Nosorożec północny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nosorożec północny
Ceratotherium simum cottoni[1]
Lydekker, 1908
Ilustracja
Angalifu, samiec nosorożca północnego z zoo w San Diego. Padł 14 grudnia 2014 roku
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Rząd nieparzystokopytne
Rodzina nosorożcowate
Rodzaj Ceratotherium
Gatunek nosorożec biały
Podgatunek nosorożec północny
Synonimy

Ceratotherium cottoni

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 CR pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Kolorem pomarańczowym zaznaczono zasięg występowania nosorożca północnego

Nosorożec północny[3] (Ceratotherium simum cottoni[4] lub Ceratotherium cottoni[1]) – podgatunek nosorożca białego, obecnie krytycznie zagrożony wyginięciem. Od grudnia 2015 roku pozostawały tylko 3 osobniki tego podgatunku. 19 marca 2018 zmarł Sudan, ostatni samiec, pozostały 2 samice, też już wiekowe, czyli bez możliwości kontynuacji tego podgatunku poprzez naturalne poczęcie[5][6][7].

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody zaliczyła nosorożce północne do gatunków krytycznie zagrożonych wymarciem i umieściła je w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych kategorii CR (critically endangered)[2].

Wygląd zewnętrzny[edytuj | edytuj kod]

Nosorożec północny z rogiem podobnym do rogu einiozaura, Dvůr Králové Zoo

Jest bardzo podobny do podgatunku południowego – ma czworokątną wargę górną, świetnie przystosowaną do skubania traw. Róg u niektórych osobników zagina się do przodu, u innych – lekko lub bardziej do tyłu. Jest to cecha genetyczna.

Tryb życia, środowisko i dieta[edytuj | edytuj kod]

Tak jak podgatunek południowy (Ceratotherium simum simum), nosorożec północny zamieszkuje sawanny. Przez większość dnia ukrywa się w cieniu, aby nie przegrzać organizmu. Nosorożce są aktywne od wieczora do rana i ten czas poświęcają na posiłek. Nosorożec północny żywi się głównie trawą (tak, jak jego południowy krewniak), dietę uzupełnia też gałęziami drzew, ostami i krzewami.

Ciąża trwa około 16 miesięcy, po upływie których rodzi się jedno młode. Samica nie rozmnaża się podczas opieki nad młodym, a kolejne ciąże przychodzą w odstępach 2–3 lat. Nosorożce północne żyją samotnie lub w mniejszych grupach rodzinnych.

Zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Nosorożec północny nie ma naturalnych wrogów, poza człowiekiem, który masowo odławiał nosorożca dla rogu. Ludzie wierzyli bowiem, że róg ten ma właściwości lecznicze. Przyczyniło się to praktycznie do jego zagłady – pod koniec marca 2018 żyły tylko 2 osobniki północnego podgatunku nosorożca białego. W roku 2001 żyły jeszcze 32 osobniki, niektóre były hodowane w ogrodach zoologicznych. Sześć osobników żyło w Zoo Dvůr Králové w Czechach. Cztery z nich zostały przewiezione do Afryki w 2009 roku, gdzie naukowcy mieli nadzieję, że się rozmnożą. Niestety, jeden z nich padł w 2014 roku. Wcześniej w Czechach padł też jeden z dwóch pozostałych w 2011. Ostatnia pozostała w Czechach samica o imieniu Nabire padła w 2015 roku. W zoo w San Diego padły także 2 kolejne sztuki: Angalifu (padł w grudniu 2014 roku) i samica Nola (padła 22 listopada 2015 roku). Obecnie ostatnie nosorożce północne są ściśle chronione przez strażników, jednak jest mało prawdopodobne, aby udało się uratować nosorożca północnego przed wyginięciem.

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody zalicza formalnie nosorożce północne do zwierząt krytycznie zagrożonych wymarciem[2], jednak w kontekście śmierci ostatniego znanego samca (19 marca 2018) kontynuacja tego podgatunku poprzez naturalne poczęcie zdaje się być niemożliwa[5][6][7].

