Nowe Miasto (Toruń)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nowe Miasto w Toruniu

Nowe Miasto w Toruniu – najmłodsza część toruńskiego zespołu staromiejskiego.

Stare i Nowe Miasto 16 września 1994 roku uznane zostało za pomnik historii[1], natomiast w 1997 roku wpisano je na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO.

Historia[edytuj]

Nowe Miasto zostało lokowane 13 sierpnia 1264 r. Rozplanowano je na wschód od Starego Miasta, w przeciwieństwie do niego nie miało bezpośredniego dostępu do Wisły. Bloki zabudowy są tutaj bardziej regularne, z ulicami o przebiegu ukośnym względem głównych stron świata. Centrum stanowi rynek, na którym w XIV w. powstał murowany ratusz. W części północno-zachodniej znajduje się teren klasztoru dominikanów, lokowanych tutaj w 1263, z pozostałościami zabudowań klasztornych i kościoła św. Mikołaja. W bloku narożnym na wschód od rynku stoi dawny nowomiejski kościół farny św. Jakuba, który zaczęto budować w 1309 r. Od razu po lokacji przystąpiono do wznoszenia murów miejskich, w których obwodzie znalazły się 3 bramy: Św. Jakuba, Św. Katarzyny i Prosta. Stare i Nowe miasto były rozdzielone murami i fosą, nad którą prowadziły dwa mosty zakończone bramami (Paulińską i Kotlarską). Nowe Miasto było uboższe od Starego, a jego mieszkańcami byli głównie rzemieślnicy.

Herb Nowego Miasta przedstawiał umieszczoną na belkowanej wieży strażnicę, po której dwóch stronach znajdowały się symetrycznie godła zakonne (tarcze krzyżackie), nad którymi widniały dwie gwiazdy; trzecia natomiast znajdowała się między podporami wieży[2].

Nowe Miasto
Kościół św. Jakuba
Ruiny zamku krzyżackiego
Kamienica przy ul. Piernikarskiej 1
Rynek Nowego Miasta
Gospoda „Pod Modrym Fartuchem”


Plan Nowego Miasta[edytuj]

Zabytki[edytuj]

Zabytki na terenie Nowego Miasta[3]:

  • średniowieczny układ urbanistyczny, z prostokątną siatką ulic i kwadratowym Rynkiem Nowomiejskim
  • kościół św. Jakuba
  • teren dawnego klasztoru dominikanów i kościoła św. Mikołaja
  • fragmenty murów miejskich (wzdłuż ul. Międzymurze i przy terenie klasztoru dominikanów, krótki odcinek na tyłach kamienicy przy ul. Wola Zamkowa)
  • kamienice:
    • gotyckie przy ul. Małe Garbary 6, Wielkie Garbary 7, Sukienniczej 26, Królowej Jadwigi 9 (przebudowana w XIX w., z zachowanym układem wnętrza i gotyckimi malowidłami), Apteka Pod Lwem (pierwotnie gotycka kamienica, przebudowana w XIX w.)
    • renesansowe przy ul. Małe Garbary 7, Rynku Nowomiejskim 23, Królowej Jadwigi 3
    • barokowe przy Rynku Nowomiejskim 5 i 17
    • klasycystyczna przy ul. Prostej 5
    • zespół historyzujących kamienic przy ul. św. Katarzyny 4, 6, 8 i 10
  • dawny zbór ewangelicki, zbudowany na pocz. XIX w. na miejscu ratusza
  • neorenesansowa siedziba Towarzystwa Naukowego w Toruniu z 1881 r.
  • neogotycki budynek dawnego gimnazjum (obecnie I Liceum Ogólnokształcące) przy ul. Zaułek Prosowy
  • kamienice secesyjne przy ul. Wielkie Garbary 17 i Prostej 10
Mała architektura na terenie Nowego Miasta
Rzeźba Toruńskiej Piernikarki
Rzeźba wozu z dobytkiem upamiętniająca film Prawo i pięść
Instalacja przekupki z wagą
Szyld gospody „Pod Modrym Fartuchem”
Rzeźba sowy na szczycie kamienicy przy ul. Wielkie Garbary 17
Szyld - Galeria i Ośrodek Plastycznej Twórczości Dziecka


Turystyczne nagrody i wyróżnienia[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. Zarządzenie Prezydenta RP z dnia 8 września 1994 (M.P. z 1994 r. Nr 50, poz. 422)
  2. Nowe Miasto w Toruniu
  3. Toruń – oficjalna strona miejska
  4. Wyniki naszego plebiscytu: oto siedem cudów Polski. Rzeczpospolita / Presspublica, 2007-09-20. [dostęp 2011-08-31].
  5. National Geographic.
  6. 10 najciekawszych miast według The Huffington Post. Jest Toruń! (pol.). torun.gazeta.pl. [dostęp 2015-05-01].