Ołeksij Arestowycz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ołeksij Arestowycz
Олексій Миколайович Арестович
Ilustracja
Pełne imię i nazwisko

Ołeksij Mykołajowycz Arestowycz

Data i miejsce urodzenia

3 sierpnia 1975
Dedoplisckaro

Zawód, zajęcie

analityk, doradca, aktor, bloger, wojskowy

Alma Mater

Wyższy Instytut Nauk Religijnych św. Tomasza z Akwinu
Odeski Instytut Wojsk Lądowych

Odznaczenia
Odznaka Prezydenta Ukrainy „Za udział w operacji antyterrorystycznej” Odznaka Honorowa

Ołeksij Mykołajowycz Arestowycz (ukr. Олексій Миколайович Арестович, ur. 3 sierpnia 1975[1] w Dedoplisckaro w Gruzji) – ukraiński analityk polityczny i wojskowy pochodzenia polsko-białorusko-rosyjskiego, bloger, terapeuta, major rezerwy Sił Zbrojnych Ukrainy. Był aktorem, producentem filmowym oraz oficerem wywiadu. Zajmuje się także psychologią oraz filozofią[2]. Od 2020 roku doradca Szefa Kancelarii Prezydenta Ukrainy ds. komunikacji strategicznej w dziedzinie bezpieczeństwa narodowego i obrony.

Konferencja prasowa Ołeksija Arestowycza z 19 kwietnia 2022 na temat sytuacji wojennej

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Arestowycz ma polskie korzenie[3]. Pochodzi po ojcu, białoruskim Polaku, ze szlacheckiej rodziny Arestowicz herbu Rola[a], matka zaś jest Rosjanką z obwodu woroneskiego[4][5]. Urodził się w wojskowym miasteczku Dedoplisckaro w Kachetii w Gruzińskiej SRR, gdzie służył jego ojciec[6][3]. Znaczną część dzieciństwa spędził na Białorusi, później zaś rodzina przeprowadziła się na Ukrainę[7]. W 1992 roku ukończył szkołę nr 178 w Kijowie. Wstąpił na Wydział Biologii Uniwersytetu Narodowego im. Tarasa Szewczenki. W 1993 roku zaczął występować w kijowskim teatrze studyjnym Czornyj kwadrat („Czarny kwadrat”) i opuścił uczelnię[1].

Od 2000 roku prowadzi seminaria i szkolenia psychologiczne[8]. W 2003 roku wstąpił do prywatnej szkoły Cziełowiek sriedi ljudiej („Człowiek wśród ludzi”) rosyjskiego psychologa Absałoma Podwodnego, którą ukończył w 2010 roku[9]. Studiował także teologię w Instytucie św. Tomasza z Akwinu w Kijowie[10].

Aktywny bloger, ma ponad 690 000 obserwujących na Facebooku[11] i przeszło 740 000 na YouTube[12]. Według sondażu opublikowanego przez program „Fakty” znalazł się na liście 100 najpoczytniejszych blogerów Ukrainy[13].

Aktor, producent[edytuj | edytuj kod]

W latach 90. i 2000. kontynuował pracę jako aktor w teatrze studyjnym Czornyj kwadrat w Kijowie[1]. Grał w reklamach, a także wystąpił w 17 rosyjskich i ukraińskich filmach, takich jak Powernennja Muchtara, Ne bijsja, ja porucz, czy Brat za brata-2[14].

W 2007 roku był współzałożycielem przedsiębiorstwa zajmującego się produkcją filmów Aegis Artist Group[15].

W 2013 roku brał udział w realizacji programu telewizyjnego Nawczyty nas żyty („Naucz nas żyć”) na kanale ICTV jako psycholog rodzinny i gospodarz[16][17].

Wojskowy, polityk[edytuj | edytuj kod]

Jest absolwentem Odeskiego Instytutu Wojsk Lądowych, posiada dyplom tłumacza wojskowego[9]. Według danych, które wymagają dalszych potwierdzeń, w latach 1994–2005 pracował w Centralnej Agencji Wywiadu i jest majorem rezerwy[6][18].

