Nowy pragmatyzm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Nowy pragmatyzmheterodoksyjna teoria ekonomii o charakterze paradygmatycznym, stworzona przez Grzegorza W. Kołodko jako odpowiedź na współczesne wyzwania cywilizacyjne i przemiany systemów gospodarczych. Opiera się na imperatywie harmonijnego, potrójnie zrównoważonego rozwoju społeczno-gospodarczego.

Nowy pragmatyzm, tworząc nową, multidyscyplinarną perspektywę epistemologiczną analizy zjawisk gospodarczych oraz zawierając nowe, wzbogacone metody oraz narzędzia poznawcze i analityczne, oznacza porzucenie ortodoksji ekonomicznej na rzecz tego, co działa, co może być użyteczną podstawą do rozwiązywania faktycznych problemów społeczno-gospodarczych. Naturalny dla tego podejścia jest eklektyzm poznawczy i metodologiczny.

Charakterystyka[edytuj]

Nowy pragmatyzm jako koncepcja teoretyczna wpisuje się w ciąg poglądów filozofów i ekonomistów, którzy sens i cel ekonomii jako nauki widzieli w odnajdywaniu zasad funkcjonowania dobrej gospodarki w określonych warunkach miejsca i czasu (Adam Smith, Karol Marks, John M. Keynes, John K. Galbraith, Douglass C. North, Joseph E. Stiglitz, Edmund S. Phelps), a nie w poszukiwaniach uniwersalnych, ponadczasowych praw ekonomicznych[1].

Nowy pragmatyzm poszukuje kompromisu między polityką gospodarczą państw narodowych a polityką prowadzoną z jednej strony na poziomie regionalnym, a z drugiej globalnym. Wyłaniająca się z nowego pragmatyzmu ekonomia przyszłości tworzy i daje politykom narzędzia zapobiegania „Jeszcze Większym Kryzysom”, jak je określa Kołodko[2]. Ważną regułą rządzącą postulowaną przez niego gospodarką przyszłości powinno być umiarkowanie, czyli świadome dostosowywanie rozmiarów ludzkich, rzeczowych i finansowych strumieni do wymogu zachowania długookresowej dynamicznej równowagi[3].


Na gruncie normatywnym nowy pragmatyzm wskazuje cele procesów gospodarowania, które powinny być związane z:

  • rozwojem zrównoważonym ekonomicznie, czyli w odniesieniu do rynków towarów i kapitału oraz inwestycji i finansów, a także siły roboczej;
  • rozwojem zrównoważonym społecznie, czyli w odniesieniu do akceptowanego społecznie, sprawiedliwego i zarazem sprzyjającego akumulacji kapitału podziału dochodów oraz stosownego udziału podstawowych grup ludności w usługach publicznych i dostępie do dóbr publicznych;
  • rozwojem zrównoważonym ekologicznie i przestrzennie, czyli w odniesieniu do zachowania odpowiednich relacji między działalnością gospodarczą człowieka i naturą zarówno bieżąco, jak i w ujęciu perspektywicznym;

W ramach nowego pragmatyzmu ekonomia ujmowana jest jako nauka:

  • opisowa, wyjaśniająca i wartościująca zarazem – opis jest punktem wyjścia i w immanentny sposób prowadzi do ujęcia normatywnego (postulatywnego), a więc wartościującego;
  • kontekstualna – analizy i syntezy nie są prowadzone w oderwaniu od rzeczywistości, w modelach „czystej” ekonomii, ale w odniesieniu do konkretnych, dynamicznych i zmiennych złożonych okoliczności, uwarunkowań, ograniczeń i możliwości;
  • kompleksowa – łączy wątki analizy i syntezy różnych szkół ekonomicznych – od ekonomii behawioralnej do ekonomii politycznej, a także mikroekonomię z makroekonomią i ekonomią globalną;
  • multidyscyplinarna – w analizie rzeczywistości gospodarczej uwzględniane są ustalenia oraz metody innych dyscyplin nauk społecznych, przede wszystkim historii, geografii, filozofii, socjologii, psychologii, prawa oraz antropologii;
  • komparatywna – porównywanie rzeczywistości zarówno gospodarczej, jak i kulturowej, geograficznej i politycznej traktowane jest jako podstawowa metoda badawcza.

Nowy pragmatyzm uznaje globalizację – historyczny i spontaniczny proces liberalizacji i integracji różnych rynków w jeden powiązany i wewnętrznie sprzężony układ ogólnoświatowy – za zjawisko nieodwracalne[4]. Stąd zasadniczym problemem ekonomicznym współczesności staje się skuteczna koordynacja polityki gospodarczej i strategii rozwojowych na szczeblu narodowym i globalnym oraz przebudowa struktury instytucjonalnej gospodarki światowej[5].