Nosorożce północne w niewoli[edytuj | edytuj kod]

Lista znanych nosorożców północnych w niewoli[8][9]
Nr Płeć Imię Data urodzenia Miejsce urodzenia Data śmierci Miejsce śmierci
15 M Paul 1948-08-07 Sudan 1968-04-13 Zoo w Antwerpii
16 F Chloe 1948-06-07 Sudan 1985-08-07 Zoo w Antwerpii
19 M Ben 1950-07-25 Uganda 1990-06-25 Zoo Dvůr Králové
27 M Bill 1954-03-04 Sudan 1975-05-02 San Diego Zoo Safari Park
28 F Lucy 1954-03-04 Sudan 1979-03-15 San Diego Zoo Safari Park
54 M [n/a] 1963-04-01 Sudan 1985-12-31 Riyadh National Zoo
55 F [n/a] 1963-04-01 Sudan 1985-12-31 Riyadh National Zoo
74 M Dinka 1952-07-28 Sudan Południowy 1991-01-28 San Diego Zoo Safari Park
75 F Joyce 1953-01-28 Sudan Południowy 1974-08-15 San Diego Zoo Safari Park
290 F Bebe 1950-07-01 Uganda 1964-05-29 Zoological Society of London
345 F Tofacha 1970-01-01 Sudan 1978-09-12 Al Ain Zoo
347 M [n/a] 1968-04-01 Sudan 1978-01-18 Khartoum Zoo
348 M Angalifu 1972-04-01 Sudan 2014-12-14 San Diego Zoo Safari Park
351 F Nasima 1965-07-01 Uganda 1992-08-28 Zoo Dvůr Králové
372 M Sudan 1973-09-19 Sudan 2018-03-19 Ol Pejeta Conservancy
373 M Saut 1972-09-19 Sudan 2006-08-14 Zoo Dvůr Králové
374 F Nola 1974-09-19 Sudan 2015-11-22 San Diego Zoo Safari Park
375 F Nuri 1973-09-19 Sudan 1982-01-04 Zoo Dvůr Králové
376 F Nadi 1972-09-19 Sudan 2007-05-30 San Diego Zoo Safari Park
377 F Nesari 1972-09-19 Sudan 2011-05-26 Zoo Dvůr Králové
476 F Nasi 1977-11-11 Zoo Dvůr Králové 2007-07-20 Zoo Dvůr Králové
630 M Suni 1980-06-08 Zoo Dvůr Králové 2014-10-18 Ol Pejeta Conservancy
789 F Nabire 1983-11-15 Zoo Dvůr Králové 2015-07-27 Zoo Dvůr Králové
943 F Najin 1989-07-11 Zoo Dvůr Králové
1122 F [n/a] 1991-07-18 Zoo Dvůr Králové 1991-07-18 Zoo Dvůr Králové
1123 F [n/a] 1963-04-01 Sudan 1967-08-02 Khartoum Zoo
1252 ? [n/a] 1948-11-17 Sudan 1949-01-29 Khartoum Zoo
1305 F Fatu 2000-06-29 Zoo Dvůr Králové

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Ceratotherium simum cottoni, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c Ceratotherium simum cottoni. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk, 2015, s. 166. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Ceratotherium simum cottoni. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 23 kwietnia 2017]
  5. a b Na naszych oczach ginie kolejny gatunek. Padł ostatni samiec nosorożca białego północnego, „gazeta.pl” [dostęp 2018-03-20] (pol.).
  6. a b Tomek Orszulak, Nie żyje ostatni biały nosorożec północny, ale jest szansa na przetrwanie gatunku. „Był delikatnym olbrzymem”, „wiadomosci.wp.pl”, 20 marca 2018 [dostęp 2018-03-20] (pol.).
  7. a b Nie żyje ostatni na świecie samiec nosorożca białego północnego. Zostały dwie samice, „WPROST.pl”, 20 marca 2018 [dostęp 2018-03-20] (pol.).
  8. Dr Andreas Ochs, International studbook for the African white rhinoceros, Ceratotherium simum (Burchell, 1817), 01.01.2001 Ninth edition, „Rhino Resource Center” [dostęp 2018-03-31] (ang.).
  9. Joe Christman, International studbook for the white rhinoceros Ceratotherium simum (Burchell 1817), vol. 12 (status 31.12.2011), „Rhino Resource Center” [dostęp 2018-03-31] (ang.).