W 2005 roku wstąpił do partii Bractwo i był zastępcą przewodniczącego partii Dmytro Korczynskiego[19][20]. Wielokrotnie brał udział w konferencjach Międzynarodowego Ruchu Eurazjatyckiego Aleksandra Dugina, gdzie aktywnie sprzeciwiał się pomarańczowej rewolucji[21][22].

Na początku 2009 roku wraz z Dmytro Korczynskim zorganizował inicjatywę obywatelską Het’ usich („Pozbądź się wszystkich”), której zadaniem było „zmuszenie rządu do rozwiązania głównych problemów małych i średnich przedsiębiorstw oraz firm przewozowych w kraju”[23]. W czerwcu tego roku został zastępcą szefa Administracji Obwodu Nadmorskiego Rady Miejskiej Odessy[24], ale został odwołany na własną prośbę po 3 miesiącach[25].

Po Euromajdanie po raz pierwszy zaczął regularnie pojawiać się w mediach jako ekspert od spraw wojskowych i udzielał obszernych wywiadów z analizą wojskowo-polityczną bieżących wydarzeń dla wielu krajowych kanałów telewizyjnych, stacji radiowych, mediów elektronicznych i drukowanych, a także kontynuował prowadzenie bloga na Facebooku i YouTube[26].

Od 2014 roku przygotowuje jednostki bojowe w ramach programu Rezerwa Ludowa[27], jest też organizatorem charytatywnego funduszu pomocy psychologicznej dla wojskowych, którzy służyli w strefie ATO (2014–2017)[28].

Od września 2018 do września 2019 roku służył w strefie ATO pod Kramatorskiem w 72 Brygadzie Zmechanizowanej jako zwiadowca[18]. Wcześniej, według własnych oświadczeń, walczył ochotniczo, staczając łącznie 33 potyczki poza linią frontu[29].

28 października 2020 roku został mianowany doradcą ds. polityki informacyjnej z rekomendacji byłego prezydenta Łeonida Krawczuka[30][31][32] i oficjalnym przewodniczącym delegacji ukraińskiej do Trójstronnej Grupy Kontaktowej ds. Pokojowego Rozwiązania Wojny na Wschodzie Ukrainy na rozmowach w Mińsku[31][33][34].

Ołeksij Arestowycz na konferencji prasowej w imieniu Kancelarii Prezydenta Ukrainy, 6 marca 2022

1 grudnia 2020 roku Szef Kancelarii Prezydenta Ukrainy Andrij Jermak powołał Arestowycza na swojego niezależnego doradcę ds. komunikacji strategicznej w dziedzinie bezpieczeństwa narodowego i obrony[35]. Nominacja ta otrzymała zarówno recenzje krytyczne (Ihor Kozłowski), jak i pozytywne (Dmytro Kułeba)[36]. Łeonid Krawczuk zauważył, że kandydaturę Arestowycza wybrano ze względu na jego doświadczenie wojskowe oraz znajomość wizji i stanowiska państwa ukraińskiego w kwestiach będących przedmiotem rozmów w Mińsku[37].

W styczniu 2022 roku zrezygnował z funkcji niezależnego doradcy Szefa Kancelarii Prezydenta oraz przewodniczącego ukraińskiej delegacji do Mińska[38][39], jednak według Kancelarii Prezydenta nie podpisał wniosku o zwolnienie i „nie jest wykluczone, że ta współpraca będzie kontynuowana”[40].

Od początku pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę 24 lutego 2022 roku prowadzi codzienne konferencje prasowe na temat sytuacji na froncie w imieniu Kancelarii Prezydenta[41].

W marcu 2022 roku Komitet Śledczy Białorusi na wniosek Prokuratury Generalnej wszczął postępowanie karne przeciwko Arestowyczowi za podżeganie podczas swoich publicznych wystąpień do popełnienia aktów terroryzmu i sabotażu na Kolejach Białoruskich oraz innych działań mających na celu naruszenie bezpieczeństwa narodowego Republiki Białorusi[42].

Prognozy geopolityczne[edytuj | edytuj kod]

Na konferencji prasowej Ukrinformu, 1 lipca 2021

W 2008 roku przewidział aneksję Krymu przez Federację Rosyjską, ograniczenie przez Rosję żeglugi na Morzu Azowskim oraz ograniczenie podróży turystycznych na Krym[43].

