Nogat (województwo kujawsko-pomorskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wsi w woj. kujawsko-pomorskim. Zobacz też: inne obiekty geograficzne o tej nazwie.
Nogat
Nogat
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat grudziądzki
Gmina Łasin
Liczba ludności (III 2011) 145[1]
Strefa numeracyjna (+48) 56
Kod pocztowy 86-320
Tablice rejestracyjne CGR
SIMC 0846524
Położenie na mapie gminy Łasin
Mapa lokalizacyjna gminy Łasin
Nogat
Nogat
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Nogat
Nogat
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Nogat
Nogat
Ziemia 53°35′09″N 19°03′43″E/53,585833 19,061944

Nogat (dawniej: Nogath, Nogathen, Nogoten) – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie grudziądzkim, w gminie Łasin nad jeziorem Nogat.

Podział administracyjny[edytuj]

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie toruńskim.

Demografia[edytuj]

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) wieś liczyła 145 mieszkańców[1]. Jest szesnastą co do wielkości miejscowością gminy Łasin.

Historia[edytuj]

Nogat to miejsce, do którego dotarł w 1015 roku wraz ze swoimi wojami Bolesław Chrobry. W dokumentach z 1306 r. występuje jako Nogath, Nogathen, Nogoten. W 1306 r. mistrz krajowy Konrad Sack nadal na prawie chełmińskim 12 łanów w Nogacie rycerzowi Franciszkowi wraz z rybołówstwem w jeziorze Szynwałd.

W dziejach wsi, dobrze udokumentowanych, właściciele ziemscy zmieniali się dość często. Warto wspomnieć rok 1526, kiedy to król Zygmunt I Stary wystawia przywilej na dobra nogackie dla kanoników tamtejszej kaplicy. Następnie Nogat był w posiadaniu Jerzego i Prokopa Pieczewskich. W XVIII wieku wieś należała do rodziny Kczewskich. W 1774 r. Franciszek Kczewski sprzedał włości nogackie Aleksandrowi Nostitz-Jackowskiemu za 42 500 florenów. Od Jackowskiego kilka lat później majątek przejął Ignacy Kalkstein. W skład dóbr weszły jeziora Nogat i Kuchnia, las iglasty i bukowy, karczma, kaplica, pustkowie Jędrzejowo i folwark Boże Pole.

Około 1800 r. Kalksteinowie wybudowali murowany, klasycystyczny dwór. W XIX wieku, około 1850 r., majątkiem włada hrabina Trembecka. Od 1875 r. P. Holman, a od 1890 r. liczące 840 ha dobra przechodzą w ręce Otto Wunderlicha. W 1902 r. ziemię kupuje Pruska Komisja Kolonizacyjna i dzieli ją wśród 40 osadników niemieckich. Dwór, park i resztówkę kupił A. Jesert. W latach 1919-1927 dwór i 152 ha ziemi należą do Józefa Kobieli. Własność tę posiadali jeszcze B. Górski oraz A. Pleglau. W czasie okupacji we dworze mieszkał Niemiec o nazwisku Redkowski.

Zabytki[edytuj]

Zespół pałacowy

Według rejestru zabytków NID[2] na listę zabytków wpisany jest zespół pałacowy z połowy XIX w., nr rej.: 592 z 14.12.1989:

  • pałac, ok. 1800
  • park, połowa XIX w., XX w.
  • pozostałości folwarku:
    • kuźnia
    • obora
    • ekonomówka, ok. 1900-1910.

Dwór jest obecnie modernizowany. Przy nim znajduje się około 620–letni (w roku 2016) dąb Chrobry o obwodzie niemal 900 cm, należący do największych drzew tego gatunku w Polsce.

Współczesność[edytuj]

Przy jeziorze Nogat powstają wciąż nowe domki letniskowe, podwyższające walory rekreacyjno-turystyczne miejscowości.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy