Nowy Bytom

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Rudy Śląskiej Nowy Bytom
Dzielnica Rudy Śląskiej
Ilustracja
Kamienica przy ulicy Niedurnego
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miasto Ruda Śląska
Data założenia 1369[1]
W granicach Rudy Śląskiej 1959
Nr kierunkowy 32
Kod pocztowy 41-709
Tablice rejestracyjne SL, SRS
Położenie na mapie Rudy Śląskiej
Położenie na mapie
50°17′08″N 18°52′31″E/50,285556 18,875278
Portal Portal Polska

Nowy Bytom - do 1921 roku pol. Frydenshuta, w 1922 roku przejściowo pol. Polski Bytom, niem. Friedenshütte, dialekt śl. Frynsztad, Fryncita, Fryna – dzielnica Rudy Śląskiej.

Tereny dzisiejszego Nowego Bytomia były na przełomie XVIII i XIX wieku porośnięte lasem, zwanym Czarnym Lasem (niem. Beuthener Schwarzwald), należącym do miasta Bytomia. W XIX wieku na terenie Czarnego Lasu zaczęły powstawać huty i kopalnie a przy nich kolonie: Friedenshütte (Frydenshuta), Eintrachthütte (Zgoda) i Schwarzwald Czarny Las. Wszystkie kolonie w Czarnym Lesie stanowiły do 1921 roku wydzieloną geograficznie część (eksklawę) miasta Bytomia (w latach 1891-1921 powiatu miejskiego Bytom). W 1922 roku, po podziale Górnego Śląska, eksklawa Czarnego Lasu została przyłączona do Polski i przekształcona w samodzielną gminę, której nadano urzędową nazwę "Nowy Bytom" w miejsce tradycyjnej Frydenshuta i przejściowej Polski Bytom. W roku 1929 odłączono od niej kolonię Zgoda (na rzecz Świętochłowic), a w roku 2006 dawną kolonię Czarny Las wraz z częścią ulicy Czarnoleśnej tworząc nową dzielnicę Rudy Śląskiej - Czarny Las. W latach 1947-1958 Nowy Bytom posiadał prawa miejskie (miał je uzyskać z dniem 1 stycznia 1940 roku, ale z powodu wybuchu wojny nie wprowadzono tego w życie), a od 1959 r. został połączony z miastem Ruda, tworząc miasto o nazwie Ruda Śląska. W latach 1951-1958 w skład Nowego Bytomia wchodziło miasto Wirek.

Ruda Śląska Nowy Bytom
Urząd Miejski w Rudzie Śląskiej
Ulica Niedurnego
Nowy Bytom
Osiedle robotnicze przy ul. Wojska Polskiego w Nowym Bytomiu

Kalendarium[edytuj]

Historia tej dzielnicy jest nierozerwalnie związana z rozwojem przemysłu na tym terenie.