18 lutego 2014 roku, na kilka godzin przed pierwszymi strzałami na Majdanie, wysnuł dwa alternatywne scenariusze wydarzeń Rewolucji Godności, z których jeden się spełnił. Jednak jego prognoza dotycząca przyszłego rządu spełniła się tylko częściowo, gdyż Petro Poroszenko został w 2014 roku nie premierem, lecz prezydentem, a Witalija Kłyczko wybrano burmistrzem Kijowa, a nie prezydentem[44].

W 2017 roku przewidział wycofanie wojsk rosyjskich z terytorium Białorusi po zakończeniu wspólnych ćwiczeń Zapad 2017 i ich powrót do tego kraju w przyszłości[45].

W styczniu 2019 roku skłonny był sądzić, że w wyborach prezydenckich w 2019 roku na Ukrainie nie dojdzie do zmiany głowy państwa, czyli wygra Petro Poroszenko, co nie nastąpiło[46].

W rozmowie z 18 marca 2019 roku na kanale Youtube „Apostrof TV” przewidział wojnę z Rosją na pełną skalę do 2022 roku. W swojej prognozie zidentyfikował wszystkie obszary interwencji wojskowej i metody prowadzenia wojny przez Rosję, które okazały się prawdziwe, m.in. atak z terytorium Białorusi i okupowanego Krymu, próby okrążenia Kijowa, czy ataki rakietowe na strategiczne obiekty wojskowe w całym kraju. Twierdził też wtedy, że wsparcia militarnego i materialnego Ukrainie udzielą także państwa zachodnie, które pomogą jej wygrać wojnę z Rosją, a później wstąpić do NATO[47].

Poglądy[edytuj | edytuj kod]

Nazywa siebie zwolennikiem „projektu zjednoczonej Ziemi w duchu de Chardina i Wiernadskiego”, są mu bliskie poglądy Elona Muska na przyszłość ludzkości. Docenia wagę patriotyzmu i propagowania języka ukraińskiego, ale mówi, że nie jest nimi osobiście zainteresowany[48]. W 2018 roku uznał Tomos i utworzenie niezależnej od Moskwy Prawosławnej Cerkwi Ukrainy za kamień milowy w rozwoju Ukrainy[49].

W 2020 roku wspierał Petra Poroszenkę po opublikowaniu filmów z rzekomymi tajnymi rozmowami prezydenta Ukrainy z Władimirem Putinem[50]. 9 grudnia 2020 roku, komentując działania mediów bliskich Wiktorowi Medwedczukowi, stwierdził, że „[oni] nie są naszymi wrogami, to przedstawiciele ukraińskich mediów, którzy działają zgodnie z prawem. Doceniamy ich aktywność zawodową”[51]. 26 marca 2021 roku wyraził opinię, że uważa Andrija Antonenkę i Serhija Sternenkę za więźniów politycznych[52].

Krytyka[edytuj | edytuj kod]

17 grudnia 2020 roku, komentując śmierć żołnierza schwytanego przez separatystów, stwierdził, że ukraiński wojskowy „był nietrzeźwy, dokonał nieuprawnionego przejścia na stronę wroga (bez broni) i zmarł w wyniku zatrucia alkoholem lub narkotykami”, co okazało się nieprawdą. Zgodnie z protokołem oględzin ciała zabitego żołnierza przyczyną zgonu była asfiksja ze śladami pobicia[53]. 18 grudnia Arestowycz przeprosił za dezinformację[54][55].

Według byłego zastępcy sekretarza Rady Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony Serhija Kriwonosa, Arestowycz miał w 2018 roku poprowadzić grupę snajperów na pole minowe w Donbasie[56]. Arestowycz odparł, że ta informacja była nieprawdziwa. W lutym 2021 roku partia Europejska Solidarność oskarżyła Arestowycza o seksizm wobec członkiń partii i wojska oraz wezwała do usunięcia go ze stanowiska rzecznika ukraińskiej delegacji na rozmowy pokojowe w Mińsku[57][58][59].

