Norma (opera)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Norma
Okładka libretta, wyd. Ricordi, Mediolan, 1891
Okładka libretta, wyd. Ricordi, Mediolan, 1891
Rodzaj opera seria
Muzyka Vincenzo Bellini
Libretto Felice Romani
Liczba aktów 2
Język oryginału włoski
Źródło literackie Dramat Alexandre'a Soumeta Norma, albo dzieciobójstwo (fr. Norma ou l'infanticide)
Czas trwania 150 minut
Data powstania wrzesień-październik 1831
Prapremiera 26 grudnia 1831 roku, Mediolan, La Scala
Premiera polska 1843, Warszawa
poprzednia
Lunatyczka
następna
Beatrycze z Tendy

Norma – dwuaktowa opera tragiczna, z tekstem Felice Romaniego i muzyką Vincenza Belliniego. Rola tytułowa jest jedną z najtrudniejszych partii sopranowych w całym repertuarze operowym. Jedną z najsłynniejszych wykonawczyń była Maria Callas, której interpretacje uwiecznione w nagraniach (w tym dwóch studyjnych: z roku 1954 i z roku 1960, w którym partnerował jej Franco Corelli pod batutą Tullio Serafina) uchodzą za niedoścignione. Sam utwór stanowi sztandarową pozycję nie tylko stylu bel canto, ale też opery jako gatunku, zaś cavatina Normy z pierwszego aktu – Casta Diva jest jedną z najsłynniejszych arii włoskich.

Osoby[edytuj | edytuj kod]

  • Pollio (Pollione), rzymski prokonsul w Galii – tenor;
  • Orowist (Oroveso), arcykapłan, druid – bas;
  • Norma, arcykapłanka, córka Orowista – sopran;
  • Adalgiza (Adalgisa), kapłanka – sopran;
  • Klotylda (Clotilde), powierniczka Normy – mezzosopran;
  • Flawiusz (Flavio), Rzymianin, przyjaciel Polliona – tenor;
  • dwaj synowie Normy i Polliona, druidzi, kapłani, wojownicy galijscy oraz rzymscy.

Treść[edytuj | edytuj kod]

Czas i miejsce akcji: Galia, I wiek naszej ery.

Akt I[edytuj | edytuj kod]

Odsłona 1. Druidzi pod przewodnictwem Orowista zbierają się w świętym gaju i czekają na znak Normy do walki z okupującymi Galię Rzymianami. Z ukrycia przysłuchują się temu Pollio i Flawiusz. Pollio opowiada przyjacielowi o uczuciu do Adalgizy i o wygaśnięciu miłości do Normy. W świętym miejscu pojawia się Norma, mówi współplemieńcom, że Rzym jest skazany na zagładę i wstrzymuje Gallów przed powstaniem. Arcykapłanka przewodniczy obrzędowi złożenia bogini Irminsul w ofierze jemioły ściętej ze świętego drzewa. Zgromadzeni rozchodzą się, a na scenie pojawia się Adalgiza. Pollio chce ją namówić do wyjazdu z nim do Rzymu i małżeństwa. Adalgiza początkowo opiera się, jest przecież Galijką i kapłanką, ale w końcu zgadza się na ucieczkę.

Odsłona 2. W swoim sekretnym domu, gdzie wychowuje synów, Norma zwierza się Klotyldzie, że Pollio nie zabierze jej ze sobą do Rzymu. Przychodzi Adalgiza i zwierza się Normie ze swojej grzesznej miłości, nie mówi jednak kogo kocha. Norma, słysząc opowiadanie Adalgizy o tym, jak narodziło się jej uczucie, wspomina własne przeżycia sprzed lat. Młoda kapłanka zdradza, że jej ukochany jest Rzymianinem, a kiedy zjawia się Pollio, nieświadoma związku między nim a Normą, wyjawia, że to on jest obiektem jej uczuć. Norma w furii grozi kochankowi, ten chce zabrać ze sobą Adalgizę, która jednak nie chce z nim odejść.

