Nutri-Score

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Intuicyjny system oceny żywności Nutri-Score

Nutri-Score, 5-Colour Nutrition Label (5-CNL), – pięciokolorowa etykieta żywieniowa[1] to uproszczony system oceny wartości odżywczej produktów spożywczych. Został on opracowany przez francuskich naukowców z zespołu ds. Badań nad Epidemiologią żywności (L'Equipe de Recherche en Epidémiologie Nutritionnelle - EREN)[2] pod kierownictwem Serge'a Hercberga[3][4]. Oznaczenie Nutri-Score jest podobne, choć ma inną metodologię, do systemu Dziurki od klucza (ang. Keyhole labelling system[5]) stosowanego w Norwegii, Szwecji, Danii, Islandii, a także na Łotwie[6][7] lub „zdrowa opcja” (ang. healthy option[8]) oznaczenia stosowanego do 2016 r. w Holandii[9][4].

Skala Nutri-Score podaje ocenę wartości odżywczej produktu spożywczego od ciemnozielonego koloru A do czerwonego E. Produkty oznaczone kolorem zielonym i literą A to produkty o wysokiej wartości odżywczej, które warto spożywać częściej lub w większej ilości, natomiast te które oznaczone są kolorem czerwonym i literą E zawierają większą ilość składników, które powinny być ograniczane w codziennej diecie, dlatego powinny być spożywane rzadziej lub w mniejszej ilości  Wynik zależy od zawartości składników odżywczych korzystnych (tj. białko, błonnik, owoce/warzywa/orzechy), jak i tych, których ilość należy w diecie ograniczać (tj. energia, tłuszcze nasycone, cukry, sól). Nutri-Score nie obejmuje produktów spożywczych nieobjętych obowiązkową informacją o wartości odżywczej (wymienione w zał. V do rozp. 1169/2011), choć możliwe jest umieszczenie go na tych produktach, pod warunkiem, że informacja o wartości odżywczej zostanie podana na produkcie na zasadzie dobrowolności. Są to m.in.: produkty nieprzetworzone takie jak świeże owoce lub warzywa, surowe mięso, miód; zioła, przyprawy lub ich mieszanki; sól; słodziki stołowe; herbata, kawa, octy, gumy do żucia, żywność wytwarzana ręcznie dostarczana bezpośrednio przez producenta.

Skala 5 kolorów ma dostarczyć konsumentom prostą, zrozumiałą informację na temat wartości odżywczej, która może zostać wykorzystana przez nich w trakcie zakupów w takim samym stopniu, jak cena czy smak. W Polsce 91% badanych konsumentów uważa, że Nutri-Score jest pomocny przy dokonywaniu zakupów, szczególnie w kontekście wyboru zdrowszego produktu oraz tego o lepszych wartościach odżywczych, a 90% uważa, że Nutri-Score jest łatwy do zrozumienia[10]. Pierwszym producentem, który wprowadził na swoich produktach system Nutri-Score w Polsce, jest Danone. Oznaczenie to wprowadzane jest również na opakowaniach produktów własnych sieci handlowych Auchan, Carrefour, Aldi i Kaufland. Wprowadzenie Nutri-Score deklaruje m.in. firma Nestle.

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

W Polsce wszystkie będące w obrocie handlowym produkty spożywcze zawierają informację o wartości odżywczej, składzie produktu. Opakowanie powinno być dla konsumentów podstawowym źródłem wiedzy o danym produkcie spożywczym. Często jednak zdarza się tak, że informacje na opakowaniu, a zwłaszcza te dotyczące składu i wartości odżywczych, są trudne do zrozumienia dla osób bez specjalistycznej wiedzy z zakresu żywienia. Dzięki kolorowej etykiecie Nutri-Score umieszczonej zawsze z przodu opakowania[11], konsument może porównać produkty z różnych grupy produktów spożywczych, żywność z tej samej grupy, jak i żywność różnych producentów co pozwala konsumentowi szybko odszukać wśród podobnie zapakowanych produktów te, które powinien spożywać w większej ilości lub częściej oraz zidentyfikować te, które należy spożywać z umiarem (w mniejszej ilości lub rzadziej).

Upowszechnienie uproszczonego oznakowania żywności Nutri-Score ma na celu powstrzymanie wzrostu chorób cywilizacyjnych w społeczeństwie m.in. "epidemii" otyłości[12], chorób układu krążenia, cukrzycy, niektórych chorób nowotworowych ..., których występowanie zdaniem wielu instytucji i organizacji zajmujących się zdrowiem publicznym łączy się ze spożywaniem żywności wysoko przetworzonej bogatej w cukry, kwasy tłuszczowe nasycone, sól oraz konserwanty, a ubogiej w pektyny, witaminy i sole mineralne - występujące m.in. w świeżych warzywach i owocach[13][14].

Uważa się, że intensywnie wyróżniające się metody etykietowania żywności z przodu opakowania w tym Nutri-Score mogą zachęcić producentów żywności do zmiany receptur wytwarzanych produktów spożywczych w kierunku zdrowszych formulacji[15].