16 marca 2021 roku wulgarnie obraził jednego ze swoich czytelników za to, że poprosił go o pisanie po ukraińsku na Facebooku[60]. Jewhenia Krawczuk, zastępczyni szefa frakcji Sługa Ludu, powiedziała, że „to, co zrobił Arestowycz, jest niedopuszczalne, to świństwo. Takie zachowanie dyskredytuje go jako osobę, która powinna informować o postępach w negocjacjach”[61], ale lider frakcji Dawid Arahamia określił takie zachowanie normalnym[62]. Sam Arestowycz uważa swoją uwagę za „godną odpowiedź człowiekowi w języku, który rozumie” i nazwał botem użytkownika, który poprosił go o pisanie postów po ukraińsku[63].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Ojciec Mykoła Serhijowycz jest pułkownikiem rezerwy, a matka Tamara Ołeksyiwna szefem spółdzielni handlowej[64]. W 2015 roku ożenił się z Anastasiją Hrybanową, dyrektorką ds. rozwoju w jednym z wydawnictw. Para wychowuje syna Aleksandra i córkę Weronikę oraz córkę Aleksieja z pierwszego małżeństwa, Aelitę.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Арестович Олексій (ukr.). Інформаційне агентство ASPI. [dostęp 2022-03-22].
  2. Gazeta.ua, "Постійна війна з Росією – це доля України", Gazeta.ua, 4 września 2013 [dostęp 2022-08-13] (ukr.).
  3. a b Ірина Рибакова, Олександр Куриленко: Постійна війна з Росією – це доля України (ukr.). Gazeta.ua, 2013-11-01. [dostęp 2022-03-22].
  4. Арестович LIVE №10. Психология, философия. @Школа мышления Апейрон. [dostęp 2022-08-13].
  5. Alexey Arestovych: Арестович: Беларусь. Народное интервью 16.08.20 (ros.). [dostęp 2022-03-22].
  6. a b skrypin.ua: Олексій Арестович у Романа Скрипіна на 16+ (ukr.). YouTube. [dostęp 2022-03-22].
  7. «Мы ня хочам страляць у беларусаў», — дарадца кіраўніка Офісу Зяленскага Аляксей Арастовіч, Радыё Свабода [dostęp 2022-08-13] (biał.).
  8. Арестович Алексей (ros.). TRN.ua. [dostęp 2022-03-22].
  9. a b Увернуться от укуса кобры (ros.). Деловая столица, 2008-07-25. [dostęp 2022-03-22].
  10. Інститут релігійних наук св. Томи Аквінського у Києві: Сьогодні в Україні нові герої, яких ми бачимо, а слова і дії, яких нас ще більше об'єднують і підтримують (ukr.). Facebook, 2022-03-08. [dostęp 2022-03-23].
  11. Олексій Арестович. Facebook. [dostęp 2022-03-22].
  12. Alexey Arestovych. YouTube. [dostęp 2022-03-23].
  13. Каріна Зуєва: Факти ICTV запускають голосування ТОП-100 блогерів України 2019 (ukr.). Факти ICTV, 2019-09-06. [dostęp 2022-03-22].
  14. Алексей Арестович (ros.). kino-teatr.ru. [dostęp 2022-03-22].
  15. Арестовича призначили радником в українській делегації ТКГ (ukr.). 24tv.ua, 2020-10-28. [dostęp 2022-03-22].
  16. Блог > Олексій Арестович (ukr.). life.ictv.ua. [dostęp 2022-03-22].
  17. Інна Долженкова: Не вчіть нас жити! (ukr.). Детектор медіа, 2013-06-18. [dostęp 2022-03-22].
  18. a b 5 канал: Олексій Арестович (речник ТКГ) у Рандеву з Яніною Соколовою (ukr.). YouTube. [dostęp 2022-03-22].
  19. Дмитро Корчинський: МАНІФЕСТ ПРАВОСЛАВНОЇ РЕВОЛЮЦІЇ (ukr.). primordial.org.ua. [dostęp 2022-03-22].
  20. Андреас Умланд: Добровольческие вооружённые формирования и радикальный национализм в послемайданной Украине (ros.). politkrytyka.org, 2016-03-15. [dostęp 2022-03-22].
  21. Евразийские неправительственные организации – как симметричный ответ „оранжевой чуме” (ros.). evrazia.info, 2005-02-17. [dostęp 2022-03-22].