Akt II[edytuj | edytuj kod]

Odsłona 1: Norma jest gotowa zabić swoich synów, ale w ostatniej chwili odrzuca sztylet. Przywołuje Adalgizę i prosi ją o opiekę nad synami w przypadku, gdyby umarła, jednak Adalgiza chce innego rozwiązania: odrzuca uczucia i obiecuje namówić Polliona do powrotu do Normy. Dwie ofiary miłości do Polliona przysięgają sobie wieczną przyjaźń.

Odsłona 2. Orowist i wojownicy galijscy czekają na znak od bogów do uderzenia na Rzymian. Jednak Norma wciąż wstrzymuje się przed wezwaniem do powstania.

Odsłona 3. Norma dowiaduje się o niepowodzeniu starań Adalgizy, którą Pollio chce porwać. Kapłanka, pragnąc zemsty, daje znak do ataku na Rzymian uderzając w spiżowy gong . W tej samej chwili straże wprowadzają pojmanego w świątyni Polliona. Norma każe wszystkim zostawić się samą ze świętokradcą, by go przesłuchać. Obiecuje Pollionowi darowanie życia w zamian za wyrzeknięcie się Adalgizy, lecz prokonsul odmawia, na co Norma oświadcza, że Adalgiza zginie za swoją zdradę. Wezwawszy Gallów Norma każe wznieść stos i ujawnia, że jedna z kapłanek zdradziła ojczyznę i bogów. Pollio spodziewa się, że padnie imię Adalgizy, jednak Norma wyznaje prawdę, wydając tym samym wyrok na siebie. Zwracając się do Polliona zapowiada, że spłonie razem z nim na stosie, a ich prochy na zawsze pozostaną złączone w ziemi. Pollio, uświadomiwszy sobie wielkość kobiety, którą stracił i wstrząśnięty jej poświęceniem, decyduje się na śmierć razem z nią. Norma uświadamia sobie, że ofiarą jej grzechu padną synowie, błaga więc ojca, by się nad nimi zlitował, on zaś wzruszony ulega. Kochankowie wstępują na stos i giną w płomieniach.

5000 lirów włoskich – na jednej stronie przedstawiony Vincenzo Bellini, z drugiej (poniżej) – ilustracja do Normy

Historia utworu[edytuj | edytuj kod]

Światowa prapremiera odbyła się 26 grudnia 1831 roku w Mediolanie na deskach La Scali. Zaangażowano najsłynniejszych śpiewaków owych czasów (w roli Normy Giuditta Pasta, Adalgizy – Giulia Grisi). Opera, mimo fiaska prapremiery, szybko odniosła wielki sukces. W Polsce opera miała swoją premierę w Warszawie w 1843 roku. Norma, jako jedna z nielicznych oper Belliniego, była nieprzerwanie obecna w repertuarze światowym od czasu prawykonania. Partię tytułową wykonywały najwybitniejsze soprany XIX i XX w., m.in. Maria Malibran, Rosa Raisa, Claudia Muzio, Rosa Ponselle, Gina Cigna, Maria Callas, Anita Cerquetti, Joan Sutherland, Montserrat Caballé, Renata Scotto, Beverly Sills. Współcześnie mają Normę w repertuarze m.in. Edita Gruberová, Anna Netrebko, Sumi Jo, Angela Gheorghiu, Hasmik Papian, Barbara Kubiak. Normę podziwiał słynny malarz francuski, Eugene Delacroix (swoje wrażenia po jednym ze spektakli opisał w swoich dziennikach).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Karol Stromenger: Iskier przewodnik operowy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Iskry, 1976.
  • Kolekcja "La Scala" nr 25 "Norma". Polskie Media Amer.com Oxford Educational Sp. z o.o., 2007.
  • Piotr Kamiński: Tysiąc i jedna opera. Kraków: PWM, 2008. ISBN 978-83-224-0901-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]