  • 1789 - otwarcie kopalni Louise
  • 1805 - otwarcie kopalni Beelowssegen
  • 1830 - otwarcie kopalń Ottiliengrube i Lythandra
  • 1836 - wybudowano hutę cynku Rosamunde
  • 1840 - uruchomienie huty żelaza Friedenshütte (później Pokój). Huta żelaza została założona przez: Davida Loewnfelda, Moritza Friedländera i Simona Loewiego. Kolejnym właścicielem był hr. Andrzej Renard z Wielkich Strzelec.
  • 1843 - otwarcie w gospodzie w okolicach huty Friedenshütte pierwszej szkoły
  • 1846 - wybudowano hutę cynku Beuthener Hütte
  • 1851 - otwarcie prywatnej szkoły w Beuthener Schwarzwald (pol. Czarnym Lesie)
  • 1854 - otwarcie linii górnośląskiej kolei wąskotorowej na trasie Tarnowskie Góry-Karb-Nowy Bytom-Wirek Nowowiejski
  • 1855 - przejęcie huty Friedenshütte przez spółkę Minerva
  • 1859 - otwarcie szkoły w budynku więzienia pomocniczego
  • 1871 - przejęcie huty Friedenshütte przez rodzinę von Ballestrem i ich spółkę Oberbedarf
  • 1873 - rozpoczęcie budowy kolejne szkoły. Zakończenie budowy 1874.
  • 1880 - rozpoczęcie budowy nowego osiedla przy hucie Friedenshütte nazwanego później Kaufhaus (od domu towarowego)
  • 1883 - erygowano wspólną parafię dla Zgody i Frydenshuty.
  • 1884 - uruchomienie wodociągu
W 1884-85 r. zbudowano kościół św. Józefa według projektu Paula Jackischa.
  • 1897 - otwarcie poczty
  • 1888 - otwarcie tzw. kasyna hutniczego, późniejszego domu kultury
  • lata 90. XIX wieku – uruchomienie linii tramwajowej z Chorzowa do Bytomia
  • 1900 - oddanie do użytku kolejnej szkoły
  • 1901 - oddanie do użytku szpitala hutniczego
  • 1902 - likwidacja huty cynku Beuthener Hütte
Oddano do użytku obecną szkołę nr 4
  • 1904 - otwarcie domu handlowego huty Friedenshütte tzw. Kaufhaus
  • 1905 - otwarcie remizy strażackiej
Uruchomienie kolejnej szkoły
  • 1906 - uruchomienie kanalizacji (zakończenie prac 1907)
Uruchomienie w Beuthener Schwarzwald (pol. Czarnym Lesie) przystanku kolejowego na linii z Chebzia do Kochłowic
  • 1907 - otwarcie pierwszej apteki
Uruchomienie kolejne szkoły (zakończenie budowy 1908).
  • 1908 - wybudowanie wieży ciśnień przy zbiegu obecnych ulic Niedurnego i Chorzowskiej
  • 1911 - 12 zbudowano w centrum Nowego Bytomia osobny kościół pw. Św. Pawła Apostoła według projektu Johennesa F. Klompa.
  • 1912 - otwarcie progimnazjum Katholische Höhere Schule
  • 1913 - otwarcie dworca kolejowego Friedenshütte
  • 1922 - Przyłączenie w wyniku podziału poplebiscytowego Frydenshuty do Polski. Dzięki temu staje się samodzielna jednostką administracyjną. Przejściowo nazwano ją Polskim Bytomiem. Nazwa nawiązywała do Bytomia który pozostał po drugiej stronie granicy polsko-niemieckiej
huta Friedenshütte została przejęta przez spółkę Friedenshütte AG
  • 1928-29 - zbudowano ratusz gminny (obecna siedziba Urzędu Miasta Ruda Śląska). Gmina też otrzymała nowy herb przedstawiający: pół orła górnośląskiego, św. Barbarę i koło zębate.
  • 1929 - odłączenie na rzecz Świętochłowic kolonii Zgoda.
  • 1931 - likwidacja huty cynku Rosamunde
zburzono stary kościół św. Józefa z powodu szkód górniczych, do dziś istnieją fundamenty tego kościoła i plebania.
  • 1933 - uruchomienie walcownię blachy na zimno w oparciu o wynalazek inż. T. Sendzimira. Był to pierwszy zakład, który dysponował taką technologią.
  • 1938 - poświęcenie kościoła Ducha Św. na Czarnym Lesie.
  • 1939 - na mocy ustawy z dnia 10 lipca, wydanej przez Sejm Śląski, wieś Nowy Bytom otrzymała prawa miejskie, które potwierdzono i weszły w życie dopiero w okresie PRL (1947).
  • 1 września 1939 – niemiecki Freikorps zamordował w Nowym Bytomiu 18 Polaków.
  • do 1946 - siedziba wiejskiej gminy Nowy Bytom
  • 1947 - nadanie statusu miasta
  • 1951 - przyłączenie miasta Wirka wraz z Bielszowicami, Halembą, Kochłowicami i Bykowiną.
  • 1959 - Nowy Bytom wraz z Rudą tworzą miasto Ruda Śląska
  • 2006 - odłączenie Czarnego Lasu.

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. http://www.rudaslaska.com.pl/p,s,200129.html Historia dzielnicy Nowy Bytom na rudaslaska.com.pl