Ościeżnica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Ościeżnica – nieruchoma rama osadzona w glifie, czyli wewnętrznej krawędzi otworu ściany budynku – w otworze okiennym lub drzwiowym. Do ościeżnicy montuje się na zawiasach skrzydła drzwiowe, okienne lub bramowe, rzadziej bezpośrednio przeszklenie[1].

Nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Ościeżnica potocznie bywa nazywana futryną[2], specjalistyczne publikacje określają taką nazwę jako błędną[1]. Nie należy również nazywać ościeżnicy ramiakiem – jest to element konstrukcyjny skrzydła okiennego lub drzwiowego[1].

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Ościeżnica może być wykonana z drewna, PCW lub metalu. Składa się z następujących elementów[3][1][4]. :

  • nadproże (górny poziomy element) zwane w niektórych częściach Polski „główką”.
  • próg (dolny poziomy element) rozróżniamy progi montażowe (tymczasowe) lub progi docelowe.
  • Belka zamkowa (pionowy element od strony zamka).
  • Belka zawiasowa (pionowy element od strony zawiasów).
  • Słupek (opcjonalny środkowy pionowy element), który może być zespolony ze skrzydłem biernym lub czynnym.
  • Pióro / zamek / kątownik – element zamykający konstrukcję w ościeżnicach regulowanych dla drzwi wewnętrznych (W) (stosowana przez producentów drzwi wewnętrznych oraz wewnątrzklatowych z ościeżnicami MDF takich jak DRE, Porta, Erkado, Invado, Verte).
  • Opaska portalowa – dodatkowy element dekoracyjny (wykończeniowy) dla drzwi zewnętrznych lub wewnątrzklatkowych; jest to poszerzona wersja opaski drzwiowej która maskuje miejsce montażu ościeżnicy (rozwiązanie to stosuje firma Gerda).
  • Opaska – dodatkowy element dekoracyjny (wykończeniowy) dla drzwi wewnętrznych; zasłania miejsce montażu ościeżnicy (rozwiązanie to stosuje każdy producent drzwi wewnętrznych w Polsce: DRE, Erkado, Invado, Porta, Voster, Verte).
  • Ćwierćwałek – dodatkowy element dekoracyjny (wykończeniowy) dla drzwi wewnętrznych (rozwiązanie stosowane przez większość Polskich producentów – jak wyżej).
  • Uszczelka drzwiowa.
  • Zawiasy od 2 do 4.
  • Puszka zamkowa znajdująca się w belce zamkowej.
  • Gniazda do chowania bolców anty-wyważeniowych zamiennie z wręgiem francuskim; od strony belki zawiasowej.

Belka zamkowa oraz zawiasowa w ościeżnicach stosowanych do drzwi wewnętrznych nazywane są łącznie „bazą”.

Podział ościeżnic drzwiowych[edytuj | edytuj kod]

Ościeżnice dzielimy, oraz rozróżniamy ze względu na szereg cech, sposoby przeznaczenia, wyposażenie[5][6][7]:

Miejsce montażu[edytuj | edytuj kod]

Jeden z podstawowych kryteriów podziału ościeżnic:

  • Ościeżnice do drzwi zewnętrznych (Z).
  • Ościeżnice do drzwi wewnątrzklatkowych / przejściowych wewnątrz budynku (Z).
  • Ościeżnice do drzwi wewnętrznych (W).

Profil ościeżnicy[edytuj | edytuj kod]

  • Ościeżnica pełna (Z).
  • Ościeżnica narożna zwana również połówkową (Z).
  • Ościeżnica profilowa (Z) (np. z profilu aluminiowego).
  • Ościeżnica stała / prosta / blokowa (W) – odpowiednik ościeżnicy pełnej dla drzwi wewnętrznych.
  • Ościeżnica regulowana / opaskowa (W).

Ościeżnice specjalistyczne[edytuj | edytuj kod]

Przekrój standardowej ościeżnicy stalowej

Ościeżnice montowane w miejscach z długotrwałymi czynnikami skracającymi żywotność ościeżnicy[edytuj | edytuj kod]

  • ościeżnice montowane na basenach – narażone na dużą wilgotność powietrza i bezpośredni kontakt z wodą. Przeważnie stosowane pokrycie HPL (np. ościeżnice Aqua)
  • ościeżnice montowane z miejscach dużego ruchu pieszego – wzmocnione miejsca mocowania zawiasów jak również same zawiasy o większej nośności skrzydła.

Ościeżnice przeciw pożarowe w klasie EI30 lub EI60[edytuj | edytuj kod]

  • ogniotrwałe
  • dymoszczelne.

Ościeżnice o zwiększonej izolacji akustycznej[edytuj | edytuj kod]

  • współczynnik Rw (przenikanie dźwięku) z Deklaracji Właściwości Użytkowych (DWU) drzwi z poziomu 25dB zwiększony do co najmniej 42dB (np. ościeżnica dedykowana do modelu Porta Rw=42).

