Nysa Szalona

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nysa Szalona
Ilustracja
Górny bieg Nysy Szalonej poza Pogórzem Bolkowskim
Kontynent Europa
Państwo  Polska
Lokalizacja woj. dolnośląskie
Rzeka
Długość 53,54 km
Powierzchnia zlewni ok. 400 km²
Źródło
Miejsce Domanów
Współrzędne 50°52′40,8″N 16°04′59,9″E/50,877997 16,083297
Ujście
Recypient rzeka Kaczawa
Miejsce na zachód od Dunina
Wysokość 139,5 m n.p.m.[1]
Współrzędne 51°09′21″N 16°04′34″E/51,155833 16,076111
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
źródło
źródło
ujście
ujście
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
źródło
źródło
ujście
ujście

Nysa Szalona (niem. Wütende Neiße)[potrzebny przypis]rzeka, prawy dopływ Kaczawy[2] o długości 53,54 km[3].

Nysa Szalona
Nysa Szalona na północ.JPG
Wczesnowiosenna rzeka w Roztoce
Most w Krajowie
Na południe od Dunina
Rzeka w dolinie.
Rzeka w dolnym biegu ok 10 km od ujścia.
Blisko Domanowa - górski odcinek rzeki.

Rzeka płynie w województwie dolnośląskim. Wypływa z pn.-zach. stoku Pustelnika (575 m n.p.m.) w Masywie Krąglaka w Górach Wałbrzyskich w okolicach Domanowa, lecz źródła licznych potoków np. Sadówki, które zasilają jej początkowy bieg są rozsiane na pograniczu Gór Kaczawskich i Pogórza Bolkowskiego. Przepływa przez Bolków i Jawor. W Bolkowie wpada do niej Rochowicka Woda.

Przy ujściu w okolicach Dunina, płynąc u stóp wysokiej na około 18-23 m ponad lustrem rzeki, stromizny Płaskowyżu Janowickiego, rzeka ma około 10 m szerokości i 0,5 m głębokości. Obfitość wody w rzece jest wynikiem wpadania do niej licznych potoków Sadówki, Nysy Małej, Paszówki, Jawornika, które mają swe źródła w lasach Pogórza Kaczawskiego. W okolicach ujścia występuje jedyne w Polsce eksploatowane złoże haloizytu[potrzebny przypis].

Historia[edytuj]

Nysa Szalona na mapie z 1645 r. (w centrum mapy)

Rzeka odegrała dużą rolę w bitwie nad Kaczawą. Wysoki poziom wody utrudniał francuskim wojskom przedostanie się na wschodni brzeg Nysy. Wartki nurt porywał wozy z zaopatrzeniem, żołnierzy, konie a nawet całe armaty. Po bitwie wycofując się Francuzi stłoczeni na jedynym w okolicy moście nad Nysą w Krajowie zostali zmasakrowani przez śląską konnicę wroga. Żołnierze którym nie udało się przejść na drugi brzeg, uciekali przed kawalerią do rzeki próbując ją przepłynąć, Nysa jednak wtedy była bardzo wartka i głęboka więc większość ludzi utonęła w niej.

W latach 19741978 na rzece utworzono zbiornik retencyjny Słup. W 1997 roku Nysa Szalona w czasie powodzi tysiąclecia zalała niektóre tereny położone wzdłuż jej biegu.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

Bibliografia[edytuj]