Ośmiał

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ośmiał
Ilustracja
Morfologia (ośmiał mniejszy)
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd ogórecznikowce
Rodzina ogórecznikowate
Rodzaj ośmiał
Nazwa systematyczna
Cerinthe L.
Sp. Pl. 136. 1 Mai 1753[2]
Typ nomenklatoryczny
Cerinthe major L.[2]

Ośmiał (Cerinthe) – rodzaj roślin należący do rodziny ogórecznikowatych (Boraginaceae). Obejmuje około 10 gatunków[3][4]. Występują one w Europie (4 gatunki) i basenie Morza Śródziemnego[3][4]. Poza tym rozpowszechnione zostały w uprawie jako rośliny ozdobne, zwłaszcza ośmiał większy[3]. W Polsce występują trzy gatunki: ośmiał mniejszy, większy i alpejski. Ośmiał mniejszy jest antropofitem zadomowionym, dwa pozostałe gatunki występują tylko jako efemerofity (przejściowo dziczejące z upraw)[5]. Wszystkie gatunki są dobrymi roślinami miododajnymi[6].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Rośliny jednoroczne i dwuletnie, rzadko Byliny osiągające do 75 cm wysokości[4].
Liście
Skrętoległe, pojedyncze i zwykle nagie[4], całobrzegie i owalne do podługowatych[6].
Kwiaty
5-krotne[4], wsparte podobnymi do liści przysadkami, czasem niebieszczejącymi. Działki kielicha zrośnięte tylko u nasady. Płatki korony zrośnięte w długą rurkę, zwykle dwukolorową (ciemniejszą u nasady) i zwisającą. Kwiaty mają różne odcienie koloru białego, żółtego, różowego, czerwonego, fioletowego i niebieskiego. Osklepek brak. Pręciki równej długości, krótsze od rurki korony, nitki krótkie, pylniki długie i prosto wzniesione, połączone u nasady. Zalążnia górna, czterokomorowa, z pojedynczą szyjką słupka zwykle wystającą z rurki korony[4].
Owoce
Rozłupnie rozpadające się na cztery zwykle gładkie rozłupki[4].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj należy do plemienia Lithospermeae w podrodzinie Boraginoideae Arnott w obrębie rodziny ogórecznikowatych Boraginaceae[7].

Wykaz gatunków

(na podstawie The Plant List[8]. Obejmuje on tylko gatunki zweryfikowane o potwierdzonym statusie. Oprócz wyżej wymienionych na liście The Plant List znajdują się gatunki niezweryfikowane[8].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Wiele gatunków jest uprawianych jako rośliny ozdobne. Wszystkie najlepiej rosną na stanowiskach osłoniętych w pełnym słońcu lub częściowym zacienieniu. Rozmnaża się je przez nasiona lub przez podział[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-22].
  2. a b Cerinthe. W: Index Nominum Genericorum [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2018-12-30].
  3. a b c David J. Mabberley: Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press, 2017, s. 184. ISBN 978-1-107-11502-6.
  4. a b c d e f g Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 235. ISBN 0-333-74890-5.
  5. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  6. a b c Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  7. Genus: Cerinthe L.. W: Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2018-12-30].
  8. a b The Plant List. [dostęp 2012-05-28].