Niwka (Sosnowiec)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Herb Sosnowca Niwka
Dzielnica Sosnowca
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miasto Sosnowiec
Data założenia 1775/1785 (prawa miejskie)
W granicach Sosnowca 1953
Położenie na mapie Sosnowca
Mapa lokalizacyjna Sosnowca
Niwka
Niwka
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Niwka
Niwka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Niwka
Niwka
Ziemia50°14′34″N 19°09′36″E/50,242778 19,160000
Portal Portal Polska

Niwka – południowa dzielnica Sosnowca, w latach 1916-1953 samodzielna gmina Niwka w powiecie będzińskim.

Graniczy od północy z Dańdówką, od wschodu i południa z Jęzorem, którą to granicę wyznacza przepływająca tutaj rzeka Biała Przemsza, do której na styku dzielnic uchodzi rzeka Bobrek, a od zachodu z Modrzejowem i Dębową Górą.

Wschodnią częścią przebiega droga ekspresowa S1 nieposiadająca tutaj węzła, a południową droga krajowa nr 79 spełniająca na tym odcinku charakter drogi lokalnej.

Niwka według rejestru TERYT jest jednostką urzędowego podziału terytorialnego kraju o statusie miejscowości - integralnej części miasta i identyfikatorze 0943629.

Niwka (0943629) jest siedzibą organów utworzonej w 2004 r. jednostki pomocniczej gminy Sosnowiec o nazwie Dzielnica Południe. W skład Dzielnicy Południe wchodzą cztery integralne części miasta Sosnowca według rejestru TERYT:

  • Niwka (identyfikator: 0943629)
  • Modrzejów (identyfikator: 0943612)
  • Bór (identyfikator: 0943440)
  • Jęzor (identyfikator: 0943492)

Niwka wchodzi w skład obrębu ewidencyjnego (katastralnego) nr 12 będącego częścią jednostki ewidencyjnej Sosnowiec. Obszar obrębu ewidencyjnego nr 9 pokrywa się prawdopodobnie z obszarem byłej gminy Niwka.

W dzielnicy wyodrębnia się:

  • Bobrek
  • Bór
  • Pawiak
  • Wygoda (będąca w rzeczywistości historycznym przysiółkiem Dębowej Góry)

Historia – ważniejsze wydarzenia[edytuj | edytuj kod]

  • przed 1581 – powstanie wsi[1]
  • poł. XVIII w. – po 1775 – powstanie wsi targowej[2]
  • 1775/1785 – powstanie miasta Niwek. Niepewny fakt uzyskania praw miejskich, być może miasteczko funkcjonowało wyłącznie w oparciu o prawo targowe[2] Charakter miasta: niewielkie miasteczko nadgraniczne o funkcjach miasta – wrót. Miasteczko zlokalizowane w mikro – konurbacji feudalnej o funkcjach usługowych – (Inne ośrodki zespołu miejskiego: Mysłowice, Modrzejów)[2].
  • 1801 – odebranie praw miejskich[3]
  • początek XIX w. – rozwój lokalnego górnictwa w rejonie Bobrka
  • I poł. XIX w. – budowa Huty „Henryków” (obecnie dawna FMG „Niwka”) oraz osiedla patronackiego dla pracowników huty[4]
  • lata 30. XIX w. – budowa nowoczesnej drogi do Dąbrowy Górniczej (ob. ul. Wojska Polskiego)[4]
  • II poł. XIX w.- XX w. – rozwój górnictwa i przemysłu
  • 1916 – okupacyjne władze austriackie powołują gminę Niwka
  • 1928, 30 grudnia ukończenie budowy Szkoły Powszechnej w Niwce (obecna Szkoła Podstawowa nr. 15 im. Stefana Żeromskiego)
  • 1929 – Liczba ludności: 5038 mieszkańców
  • 1931 – Liczba ludności: 5752 mieszkańców[2]
  • lata 20. i 30. XX w. – próby utworzenia miasta: Niwka-Modrzejów poprzez nadanie praw miejskich gminie Niwka oraz przyłączenie do niej Modrzejowa, pod względem administracyjnym leżącego w granicach Sosnowca[2]
  • 1938, 1 sierpnia – uruchomienie pierwszego połączenia autobusowego na trasie Śródmieście SosnowcaMysłowice
  • 1947 – uzyskanie statusu gminy wiejskiej o miejskich uprawnieniach finansowych[2]
  • 1953, 12 września – włączenie gminy (wraz z os. Jęzor) do Sosnowca[2]
  • 1954, 30 kwietnia – uruchomienie połączenia tramwajowego na trasie Śródmieście SosnowcaMysłowice
  • 1965 – rozpoczęcie nauczania w nowej Szkole Podstawowej nr. 29 przy ul. Kozibąka (obecna ul. Zagłębiowska)

