ORP Warszawa (1920)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zobacz też: inne jednostki pływające o tej nazwie.
ORP Warszawa
Ilustracja
Historia
Stocznia Stocznia Gdańska
Wodowanie 1920
 Marynarka Wojenna
Nazwa ORP „Warszawa”
Wejście do służby 13 sierpnia 1920
Wycofanie ze służby 18 września 1939
 MW ZSRR
Nazwa „Witebsk”
Wejście do służby 24 października 1939
Wycofanie ze służby wrzesień 1941
Los okrętu zatopiony
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność 110-112,5 ton
Długość 34,5 m
Szerokość 5,05 m
Zanurzenie 0,75 do 0,8 m
Napęd
do 1937 r. trzy silniki spalinowe Maybach, 4-cylindrowe o łącznej mocy 180 KM; od 1938 r. dwa silniki spalinowe Glennifer 6-cylindrowe o łącznej mocy 200 KM
Prędkość 16 km/h
Zasięg 1100 Mm
Uzbrojenie
2 działa 75 mm, 1 haubica 100 mm
4 ckm (stan na 1939)
Załoga 44 ludzi

ORP Warszawamonitor rzeczny Marynarki Wojennej II RP.

Budowa i historia[edytuj | edytuj kod]

Monitor zbudowany został w 1920 roku w Stoczni Gdańskiej, wraz z trzema bliźniaczymi jednostkami typu B (tzw. monitory „gdańskie”): OORP „Pińsk”, „Toruń” (eks-„Mozyrz”) i „Horodyszcze”. 30 kwietnia 1920 roku Minister Spraw Wojskowych nadał mu nazwę „Warszawa”[1]. 13 sierpnia 1920 roku wszedł do służby w I Dywizjonie Flotylli Wiślanej. W kwietniu 1922 roku wraz z ORP „Mozyrz” przydzielony został do Flotylli Pińskiej. W następnym roku wszedł w skład I Dywizjonu Bojowego tej flotylli. W latach 1925–1928 wszystkie monitory zostały przezbrojone w dwa działa kalibru 75 mm i haubicę kal. 100 mm. Kolejna modernizacja w roku 1930 polegała na zdjęciu lewoburtowej wieżyczki ckm oraz na przystosowaniu pozostałych wieżyczek do obrony przeciwlotniczej. W latach 1935–1937 w monitorze zastosowano dodatkowe zestawy pływaków zmniejszające dotychczasowe zanurzenie do 0,6 m. Od 1934 roku przystąpiono do głębokiej modernizacji monitorów. Prawdopodobnie ORP „Warszawa”, jak i ORP „Horodyszcze” przed wrześniem 1939 roku nie zostały w pełni zmodernizowane. Modernizacja polegała tylko na wymianie silników na jednostki o mocy 100 KM.

Okręt brał udział w kampanii wrześniowej. 18 września 1939 roku zatopiony został przez własną załogę na wschód od Mostów Wolańskich.

11 października 1939 roku został wydobyty przez Rosjan i po remoncie w Kijowie wcielony do służby pod nazwą „Witebsk”, formalnie wciągnięty na listę Flotylli Dnieprzańskiej już 24 października 1939 roku. Od 17 lipca 1940 roku wchodził w skład radzieckiej Flotylli Pińskiej[2]. Po ataku Niemiec na ZSRR walczył od lipca 1941 roku pod Bobrujskiem na Berezynie, na Desnie oraz na Dnieprze (pod Domantowem, Suchołuczem i w obronie Kijowa). Wobec niemożności ewakuacji, 18 września 1941 roku został samozatopiony przez załogę w rejonie Chotników pod Kijowem[2] (według niektórych polskich źródeł, zatopiony przez Luftwaffe).

W sierpniu 1944 roku został podniesiony przez Rosjan, po czym złomowany w Kijowie[2]. Po II wojnie światowej w Polskiej Marynarce Wojennej służbę pełniły dwa okręty noszące nazwę „Warszawa”. Były to niszczyciel projektu 56AE i niszczyciel projektu 61MP.

Dowódcy:

  • por. mar. Jan May
  • (lipiec 1941) st. lejtnant A.I. Warganow[3]
„Toruń” i „Warszawa” w Pińsku

Dane taktyczno-techniczne[edytuj | edytuj kod]

Uzbrojenie:

  • początkowe:
  • od 1930:
  • 1 haubica kal. 100 mm,
    • 2 działa kal. 75 mm
    • 4 km kal. 7,92 mm
  • jako „Witebsk”:[2]
    • 3 działa kal. 76,2 mm USW wz. 36 (1 x II, 1 x I)
    • 4 km kal. 7,62 mm

Opancerzenie

  • na burtach – 5 mm
  • pokład – 6 mm
  • wieże działowe – 10 mm
  • podstawy km – 8 mm
  • stanowisko dowodzenia – 8 mm

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 17 z 25.05.1920 r.
  2. a b c d S.S. Bierieżnoj, op. cit., s. 45.
  3. Iwan I. Czernikow: Encikłopedia monitorow. Zaszczitniki riecznych granic Rossii, Sudostrojenie, St. Petersburg, 2007, ​ISBN 978-5-7355-0706-2​, s. 320.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]