Bibliografia[edytuj]

1. Publikacje autorstwa Grzegorza W. Kołodki dotyczące nowego pragmatyzmu

  1. Kołodko G.W. (2008), Wędrujący świat, Prószyński i S-ka, Warszawa.
  2. Kołodko G.W. (2010), Świat na wyciągnięcie myśli, Prószyński i S-ka, Warszawa.
  3. Kołodko G.W. (2011), Truth, Errors and Lies: Politics and Economics in a Volatile World, Columbia University Press, New York (praca ukazała się w dziesięciu językach).
  4. Kołodko G.W. (2011), “New Pragmatism Versus Failing Neoliberalism”, Roubini’s EconoMonitor”,  April 26th
  5. Kołodko, G. W. (2012), “Neither Washington, Nor Beijing Consensus, But the New Pragmatism”, Roubini’s EconoMonitor”, January 24th
  6. Kołodko G.W. (2013), Dokąd zmierza świat. Ekonomia polityczna przyszłości, Prószyński i S-ka, Warszawa.
  7. Kołodko G.W. (2014), Nowy Pragmatyzm, czyli ekonomia i polityka dla przyszłości, „Ekonomista”, nr 2.
  8. Kołodko G.W. (2014), The New Pragmatism, or Economics and Policy for the Future, “Acta Oeconomica”, Vol. 64 (2) (tekst ukazał się także po rosyjsku, chińsku, japońsku i ukraińsku).
  9. Kołodko G.W. (2014), Whither the World: The Political Economy of the Future, Palgrave Macmillan, Houndmills, Basingstoke, Hampshire 2014, vol. I, s. XI + 224, vol. II, s. VI + 226 (praca ukazała się w pięciu językach).
  10. Kołodko, Grzegorz W. (2013), “The New Pragmatism and the Future of World Economy”, “Roubini’s EconoMonitor”, January 25th
  11. Kolodko, Grzegorz W. (2017), New Pragmatism versus New Nationalism, TIGER Working Paper Series No. 137
  12. Kolodko, Grzegorz W. (2017), Ucieczka do przodu, "Rzeczpospolita", 04.05.2017

2. Publikacje innych autorów dotyczące nowego pragmatyzmu

  1. Bałtowski M. (2015), Ewolucja ekonomii a nowy pragmatyzm Grzegorza W. Kołodki, „Ekonomista”, nr 5.
  2. Bałtowski M. (2016), Winni są także ekonomiści, "Rzeczpospolita", 26.02.2017.
  3. Baltowski M. (2017), “Evolution of Economics and the New Pragmatism of Grzegorz W. Kolodko”, “TIGER Working Paper Series”, No. 136 (March 2017)
  4. Ekonomia przyszłości. Wokół nowego pragmatyzmu Grzegorza W. Kołodko, red. M. Bałtowski (2016), Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
  5. Ekonomia umiaru – realna perspektywa? Nowy paradygmat Grzegorza W. Kołodko, red. J. Pach, K. Kowalska, P. Szyja (2016), Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
  6. Galbraith James K. (2016), Backwater Economics and New Pragmatism: Institutions and Evolution in the Search for a Sustainable Economics, Lyndon B. Johnson School of Public Affairs, University of Texas, Austin.
  7. Gorynia M. (2016), Nowy Pragmatyzm. Jak jest z nim naprawdę?, "Rzeczpospolita", 21.02.2017.
  8. Herman A. (2016), Nowy pragmatyzm, „Kwartalnik Nauk o Przedsiębiorstwie”, nr 1 (38).
  9. Koźmiński A. (2017), Nowy pragmatyzm kontra nowy nacjonalizm, "Rzeczpospolita", 01.02.2017.
  10. Matysiak A. (2015), Podstawy teoretyczne i metodologiczne nowego pragmatyzmu, „Ekonomista”, nr 2.
  11. Tomkiewicz J. (2017), Czy jesteśmy skazani na nowy nacjonalizm?, "Rzeczpospolita", 17.02.2017.
  12. Twarowska S. (2016), Nowy Pragmatyzm jako fundament polityki rozwoju społeczno-gospodarczego, „Kwartalnik Nauk o Przedsiębiorstwie”, nr 2 (39).
  13. Twarowska S. (2017), Pragmatyzm wygra z nacjonalizmem, "Rzeczpospolita", 07.04.2017.

Przypisy

  1. Kołodko G.W. (2008), Wędrujący świat, Prószyński i S-ka, Warszawa.
  2. Kołodko G.W. (2008), Wędrujący świat, Prószyński i S-ka, Warszawa, s. 339.
  3. Kołodko G.W. (2013), Dokąd zmierza świat. Ekonomia polityczna przyszłości, Prószyński i S-ka, Warszawa.
  4. Ekonomia przyszłości. Wokół nowego pragmatyzmu Grzegorza W. Kołodko, red. M. Bałtowski (2016), Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
  5. Ekonomia umiaru – realna perspektywa? Nowy paradygmat Grzegorza W. Kołodko, red. J. Pach, K. Kowalska, P. Szyja (2016), Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.