Ościeżnice energooszczędne[edytuj | edytuj kod]

Przekrój ościeżnicy wielomateriałowej energooszczednej typu "Termo"

Ościeżnice energooszczędne o zwiększonej izolacji termicznej[8][9] – współczynnik Ud (przenikania ciepła) z określony w Deklaracji Właściwości Użytkowych dla drzwi stosowanych w domach:

  • tradycyjnych Ud=<2,3 W/(m2*K)
  1. ościeżnica drewniana (np. BORYSZEW Monako)
Przekrój ościeżnicy drewnianej klejonej
  1. ościeżnica stalowa (np. WIKĘD „11” oraz „9”; KMT 10EKO, 11EKO oraz 15CP).
  • energooszczędnych, domach zeroenergetycznych Ud=<1,3 W/(m2*K)
  1. ościeżnica drewniana klejona lub pełna (np. CAL kolekcja Klasyczna lub Porta EI 60 – drzwi przeciwpożarowe)
  2. ościeżnica wielomateriałowa (np. WIKĘD Termo lub KMT Energy 60).
  • pasywnych Ud=<0,9 W/(m2*K)
  1. ościeżnica drewniana klejona lub pełna (np. CAL kolekcja Arktyczna, Lekka Jazda lub MIKEA Thermika)
  2. ościeżnica wielomateriałowa – najnowszy typ ościeżnicy wprowadzony w tej kategorii energetycznej stolarki drzwiowej w Polsce, najczęściej jest to aluminium z przegrodą termiczną (np. WIKĘD TermoPrestige lub Hormann ThermoCarbon).
Przekrój ościeżnicy wielomateriałowej pasywnej na przykładzie Termo Prestige Wikęd

Ościeżnice przeciwwłamaniowe[10][edytuj | edytuj kod]

Ościeżnice są badane wraz ze skrzydłem drzwiowym i jako zestaw drzwiowy tworzą Drzwi antywłamaniowe. Badanie następuje zgodnie z normami: PN-EN 1627:2012; PN-EN 1628; PN-EN 1629; PN-EN 1630. Klasa 1-2 odporności na włamanie uważana jest zwyczajowo za drzwi które nie są antywłamaniowymi (np. model Berno Boryszew produkcji DrewStal w klasie C4). Oznaczenie „C” dotyczy poprzedniej nomenklatury, której niektórzy producenci używają do dzisiaj.

Materiał użyty do produkcji[edytuj | edytuj kod]

  • Ościeżnica stalowa (Z).
  • Ościeżnica drewniana (Z oraz W).
  • Z drewna klejonego warstwowo - obłogowanego (np. ościeżnice CAL).
  • Z drewna pełnego.
  • Ościeżnica MDF (W).
  • Ościeżnica PCV (Z) stosowana tylko do drzwi PCV.
  • Ościeżnica aluminiowa (Z) stosowana tylko do drzwi konstrukcji aluminiowej.
  • Ościeżnica wieloskładnikowa (Z) – ościeżnica z dwóch profili aluminiowych połączonych kompozytem (Wikęd TERMO / Termo Prestige lub KMT Energy 60); ościeżnica drewniana klejona z płaszczem stalowym (Porta).

Rozmiar ościeżnicy[edytuj | edytuj kod]

  • Ościeżnica określana jako „80-ka”
  1. wewnętrzny wymiar około 82cm ze względu na odjęcie grubości skrzydła wchodzącego w światło otworu podczas pełnego rozwarcia pod kątem prostym
  2. wymiar zewnętrzny około 90-92cm
  3. szerokość otworu montażowego około 93-95cm.
  • Analogicznie dla pozostałych rozmiarów.
  • Standardowy rozmiar drzwi jednoskrzydłowych w Polsce to: 80, 90, 100 (zwyczajowa dopłata w wysokości 100-250PLN do drzwi w rozmiarze 100).
  • Standardowy rozmiar drzwi dwuskrzydłowych w Polsce to: 120 oraz 140 (wiąże się z indywidualną dopłatą zgodnie z cennikiem producenta).

Rodzaj domyku / docisku[edytuj | edytuj kod]

  • Ościeżnica przylgowa dla skrzydeł z przylgą znajdującą się po bokach skrzydła oraz w górnej części.
  • Ościeżnica bezprzylgowa dla skrzydeł nie posiadających przylgi (skrzydła te zwane są zwyczajowo również: skrzydłem płaskim, tępym, prostym).

Ilość uszczelek[edytuj | edytuj kod]

  • Ościeżnice wewnętrzne obecnie posiadają standardowo 1 uszczelkę, w latach 80tych brak uszczelek.
  • Ościeżnice zewnętrzne obecnie posiadają od 1 do 3 uszczelek. Standardowo jest 1 uszczelka.

