Nowy Wierch

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nowy Wierch
Państwo  Słowacja
Położenie powiat Poprad
Pasmo Tatry, Karpaty
Wysokość 2009 m n.p.m.
Położenie na mapie Tatr
Mapa lokalizacyjna Tatr
Nowy Wierch
Nowy Wierch
Ziemia49°15′00″N 20°11′13″E/49,250000 20,186944

Nowy Wierch (słow. Nový vrch, Nový, niem. Höhlenberg, węg. Novy[1]) – wapienny szczyt o wysokości 2009 m w zachodniej części Tatrach Bielskich na Słowacji. Wznosi nad Doliną Nową od północnego wschodu, Doliną Hawranią od północnego zachodu i Doliną Stefanową (odnogą Doliny Jaworowej) od południa[2].

Nowy Wierch wznosi się w grani głównej Tatr Bielskich pomiędzy Muraniem, 1890 m i Hawraniem, 2152 m (nie licząc drobnych skalnych zębów w grani). Ma trzy wierzchołki, spośród których w grani głównej znajduje się najniższy, południowy. Wierzchołek ten jest zwornikiem. Dwa wyższe znajdują się w bocznym grzbiecie, który się od niego odgałęzia ku północy. Różnica wysokości między wierzchołkami wynosi 1-2 m, a oddalone są od siebie o 10-15 m. Najwyższy, północny wierzchołek jest przy tym krańcowym punktem skalistej grani Kominów Zdziarskich, oddzielającej Nową Dolinę od Doliny Hawraniej[2].

Od Murania oddziela go Nowa Przełęcz (1845 m), a od HawraniaHawrania Przełęcz (1910 m)[3]. W połowie długości grani opadającej ku Hawraniej Przełęczy znajduje się ostro wcięta przełączka – Nowy Karb. Górna część tej grani jest skalista, dolna – trawiasta. Do Zadniego Stefanowego Żlebu Nowy Wierch opada 60-metrową ścianą, pod którą znajduje się Nowy Upłaz, ograniczony od dołu Nowymi Rzędami. W Nowy Upłaz wcinają się płytkie, trawiaste żlebki, łączące się niżej w Zadni Stefanowy Żleb[2].

Nowy Wierch był odwiedzany początkowo przez pasterzy i kłusowników, później bywali na nim turyści, m.in. Ludwik Chałubiński w 1880 r. Pierwszego znanego wejścia zimowego dokonali Adam Karpiński oraz Zofia i Tadeusz Bernadzikiewiczowie w 1937 r.[1] W okolicach szczytu znajduje się kilkanaście jaskiń, w których odkryto szczątki zwierząt żyjących w czasie ostatniego zlodowacenia. Dziś w tym rejonie żyją liczne pomurniki, a stoki w znacznej mierze porasta las pierwotny. Nazwa pochodzi od pastwisk Nowe[4].

Nowy Wierch odwiedzany był i jest bardzo rzadko. Obecnie cały jego masyw znajduje się na zamkniętym dla turystów i taterników obszarze ochrony ścisłej Tatrzańskiego Parku Narodowego[2].

Widok z Doliny Jaworowej
Nowy Wierch widziany z Jaworzyny Tatrzańskiej

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Witold Henryk Paryski, Zofia Radwańska-Paryska, Wielka encyklopedia tatrzańska, Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004, ​ISBN 83-7104-009-1
  2. a b c d Władysław Cywiński, Tatry Bielskie, część zachodnia. Przewodnik szczegółowy, tom 4, Poronin: Wydawnictwo Górskie, 1997, ​ISBN 83-7104-015-6
  3. Tatry Wysokie i Tatry Bielskie słowackie i polskie. Mapa turystyczna 1:25 000, Warszawa: Wydawnictwo Kartograficzne Polkart Anna Siwicka, 2006, ​ISBN 83-87873-26-8
  4. Józef Nyka, Tatry słowackie. Przewodnik, wyd. 2, Latchorzew: Wydawnictwo Trawers, 1998, ​ISBN 83-901580-8-6