonowany w czasach pruskich.

Nikodem Stefan Kowalski
Kraj działania

Polska

Data i miejsce urodzenia

3 sierpnia 1841
Barłożno

Data i miejsce śmierci

19 stycznia 1925
Kazanice

proboszcz
Okres sprawowania

1892–1904

Wyznanie

katolicyzm

Kościół

rzymskokatolicki

Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Szkoła i wykształcenie

Ks. Nikodem Stefan Kowalski zdał maturę w 1867[2]. Następnie odbył studia w Seminarium Duchownym w Pelplinie[3]. Święcenia kapłańskie otrzymał 25 lipca 1871 roku[2].

Działalność

Ks. Kowalski pełnił funkcję wikariusza w Lisewie i Subkowach[4]. W okresie kulturkampfu rząd pruski uznał jego działalność duszpasterską za nieważną. Następnie sąd starogardzki skazał go na 10 talarów grzywny i trzy tygodnie więzienia. Za dalszą działalność na rzecz polskości został w 1875 r. ponownie skazany na 100 talarów grzywny i cztery tygodnie więzienia. Otrzymał również zakaz opuszczania prowincji. W latach 1876–1883 nie mógł być oficjalnie zatrudniony w duszpasterstwie. Pomagał więc dorywczo księżom w różnych parafiach. W latach 1884–1885 zarządzał parafią w Grabowie, Papowie Toruńskim (1886) i Czarżu (1887)[2]. W 1888 został proboszczem parafii w Czarżu[4][3].

Proboszczem w parafii pw. św. Mikołaja w Zwiniarzu został 16 marca 1892 r. W 1904 r. mianowano go proboszczem parafii w Kazanicach[4].

Ks. Kowalski wsparł strajk szkolny w latach 1906–1907, którego celem była obrona nauczania religii w języku polskim. W dniu 11 listopada 1906 odczytał z ambony odezwę popierającą strajk dzieci i rodziców. Był jednym z siedmiu proboszczów posługujących w dekanacie lubawskim, którzy zdecydowali się na ten krok[5]. Oświadczenie księży zostało opublikowane w Gazecie Grudziądzkiej. W wyniku odezwy doszło do rozszerzenia strajku o kolejne miejscowościach dekanatu lubawskiego i uzyskania poparcia przez księży z dekanatu lidzbarskiego i górzneńskiego[6]. Ks. Nikodem Kowalski wraz z pozostałymi proboszczami za wsparcie strajku został skazany w procesie sądowym w Lubawie w dniu 29 stycznia 1907 na karę jednego miesiąca więzienia[7][8]. Wyrok odbył w więzieniu w Gdańsku[9][10]. Nałożoną na niego karę w 1907 wspominano jeszcze 20 lat później[11].

Zmarł 19 stycznia 1925 w Kazanicach[12].

Pośmiertnie otrzymał Złoty Krzyż Zasługi[13] za represjonowanie w czasach pruskich.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Henryk Mross, Słownik biograficzny kapłanów Diecezji Chełmińskiej wyświęconych w latach 1821-1920, Pelplin: Bernardinum, 1995, s. 146.
  2. a b c Nikodem Stefan Kowalski, Encyklopedia Warmii i Mazur [dostęp 2022-06-21] (pol.).
  3. a b Kęcińska 2003 ↓, s. 329.
  4. a b c Borzyszkowski i in. 2000 ↓, s. 91.
  5. Jurkowski 2012 ↓, s. 9–11.
  6. Jurkowski 2012 ↓, s. 14.
  7. Jurkowski 2012 ↓, s. 18, 25.
  8. Marceli Dziurzyński (red.), Z ziemi ucisku, „Nowy Dzwonek”, 1 marca 1907, s. 116.
  9. Jurkowski 2012 ↓, s. 29.
  10. Powrót księży lubawskich z więzienia, „Dziennik Wileński”, 1907, s. 3.
  11. Wiadomości kościelne, „Gazeta Olsztyńska”, 4 stycznia 1927.
  12. Z kraju, „Gazeta Narodowa”, 28 stycznia 1925, s. 3.
  13. Krzyże dla zasłużonych, „Dziennik Bydgoski”, 21 stycznia 1939, s. 8.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]