Metoda liczenia[edytuj | edytuj kod]

Proces liczenia składa się z trzech etapów. W pierwszej kolejności ocenia się w postaci punktów wartość odżywczą produktu spożywczego. Krok drugi to obliczanie punktacji w skali Raynera. Wynik ten jest obliczany w ten sam sposób dla wszystkich produktów spożywczych, z wyjątkiem serów, tłuszczów i olejów roślinnych oraz zwierzęcych, a także napojów. Następnie uzyskane punkty wykorzystuje się do właściwego zaklasyfikowania produktu spożywczego w pięciostopniowej skali Nutri-Score[15].

całkowita liczba punktów N - całkowita liczba punktów P = Ocena punktowa wartości odżywczej

Składniki produktu wpływające negatywnie (N) na wynik Nutri-Score[edytuj | edytuj kod]

Składniki produktu wpływające pozytywnie (P) na wynik Nutri-Score[edytuj | edytuj kod]

Wdrożenie Nutri-Score[edytuj | edytuj kod]

Nutri-Score w Europie (grudzień 2019 r.), Kolorem zielonym oznaczono kraje w których stosowanie systemu Nutri-Score jest zalecane, w krajach oznaczonych jaśniejszą zielenią niektóre firmy spożywcze stosują Nutri-Score, w kraju oznaczonym na czerwono kraje w których władze są przeciwne oznaczeniom, np. Włochy, władze stworzyły kontrpropozycję o nazwie „batteria” mającą chronić z założenia „doskonałość diety śródziemnomorskiej[16].

System Nutri-Score jest zalecany przez Komisję Europejską oraz Światową Organizację Zdrowia, a także jest stosowany na zasadzie dobrowolności w takich krajach, jak[17]:

W 2020 System Nutri-Score funkcjonuje już w 10 krajach europejskich: Austrii, Belgii, Francji, Niemczech, Luksemburgu, Polsce, Portugalii, Słowenii, Hiszpanii i Szwajcarii.

Od końca 2017 roku w Unii Europejskiej toczy się też dyskusja na temat potencjalnego, obowiązkowego systemu Front of Pack. Debata rośnie w siłę pod wpływem wywieranej przez WHO presji.

W Polsce także uzyskał pozytywne opinie instytucji rozpatrujących go pod kątem żywieniowym i konsumenckim. Informacje na temat systemu Nutri-Score, sposobu obliczeń oraz opinie na jego temat, można znaleźć na stronie www.nutriscore.pl

W Polsce Nutri-Score pojawił się już na wybranych produktach Danone, a takie sieci handlowe jak Auchan, Carrefour, Aldi i Kaufland zadeklarowały jego wprowadzenie na opakowaniach marek własnych.

Systemy oceny żywności - porównanie[edytuj | edytuj kod]

Przed przyjęciem we Francji Nutri-Score we wrześniu 2016 r. przeprowadzono badanie trwające 10 tygodni, które swoim zasięgiem objęło 60 supermarketów w 4 regionach Francji. Celem badania było porównanie skuteczności: Nutri-Score, Nutrimark HSR, Brytyjski system Nutri-Couleurs = Multiple Traffic Light (MTL), SENS, Nutri-Reperes[25][4]. Algorytm wykorzystany do obliczenia wyników Nutri-Score i SENS zostały zatwierdzone przez ANSES[26]. Badanie potwierdziło, że oznaczenie produktów za pomocą Nutri-Score najlepiej wpływa na wybory żywieniowe konsumentów[27], szczególnie tych o mniejszym dochodzie[19].

Zalety Nutri-Score w porównaniu z konkurentami:

  • Najlepsze wynik w rzeczywistych warunkach zakupowych.
  • Najlepiej wpływa na wybór produktów mających korzystny stosunek ceny do jakości do koszyka zakupowego, szczególnie dla konsumentów kupujących najtańsze produkty.
  • wysoka rozpoznawalność przez konsumentów (przyciąga ich uwagę, zrozumiałość, wygoda)
  • podobny do systemu 5-C, który był przedmiotem wielu międzynarodowych publikacji naukowych w recenzowanych czasopismach
  • zgodny z zaleceniami ustalonymi przez stowarzyszenia konsumenckie (syntetyczny system wykorzystujący kolor i skalę).

Reakcja przemysłu spożywczego[edytuj | edytuj kod]

Ruch konsumencki UFC-Que Choisir (Francuska federacji konsumentów) pozytywnie ocenił system Nutri-Score i popiera jego wprowadzenie[28].