Ilość i rodzaj zamków zastosowanych w skrzydle drzwiowym[edytuj | edytuj kod]

  • Dla drzwi wewnętrznych (W) stosowany jest zazwyczaj 1 zamek bądź jest go brak
  1. zamek na klucz
  2. zamek WC
  3. brak zamka.
  • Dla drzwi wewnątrzklatkowych / przejściowych wewnątrz budynku stosuje się od 1 do 2 zamków, co wymaga zastosowania jednej lub dwóch puszek zamkowych.
  • Dla drzwi zewnętrznych stosuje się:
  1. jeden zamek „bolcowy” (punktowy) – wymagana jedna puszka zamkowa
  2. dwa zamki „bolcowe” (punktowe) – wymagane dwie puszki zamkowe
  3. jeden zamek listwowy (na całej krawędzi skrzydła) – wymagane są puszki zgodnie z ilością części ruchomych blokujących w ościeżnicy (zwyczajowo od 1 do 5 puszek zamkowych)
  4. zamek „hakowy” – wymagana ilość puszek zamkowych jak w zamkach „bolcowych”.

Rodzaj zabezpieczenia antywłamaniowego / przeciwwyważeniowego (zabezpieczenie przed zdjęciem skrzydła z ościeżnicy)[edytuj | edytuj kod]

  • W ościeżnicach wewnętrznych nie występuje zabezpieczenie.
  • W ościeżnicach do drzwi wewnątrzklatowych oraz zewnętrznych zabezpieczenie zgodne z systemem użytym w skrzydle drzwiowym
  1. gniazda do schowania bolców antywyważeniowych aktywnych lub pasywnych
  2. profil ościeżnicy spasowany z „wręgiem francuskim” zastosowanym w skrzydle drzwiowym.

Rodzaj wykończenia powierzchni zewnętrznej ościeżnicy[edytuj | edytuj kod]

  • Powłoka lakiernicza (W oraz Z) zazwyczaj w ościeżnicach metalowych lub z litego drewna
  • Okleina fornirowa (W oraz Z) dla ościeżnic drewnianych klejonych warstwow
  • Okleina CPL, PCV oraz tzw. ”laminaty” (W oraz Z)
  1. CPL i PCV stosowane są w ościeżnicach wewnętrznych (W) z MDFu
  2. laminaty stosowane są w ościeżnicach zewnętrznych (Z) z metalu (stal lub aluminium)
  3. olej, wosk, capon dla ościeżnic z drewna pełnego.

Rodzaj zastosowanych zawiasów[edytuj | edytuj kod]

  • Zawiasy czopowe składające się z części męskiej oraz żeńskiej (W oraz Z) od 2 do 3-4 kompletów.
  • Zawiasy trójdzielne składające się z „oczek” umieszczonych w skrzydle oraz z części nośnej umieszczonej w ościeżnicy; od 2 do 3-4 kompletów. Spotykane zazwyczaj w drzwiach zewnętrznych (Z).
  • Zawiasy chowane w ościeżnicę.

Zastosowane akcesoria dodatkowe (nie zawsze występujące w komplecie)[edytuj | edytuj kod]

  • Próg drzwiowy
  1. tymczasowy / montażowy – usuwanych zaraz po montażu ościeżnicy lub betonowany w wylewce posadzki
  2. docelowy próg
  3. drewniany
  4. aluminiowy
  5. kompozytowy
  6. tzw. „ciepły” próg łączący np. aluminium oraz kompozyt.
  • Kotwy montażowe
  1. kotwy w stalowym płaszczu do ościeżnic zewnętrznych; stosowane zgodnie z zaleceniem producenta co do materiału w którym będą one osadzone
  2. kotwy w plastikowym płaszczu do ościeżnic zewnętrznych lub wewnątrzklatkowych; jak wyżej
  3. brak elementów montażowych – montaż tylko poprzez wyparcie pionowych elementów (belek) oraz unieruchomienie ich pianką montażową (poliuretanową)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Otwory oświetleniowe i komunikacyjne. W: Anna Borkowska, Tadeusz Dzięgielewski: Mały ilustrowany słownik budowlany: Terminologia budownictwa. Warszawa: Arkady, 1973, s. 56-57.
  2. http://sjp.pwn.pl/slownik/2460465/futryna
  3. Miszczyńska-Włodarczyk, Agnieszka (red. nacz.). Stolarka otworowa. „Informator budowlany”. 1, s. 339, 2008. Warszawa: Murator. ISSN 1234-8368 (pol.). 
  4. Budowa / schemat ościeżnicy stalowej
  5. Przykłady ościeżnic (wizualizacja)
  6. Podział ościeżnic ze względu na wymiarowanie
  7. Postanowienia normy opisującej ościeżnice drzwiowe
  8. Podstawowe parametry domów pod kątem energooszczędności
  9. Warunki techniczne przy klasyfikacji domów pod kątem energooszczędności
  10. Klasyfikacja antywłamaniowa