Nornik bawarski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nornik bawarski
Microtus bavaricus[1]
König, 1962
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Podrząd myszokształtne
Nadrodzina myszowe
Rodzina chomikowate
Podrodzina karczowniki
Rodzaj nornik
Podrodzaj Terricola
Gatunek nornik bawarski
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 CR pl.svg

Nornik bawarski[3] (Microtus bavaricus) – gatunek gryzonia z rodziny chomikowatych, występujący obecnie wyłącznie w Austrii[2][4].

Klasyfikacja[edytuj | edytuj kod]

Gatunek ten opisał naukowo Claus König w 1962 roku[4][5]. Miejsce typowe to Garmisch-Partenkirchen w Alpach Bawarskich w Niemczech. Należy do podrodzaju Terricola, do grupy gatunków pokrewnych nornikowi darniowemu (Microtus subterraneus). Gatunek wyodrębnił się, kiedy zlodowacenie Würm podzieliło populacje przodków tych gryzoni, norników alpejskich (M. multiplex) i norników dynarskich (M. liechtensteini)[4][2].

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Jest to niewielki gryzoń, choć przeważnie nieco większy niż nornik darniowy. Głowa i ciało mają długość 90–160 mm, ogon 34–40 mm, a tylna stopa 16–17 mm. Masa ciała to 18–18 gramów. Ma jasny szarobrązowy grzbiet i szarobiały brzuch z żółtawym odcieniem. Oczy są bardzo małe, uszy są ukryte w futrze. Ogon z wierzchu ma ten sam kolor co grzbiet, od spodu jest szarobiały[6].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Nornik bawarski jest endemitem Północnych Alp Wapiennych[2]. W Niemczech wyginął i obecnie jego zasięg występowania jest ograniczony do jednej lokacji w Tyrolu w Austrii, w paśmie Rofan. Występuje od 730 do 1000 m n.p.m.[2][6]

W Niemczech nornik bawarski występował na łąkach piętra alpejskiego, przy czym jedno z miejsc występowania zostało zniszczone w trakcie budowy szpitala, a drugie wskutek przekształcenia w pastwisko. W Austrii zamieszkuje otwarty las mieszany, w którym dominują świerki i występują liczne potoki[2].

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Gryzoń ten prowadzi naziemny tryb życia, kopie nory. Ma kilka faz aktywności w ciągu doby. Poza norami najaktywniejszy jest jesienią, biega w ukryciu gęstej roślinności. Żywi się korzeniami i zielonymi częściami roślin, konkurując o pokarm z nornikiem zwyczejnym (M. arvalis) i darniowym. Polują na niego łasice, lisy, sowy i ptaki drapieżne. Niewiele wiadomo o jego rozrodzie; samice rodzą młode 2–3 razy w roku[6].

Populacja[edytuj | edytuj kod]

Nornik bawarski w Niemczech ostatni raz był widziany w 1962 roku. Został uznany za gatunek wymarły. Zadziałał tu jednak tzw. efekt Łazarza: w latach 1976–77 odkryto populację żyjącą w Tyrolu, którą w 2000 roku przypisano do gatunku Microtus bavaricus na podstawie badań genetycznych i kariologicznych. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody uznaje nornika bawarskiego za gatunek krytycznie zagrożony. Został objęty ochroną przez kraj Tyrol, a w ustawodawstwie europejskim wymienia go załącznik II konwencji berneńskiej (Konwencja o ochronie gatunków dzikiej flory i fauny europejskiej oraz ich siedlisk), jako gatunek podlegający ścisłej ochronie. Tym niemniej nadal zagraża mu utrata siedlisk[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Microtus bavaricus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b c d e f g H. Meinig, Microtus bavaricus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2008, wersja 2018-2, DOI10.2305/IUCN.UK.2008.RLTS.T13461A3985949.en [dostęp 2019-03-15] (ang.).
  3. Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk, 2015, s. 297. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. a b c Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Microtus (Terricola) bavaricus. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2019-03-26]
  5. Claus König. „Senckenbergiana biologica”. 43, s. 2, 1962. 
  6. a b c Resch, C.; Resch, S.: Bayerische Kurzohrmaus - Microtus bavaricus (niem.). W: kleinsaeuger.at - Internethandbuch über Kleinsäugerarten im mitteleuropäischen Raum: Körpermerkmale, Ökologie und Verbreitung [on-line]. apodemus - Priv. Institut f. Wildtierbiologie, 2019. [dostęp 2019-03-26].