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Przemysł[edytuj | edytuj kod]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół pw. św. Jana Chrzciciela
Kapliczka przy skrzyżowaniu ulic Wojska Polskiego i Wygoda (usytuowanie przed zmianą skrzyżowania na rondo)
  • Kapliczka z 1857 r.
  • Zdewastowany układ urbanistyczny małego miasteczka feudalnego w rejonie ul. W. Polskiego, Orląt Lwowskich i A. Śliwki. Brak nawiązań przestrzennych do pierzei rynkowych[2].
  • Zdewastowany układ urbanistyczno-architektoniczny założenia przemysłowo-mieszkalnego Henryków. Pojedyncze obiekty: m.in. część zabudowy na terenie dawnej FMG, budynek dawnego żłobka[4].
  • Obiekty historyczne nieistniejące:
    • Ratusz murowany w narożniku SW/NW dawnego rynku, jednokondygnacyjny: obiekt wybudowany w II poł. XVIII w. nie istnieje od XX w.[2]
    • Karczma murowano-drewniana funkcjonowała w okresie od XVIII do XIX w.[2]
    • Magazyny solne: obiekty murowane na S od rynku tuż przy nurcie Białej Przemszy: XVIII-XX w.[2]
    • Stary cmentarz: najpewniej w rejonie dzisiejszego kościoła: XVIII – pocz. XIX w.?[2]

Rzeki i potoki[edytuj | edytuj kod]

Mówca na kongresie w Centrum Kongresowym Świadków Jehowy (podium, strona amfiteatru; 2010)

Inne obiekty i miejsca[edytuj | edytuj kod]

  • AKS Górnik Niwka Sosnowiec
  • Kąt Trzech Cesarzy lub Trójkąt Trzech Cesarzy. Styk granic zaborów austriackiego z rosyjskim oraz pruskiego Śląska. Miejsce to znajduje się na terenie dzielnicy Niwka w Sosnowcu w miejscu połączenia się rzek: Czarnej i Białej Przemszy. Na terenie Sosnowca zlokalizowana jest część „rosyjska” i „austriacka”, a na terenie Mysłowic część „pruska” dawnego trójpogranicza: pocz. XIX – pocz. XX wieku. Nie jest prawidłowe pojęcie Trójkąt (ponieważ org. Ecke); nie jest poprawne pogranicze trzech zaborów (Śląsk nie był przyłączony do Prus w ramach któregokolwiek z 3 zaborów)[5] Najkorzystniej dostać się tam. ok. 1 km ścieżką wzdłuż prawego wału Białej Przemszy od strony Orląt Lwowskich lub od strony Mysłowic lasem: od Brzęczkowic lub Słupnej. Nad miejscem tym dominuje obecnie wiadukt kolei piaskowej.
  • Centrum Kongresowe Świadków Jehowy przy ul. Mikołajczyka 84. Powstało na terenie byłej bazy transportowej. Oddane do użytku 19 czerwca 1999. Jest to największy taki obiekt w Europie Środkowo-Wschodniej, a drugi w całej Europie[6]. Cały kompleks składa się: z Sali Zgromadzeń na 2400 osób (z zamontowanymi w niej dwoma telebimami), zadaszonego amfiteatru na ponad 6400 osób, dwóch Sal Królestwa dla miejscowych zborów oraz kilku mniejszych sal wykładowych i konferencyjnych, biblioteki, basenu do chrztu (oddzielonego od głównej sali wielką szybą), holu (w którym można zobaczyć wystawę Fioletowe trójkąty – Świadkowie Jehowy w obozach koncentracyjnych[7], oraz Migawki z budowy Centrum Kongresowego) z kafeterią, szatnią i zapleczem sanitarno-gospodarczo-technicznym (240 toalet), pokoju dla matek z małymi dziećmi (z monitorami, na których transmitowany jest program). Na zewnątrz jest obszerny bezpłatny parking na 1500 pojazdów i zagospodarowany ogród (50 tysięcy roślin) z alejkami[6]. Obiekt zapewnia zadaszone miejsca dla ok. 9 tysięcy osób, drugi tak duży znajduje się jedynie we Włoszech. Z Centrum Kongresowego korzystają obecnie zbory z województwa śląskiego, małopolskiego (oprócz jego krańców wschodnich), południowej części świętokrzyskiego i wschodniej części opolskiego na 32 jednodniowych zgromadzeniach obwodowych, a w lecie na 5 kongresach regionalnych (wtedy otwarty jest też amfiteatr, połączony wspólną sceną z salą główną). Z tego obiektu korzysta prawie co trzeci Świadek Jehowy w Polsce. W poprzednich latach urządzane w nim były ogólnopolskie kongresy w języku migowym (program jest tłumaczony na język migowy – tłumaczy widać na telebimach), obecnie zgromadzenia obwodowe w języku migowym odbywają się w tej oraz warszawskiej Sali Zgromadzeń. W obiekcie tym odbywały się też zajęcia Kursu Biblijnego dla Braci wraz z uroczystym zakończeniem poszczególnych jego klas oraz Kurs Służby Pionierskiej. Centrum można zwiedzać bezpłatnie w dni powszednie w godz. 8-12 i 13-17[8][9].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rejestr powiatu proszowickiego.
  2. a b c d e f g h i j k l Krzysztofik Robert; Rocznik Sosnowiecki, 2004; 2005.
  3. Ładogórski Tadeusz, Przeszłość demograficzna Polski, 1967.
  4. a b c Dumała Krzysztof, Przemiany przestrzenne miast i rozwój osiedli...,1974.
  5. Źródło: Sulik A., Historia Mysłowic, 2001.
  6. a b Kilka tysięcy świadków Jehowy w Sosnowcu (dziennikzachodni.pl)
  7. Część tablic wystawowych w holu Centrum Kongresowego w Sosnowcu.
  8. Folder „Sala Zgromadzeń Świadków Jehowy Sosnowiec”
  9. Nasza Służba Królestwa styczeń 1999, ss. 3-6

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]