  22. Владимир Карпец: Одна днепровская купель (ros.). Правая.Ru, 2005-02-18. [dostęp 2022-03-22].
  23. Общественное движение „Геть усiх” в феврале проведет акции гражданского неповиновения в Сумах, Одессе и Киеве (ros.). Интерфакс-Украина, 2009-02-12. [dostęp 2022-03-22].
  24. Замглавы Приморской райадминистрации Одессы стал человек с говорящей фамилией (ros.). Таймер, 2009-06-04. [dostęp 2022-03-22].
  25. Розпорядження Одеського міського голови №1146/К-01 р від 08.09.2009р. (ros.). Одесский городской совет. [dostęp 2022-03-22].
  26. Олег Павлюк: В українській делегації ТКГ у Мінську з’явився речник. Ним став військовий оглядач і актор Олексій Арестович (ukr.). Громадське, 2020-10-28. [dostęp 2022-03-22].
  27. Лілія Рагуцька: Як „янголи Тайри” рятують життя на передовій: розповідь легендарного парамедика (ukr.). Obozrevatel, 2018-07-07. [dostęp 2022-03-22].
  28. Справа Шеремета та зустріч Зеленського з Путіним – прогнози Арестовича (ukr.). 5 канал, 2019-12-13. [dostęp 2022-03-22].
  29. Олег Кононенко: «Є свідки»: Арестович заявив про 33 свої бойові виходи у зоні ООС, але розкрити подробиці відмовився (ukr.). nv.ua, 2020-11-17. [dostęp 2022-03-22].
  30. Арестовича призначили радником делегації у ТКГ з інформаційної політики (ukr.). Телеканал Прямий, 2020-10-28. [dostęp 2022-03-22].
  31. a b Арестович заявив, що його призначили радником української делегації в ТКГ з інформполітики (ukr.). Radio Swoboda, 2020-10-28. [dostęp 2022-03-22].
  32. Присяжнюк Владислава: Радником делегації з інформаційної політики в ТКГ призначили Арестовича (ukr.). Суспільне Крим. [dostęp 2022-03-22].
  33. Арестович став офіційним речником української делегації в ТКГ (ukr.). Цензор.НЕТ, 2020-10-28. [dostęp 2022-03-22].
  34. Христина Горобець: Речником української делегації в ТКГ призначили Олексія Арестовича (ukr.). Новинарня, 2020-10-28. [dostęp 2022-03-22].
  35. Єрмак призначив Арестовича своїм позаштатним радником з питань стратегічних комунікацій у сфері оборони (ukr.). LB.ua, 2020-12-01. [dostęp 2022-03-22].
  36. Нове призначення в ТКГ: хто такий Арестович та за що його критикують – сюжет (ukr.). 5 канал, 2020-10-29. [dostęp 2022-03-22].
  37. Кравчук о назначении Арестовича: „Я не знаю, кто первый сказал А, но знаю, что никто не возражал” (ros.). Цензор.НЕТ, 2020-10-28. [dostęp 2022-03-22].
  38. Арестович залишив посаду спікера делегації в ТКГ та радника Єрмака (ukr.). Укрінформ, 2022-01-17. [dostęp 2022-03-23].
  39. Дмитро Левицький: Арестович звільнився з ТКГ та Офісу президента (ukr.). РБК-Украина, 17 =.01.2022. [dostęp 2022-03-23].
  40. Роман Романюк: Арестович не підписував документів про звільнення – джерело (ukr.). Українська правда, 19.01. 2022. [dostęp 2022-03-23].
  41. Офіс Президента України: Брифінг радника керівника Офісу Президента Олексія Арестовича (22.03.2022 – день). #stoprussia (ukr.). YouTube, 2022-03-22. [dostęp 2022-03-23].
  42. Проти Арестовича порушили кримінальну справу в Білорусі: подробиці (ukr.). segodnya.ua, 2022-03-17. [dostęp 2022-03-23].
  43. Світлана Шереметьєва: У Путіна залишився останній шанс в Україні, а загроза є не тільки з боку Росії – Олексій Арестович (ukr.). Апостроф, 2017-10-20. [dostęp 2022-03-22].
  44. Оксана Перевозна, Ольга Москалюк: До середини квітня матимемо іншу країну. Кличко – президент, Порошенко – прем'єр (ukr.). Gazeta.ua, 2014-02-18. [dostęp 2022-03-22].
