Ośmiozgłoskowiec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Ośmiozgłoskowiec – popularny w polskiej poezji krótki format wiersza sylabicznego: 8-zgłoskowy wers bez średniówki, z akcentem wyrazowym w klauzuli. Podzielony średniówką (4+4, 5+3, 3+5) łatwo staje się formatem wiersza sylabotonicznego[1]. Często jest wiązany w strofy. Ośmiozgłoskowiec występuje w liryce i takich gatunkach, jak fraszka, bajka, ballada, rzadziej zaś w poezji epickiej i w dramacie. Odgrywa istotną rolę w poezji ludowej i w wierszach dla dzieci. Pojawiał się już w twórczości średniowiecznej (Satyra na leniwych chłopów). Użył go też Mikołaj Rej (Krótka rozprawa między trzema osobami, Panem, Wójtem a Plebanem). Jan Kochanowski posłużył się ośmiozgłoskowcem w Pieśni świętojańskiej o Sobótce. Adam Mickiewicz wykorzystał go między innymi w balladzie Pani Twardowska. Adam Asnyk zastosował ośmiozgłoskowiec w wierszu Limba:

Wysoko na skały zrębie
Limba iglastą koronę
Nad ciemne zwiesiła głębie,
Gdzie lecą wody spienione.
Samotna rośnie na skale,
Prawie ostatnia już z rodu...
I nie dba, ze wrzące fale
Skałę podmyły u spodu.

Ośmiozgłoskowiec sylabotonizuje się w kierunku czterostopowca trocheicznego lub trójstopowca daktylicznego[2]. Format ośmiozgłoskowy występuje w strofie stanisławowskiej.

Przypisy

  1. Aleksandra Okopień-Sławińska, Ośmiozgłoskowiec, [w:] Michał Głowiński, Teresa Kostkiewiczowa, Aleksandra Okopień-Sławińska, Janusz Sławiński, Słownik terminów literackich, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wrocław 2002, s. 332.
  2. Wiktor Jarosław Darasz, Mały przewodnik po wierszu polskim, Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego, Kraków 2003, s. 66.

Bibliografia[edytuj]

  • Podręczny słownik terminów literackich, pod red. J. Sławińskiego, Warszawa 1994.
  • Żak Stanisław, Słownik. Kierunki - szkoły - terminy literackie, Kielce 1991.