Obecny brak oznaczenia Nutri-Score na produktach dzięki aplikacjom na smartfony nie jest większym problemem. Aplikacja umożliwia zeskanowanie kodu kreskowego produktu, a następnie jego sprawdzenie w bezpłatnej bazie danych Open Food Facts[29].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Nutriscore - jak powstaje i jak wykorzystywać wskaźnik Nutriscore, Dietetycy.org.pl, 26 sierpnia 2018 [dostęp 2019-05-27] (pol.).
  2. Etiquetage nutritionnel : des industriels s’engagent à mettre en place le Nutri-Score à cinq couleurs, 27 kwietnia 2017 [dostęp 2019-05-26] (fr.).
  3. Étiquetage nutritionnel simplifié – Le modèle officiel déjà adopté par…, www.quechoisir.org [dostęp 2019-05-28] (fr.).
  4. a b c Étiquetage nutritionnel : Nutri-Score 5-C, vainqueur de la guerre des logos nutritionnels et bientôt dans vos supermarchés?, Quoi dans mon assiette, 25 marca 2017 [dostęp 2019-05-26] (fr.).
  5. DEDIPAC, www.dedipac.eu [dostęp 2019-05-28].
  6. Search the database - European Commission, ec.europa.eu [dostęp 2019-05-31].
  7. KeyHole criteria 2017 (EN), sam.lrv.lt [dostęp 2019-05-31] (lit.).
  8. HAK first in the Netherlands to use Nutri-Score nutrition label | NPM Capital, www.npm-capital.com [dostęp 2019-11-29].
  9. The Food Retail Landscape and Private Label in the Netherlands, Global Retail Brands, 25 maja 2017 [dostęp 2019-05-31].
  10. Badanie online (CAWI) z panelu Kantar, Danone, Nutri-Score, Wynik na grupie 135 użytkowników produktów mlecznych w wieku 18-65, którym wyjaśniono sposób czytania Nutri-Score, 23 lipca 2020.
  11. JA zum Nutri-Score! | Verbraucherzentrale Hamburg, www.vzhh.de [dostęp 2019-05-28].
  12. WHO | 10 facts on obesity, WHO [dostęp 2019-05-29].
  13. La consommation d’aliments mal notés par le Nutri-Score augmente le risque de cancer, 19 września 2018 [dostęp 2019-05-27] (fr.).
  14. « Intoxication agroalimentaire » au ministère de la santé, 8 lipca 2016 [dostęp 2019-05-27] (fr.).
  15. a b Chantal Julia i inni, The 5-CNL Front-of-Pack Nutrition Label Appears an Effective Tool to Achieve Food Substitutions towards Healthier Diets across Dietary Profiles, „PLOS ONE”, 11 (6), 2016, DOI10.1371/journal.pone.0157545, ISSN 1932-6203, PMID27322033, PMCIDPMC4913953 [dostęp 2019-05-31].
  16. Semaforo rosso al nutri-score francese, arriva la ‘batteria’ in etichetta che piace al made in Italy, AgriFoodToday [dostęp 2019-12-02] (wł.).
  17. EUR-Lex - 32011R1169 - EN - EUR-Lex, eur-lex.europa.eu [dostęp 2019-05-27] (ang.).
  18. Logo nutritionnel : le ministère tranche en faveur du 5C recommandé dès le mois d'avril | Le Quotidien du médecin, www.lequotidiendumedecin.fr [dostęp 2019-07-17] (fr.).
  19. a b Francja wprowadziła system Nutriscore, POHiD, 31 października 2017 [dostęp 2019-05-27] (pol.).
  20. m, Nutri-Score labelling comes into force in France, foodnavigator.com [dostęp 2019-05-27] (ang.).
  21. m, 300,000-strong survey 'confirms positive impact' of NutriScore logo, foodnavigator.com [dostęp 2019-05-27] (ang.).
  22. BLOG - Étiquetage Nutri-Score: L'histoire de notre bataille homérique face aux industriels, Le Huffington Post, 16 marca 2017 [dostęp 2019-05-27] (fr.).
  23. Consommer plus sainement: le "Nutri-Score" débarque officiellement en Belgique, RTBF Info, 2 kwietnia 2019 [dostęp 2019-05-27] (fr.).
  24. L’Espagne adopte le Nutri-Score / Flash IAA - Process Alimentaire, le magazine des industriels de l'agroalimentaire, www.processalimentaire.com [dostęp 2019-05-27].
  25. Nutri Repère, www.nutrirepere.fr [dostęp 2019-05-26] [zarchiwizowane z adresu 2018-11-17].
  26. https://solidarites-sante.gouv.fr/IMG/pdf/20170425_rapport_etiquetage_nutritionnel.pdf
  27. Serge Hercberg, Fabrice Etilé, Chantal Julia, Front-of-pack Nutri-Score labelling in France: an evidence-based policy, „The Lancet Public Health”, 3 (4), 2018, e164, DOI10.1016/S2468-2667(18)30009-4, ISSN 2468-2667, PMID29483002 [dostęp 2019-05-27] (ang.).
  28. Aliments destinés aux enfants – Contre la malbouffe, le Nutri-Score…, www.quechoisir.org [dostęp 2020-11-02] (fr.).
  29. Applis nutritionnelles (open food facts etc.): ce qu'elles disent et ne disent pas, Vrai-Faux sur le sucre, 14 września 2018 [dostęp 2019-05-27] [zarchiwizowane z adresu 2018-12-31] (fr.).