  45. Предсказавший захват Крыма эксперт прогнозирует оккупацию Беларуси (ros.). АНТИКОР, 2017-01-27. [dostęp 2022-03-22].
  46. «Порошенко переможе на виборах Президента. Для цього достатньо одного чинника», – Олексій Арестович (ukr.). Високий Замок, 2019-01-28. [dostęp 2022-03-22].
  47. Апостроф TV: Полноценная война с Россией начнется через пару лет – Алексей Арестович (ros.). YouTube, 2019-03-18. [dostęp 2022-03-22].
  48. Алексей Арестович признался, что врал всем с 2014 года, изображая патриота (ros.). Детектор медіа, 2017-12-21. [dostęp 2022-03-22].
  49. Арестович: Томос – крок до розуміння усім світом того факту, що Московщина – це всього лише «ДНР» Золотої Орди, що триває з 14-го століття (ukr.). uagolos.com, 2018-10-11. [dostęp 2022-03-22].
  50. „Тисну руку. Обіймаю”: злив „розмови Путіна і Порошенка” викликав бурю в мережі (ukr.). BBC, 2020-07-10. [dostęp 2022-03-23].
  51. Альона Мазуренко: Арестович про близькі до Медведчука медіа: „Вони не вороги і працюють за законом” (ukr.). Українська правда, 2020-12-09. [dostęp 2022-03-23].
  52. Радник голови ОПУ Арестович назвав Антоненка і Стерненка ув'язненими за політичними причинами (ukr.). Espreso TV, 2021-03-26. [dostęp 2022-03-22].
  53. Боєць ЗСУ потрапив до окупантів ОРЛО, його тіло повернули з ознаками побиття (деталі) (ukr.). Вільне Радіо, 2020-12-18. [dostęp 2022-03-22].
  54. Арестович вибачився за дезінформацію про тіло загиблого військовослужбовця (ukr.). Radio Swoboda, 2020-12-18. [dostęp 2022-03-23].
  55. Радник з інформполітики ТКГ Арестович помилково оприлюднив версію окупантів про смерть українського військового на Донбасі (ukr.). LB.ua, 2020-12-18. [dostęp 2022-03-23].
  56. Кривонос заявив, що Арестович у 2018 завів снайперів на мінне поле: той заперечує (ukr.). Українська правда, 2020-12-29. [dostęp 2022-03-22].
  57. „Гуртожиток ПТУ”: Арестович дозволив собі сексистські заяви в бік депутаток „ЄС” (ukr.). zbruc.eu, 2021-02-16. [dostęp 2022-03-22].
  58. В «Європейській солідарності» звинувачують Арестовича в сексизмі через заяви про «жіночий гуртожиток» (ukr.). Radio Swoboda, 2021-02-16. [dostęp 2022-03-22].
  59. Борис Ткачук: Арестович заявив, що українські військові «люблять пожалітися» волонтерам, а «ЄС» назвав «жіночим гуртожитком ПТУ» (ukr.). Громадське, 2021-02-16. [dostęp 2022-03-22].
  60. «Пошел на х*й. Так понятнее?» Арестович відповів на прохання писати українською у Facebook (ukr.). Детектор медіа, 2021-03-16. [dostęp 2022-03-22].
  61. У „Слузі народу” назвали поведінку Арестовича „свинством” (ukr.). Українська правда, 2021-03-16. [dostęp 2022-03-23].
  62. «Я в своем фейсбуке тоже могу материться». Арахамия считает нормальным нецензурный комментарий Арестовича (ros.). nv.ua, 2021-03-17. [dostęp 2022-03-22].
  63. «Це була гідна відповідь». Арестович пояснив, чому використав ненормативну лексику у соцмережі (ukr.). Детектор медіа, 2021-03-17. [dostęp 2022-03-22].
  64. Gazeta.ua, "Постійна війна з Росією – це доля України", Gazeta.ua, 4 września 2013 [dostęp 2022-08-13] (ukr.).

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Ołeksij Arestowycz określa swoją narodowość jako "Polak z domieszką rosyjską, trochę Białorusin, z którego wyszedł Ukrainiec". Aby podkreślić korzenie, na lewym ramieniu nosi wytatuowany szlachecki herb Rola, zob. Арестович LIVE №10. Психология, философия. @Школа мышления Апейрон. [dostęp 2022-08-13].