Nornica ruda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nornica ruda
Myodes glareolus
(Schreber, 1780)
Nornica ruda
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Rodzina chomikowate
Podrodzina karczowniki
Rodzaj nornica
Gatunek nornica ruda
Synonimy
  • Clethrionomys glareolus (Schreber, 1780)[1]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[1]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Nornica ruda[2] (Myodes glareolus) – gatunek gryzonia z licznie reprezentowanej w Polsce rodziny chomikowatych.

Opis[edytuj]

Jeden z drobniejszych gryzoni nornikowatych występujących w Polsce. Średniej wielkości, o wydłużonym ciele i średnim, słabo owłosionym ogonie, pokrytym pierścieniowatymi łuskami. Długość tułowia do 10 cm, ogona do 5 cm, masa ciała 10,1 - 38,5 g [3]. Oczy duże, pyszczek lekko zaostrzony z wąsami, uszy duże szerokie, zaokrąglone, cienkie. Nozdrza różowawe, nieowłosione. Charakteryzuje się szarym ubarwieniem sierści futerka grzbietowej strony ciała z odcieniem rudawym, często mocno zaznaczonym. Boki i brzuszna strona ciała jest szara, a ogon zwierzęcia jest dwubarwny.

Charakterystyka[edytuj]

Występowanie
Jest jednym z najpospolitszych euroazjatyckich ssaków żyjących na wolności. Występuje w całej Palearktyce[1][4]. W Polsce występuje na terenie całego kraju.
Preferencje siedliskowe
Gatunek leśny, zamieszkujący głównie lasy liściaste i mieszane z dobrze rozbudowaną warstwą podszytu. Spotykana także w śródpolnych zaroślach i zadrzewionych dolinach rzecznych. W górach występuje aż do górnej granicy kosodrzewiny[3].
Tryb życia
Prowadzi zmierzchowo-nocny tryb życia, ale wychodzi również za dnia w poszukiwaniu pokarmu. Buduje system korytarzy tuż pod powierzchnią ziemi lub w gęstym runie. Dobrze wspina się po pniach i gałęziach drzew. Wije kuliste gniazda z rozdrobnionych roślin i mchów, umieszczone w spróchniałych pniach lub pod ziemią[3].
Pożywienie
Jak większość karczowników żywi się pokarmem mieszanym - wiosną i latem są to liście, zioła, owady, larwy, nasiona, pąki drzew, kora, porosty, a czasem pokarm zwierzęcy. Jesienią i zimą żywi się owocami, nasionami, nadziemnymi częściami roślin zielonych, a także kłączami oraz bezkręgowcami. Na zimę gromadzi zapasy pokarmu, głównie nasion. Przy niedoborze pożywienia żeruje na korze młodych drzew i wówczas jest traktowana jako szkodnik, zwłaszcza w szkółkach leśnych[5]. W razie braku dostatecznej ilości pokarmu ciężarne samice mogą wchłaniać zarodki uzyskując składniki odżywcze. Ciężarna samica nornicy rudej zjada więcej bezkręgowców niż samica nie zaangażowana w rodzicielstwo[potrzebny przypis]. Przeciętna nornica potrzebuje około 25 g świeżej paszy zielonej lub 5 g paszy treściwej, to jest około 15 kcal/dobę. Przeciętne zwierzę tego gatunku może przeżyć bez pokarmu około pięciu dni[potrzebny przypis].
Uzębienie
Siekacze mają kształt dłutowaty, ciągle rosną, a ostrość zachowują dzięki temu, że szkliwo znajduje się jedynie na przedniej ich powierzchni, zęby trzonowe o niskich koronach, z trzema rzędami guzków.
Rozród
Rozród nornic rudych trwa zazwyczaj od kwietnia do października. Ciąża trwa 18-21 dni. W miocie rodzi się od 2 do 8 młodych (zazwyczaj 3-5), które otwierają oczy po 9-10 dniach, odżywiają się mlekiem matki przez 14 dni, a samodzielność uzyskują po trzech tygodniach. Dojrzałość płciową osiągają w wieku 8 - 9 tygodni[3]. Rozmnażanie jest bardzo intensywne - nornica ruda w ciągu jednego roku może wyprowadzić 4 mioty, co daje przeciętnie 20 młodych rocznie.
Wrogowie
Sowy, lis rudy, kuny, tchórz, myszołów zwyczajny, wydra, kot domowy.

Ciekawostki[edytuj]

  • Tatrzańskie nornice rude są większe i mają krótszy ogon niż nornice z terenów nizinnych[potrzebny przypis].
  • Nornice rude pojawiają się szczególnie licznie po latach największego, masowego obradzania drzew. Łatwe i nieograniczone zdobywanie pokarmu sprawia, że nornice rozmnażają się również zimą, co doprowadza do bardzo wysokich zagęszczeń wiosną i latem. Takie masowe pojawienia się gryzoni trwa jedynie jeden sezon, a w kolejnych latach, o niewielkim owocowaniu drzew, liczebność nornic załamuje się[6][7].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c Myodes glareolus. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  2. a b Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk, 2015, s. 297. ISBN 978-83-88147-15-9.
  3. a b c d e Zdzisław Pucek: Klucz do oznaczania ssaków Polski (Wydanie drugie zmienione i poprawione). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1984.
  4. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Myodes glareolus. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 19 listopada 2009]
  5. a b Huitu, O., et al. "Density-dependent vole damage in silviculture and associated economic losses at a nationwide scale" Forest Ecology and Management 258: 1219-1224, 2009
  6. Pucek Z., Jędrzejewski W., Jędrzejewska B., Pucek M. 1993.  Rodent population dynamics in a primeval deciduous forest (Białowieża National Park) in relation to weather, seed crop, and predation. Acta Theriologica 38: 199-232.
  7. a b Zwolak, R., et al. "Beech masting modifies the response of rodents to forest management" Forest Ecology and Management 359: 268-276, 2016