OSIRIS-REx

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
OSIRIS-REx – wizja artystyczna sondy pobierającej próbki z powierzchni planetoidy
Logo misji OSIRIS-REx

OSIRIS-REx (ang. Origins Spectral Interpretation Resource Identification Security Regolith Explorer) – trwająca misja bezzałogowej sondy kosmicznej, której celem będzie planetoida (101955) Bennu należąca do grupy Apolla oraz obiektów NEO i PHA. Sonda została wysłana 8 września 2016 roku przez NASA w ramach programu New Frontiers.

Cel misji[edytuj]

Szczegółowa analiza trajektorii Bennu i obliczenie na nowo ryzyka, jakie asteroida stanowi dla naszej planety. Obecnie wiadomo, że przy zderzeniu mogłaby utworzyć na powierzchni Ziemi kilkukilometrowy krater.
Kolejny cel misji to analiza bogatej w węgiel planetoidy pod kątem chemicznych budulców życia oraz tego, jak planetoidy mogły przyczynić się do powstania życia na Ziemi. Naukowcy spodziewają się znaleźć na Bennu pierwotne środowisko z podstawowymi związkami organicznymi, powstałymi niedługo po uformowaniu się Układu Słonecznego. Środowisko to do dzisiaj zostało w niewielkim stopniu przetworzone. Takie środowisko daje daje możliwość zbadania koncentracji aminokwasów na powierzchni asteroidy i określenie, czy na asteroidzie jest ona większa niż w przypadku młodej Ziemi[1].

Przebieg misji[edytuj]

Start OSIRIS-REx na pokładzie rakiety Atlas V 411.
  • 8 września 2016 o 23:05 UTC rakieta Atlas V w wariancie 411 wyniosła sondę na niską orbitę okołoziemską i nadała prędkość ucieczkową. Start nastąpił z kompleksu LC-41 kosmodromu wojsk lotniczych na Przylądku Canaveral[2]. Do separacji miało dojść w 56. minucie lotu[3].
  • 28 grudnia 2016 sonda wykonała korektę trajektorii. Manewr pozwolił zmienić prędkość statku o 431 m/s[4]. Było to przygotowanie sondy do przelotu w pobliżu Ziemi. Grudniowa korekta była pierwszą dużą zmianą prędkości od początku misji. Sonda otrzymała dodatkowe zadanie polegające na poszukiwaniu planetoid trojańskich Ziemi. Do tej pory znany jest tylko jeden taki obiekt – 2010 TK7[5].
  • 18 stycznia 2017 miała miejsce niewielka korekta zmieniająca prędkość sondy o niecałe 3 m/s[4].
  • luty 2017 – przez dziesięć dni OSIRIS-REx za pomocą kamery mapującej poszukiwał w kierunku punktu równowagi L4 planetoid trojańskich[4].
  • 23 sierpnia 2017 kolejna kosmetyczna korekta zmieniająca prędkość o 0,48 m/s co pozwoliło na precyzyjny przelot statku w pobliżu Ziemi w celu uzyskania asysty grawitacyjnej[4].
  • 22 wrześniu 2017 sonda zbliżyła się do Ziemi na odległość 17 000 km. W punkcie najbliższego zbliżenia o 18:32 czasu polskiego sonda była nad Antarktydą, na południe od przylądka Horn. Przelot zmienił prędkość sondy o 3,8 km/s. Jest to dwukrotnie większą różnicą niż to na co pozwoliłby cały zapas paliwa. Statek przebył miliard kilometrów, przebywając na orbicie heliocentrycznej, nachylonej o sześć stopni względem płaszczyzny orbity Ziemi wokół Słońca. W czasie dotychczasowego lotu sonda wykonała serię testów instrumentów znajdujących się na pokładzie[4].
    W kolejnych miesiącach sonda wykona jeszcze kilka niewielkich korekt trajektorii.
  • sierpień 2018 – zaczną się pierwsze badania planetoidy Bennu[4].
  • W 2020 roku sonda zbliży się do planetoidy na odległość około 5 km i wejdzie na jej orbitę. Następnie rozpocznie się półroczny proces przeglądu powierzchni, dzięki któremu naukowcy utworzą dokładną mapę i wybiorą najlepsze możliwe miejsce do pobrania próbek[6]. Podczas orbitowania wokół planetoidy przeprowadzonych zostanie wiele badań i obserwacji, m.in. zostanie dokładnie zmierzony efekt Jarkowskiego[6].

Po dokonaniu obserwacji, sonda zbliży się do planetoidy i nie lądując na niej, dzięki wysięgnikowi, pobierze z jej powierzchni od 60 do 2000 gramów próbek[7]. Następnie sonda oddali się od Bennu i będzie czekała na okno do lotu powrotnego, które otworzy się w marcu 2021 roku[2].

Lądowanie powrotne kapsuły z próbkami pozyskanymi z powierzchni planetoidy zostało zaplanowane na 24 września 2023 roku na poligonie Test and Training Range w Utah[6].

NASA podała, że oprócz naukowców ze Stanów Zjednoczonych, cztery procent zebranego materiału otrzymają naukowcy Kanady, a kolejne pół procenta Japończycy. Jednak aż trzy czwarte materiału zostanie zdeponowane dla przyszłych pokoleń naukowców w stanie nienaruszonym, bez badań[1].

NASA planuje około 2025 roku zrealizować załogową wyprawę do planetoidy 1999 AO10 z grupy NEO[8]. OSIRIS-REx może więc być prekursorem misji załogowej, co potencjalnie może pozwolić na przetestowanie kilku rozwiązań i technologii, które następnie wykorzystają astronauci. Dzięki tej bezzałogowej misji NASA będzie dysponować większą wiedzą na temat operacji w pobliżu planetoidy, sposobach pobierania i selekcji próbek, a także ogólnych badań małych planetoid bliskich Ziemi.

Budżet misji OSIRIS-REx jest szacowany na około 800 milionów dolarów, nie wliczając w to kosztów rakiety, która kosztowała ok. 200 milionów dolarów[7].

Przypisy

  1. a b Kuligowska: Sonda OSIRIS-Rex i ślady życia na groźnej asteroidzie (pol.). Urania-Postepy Astronomii, 2016-11-20. [dostęp 2017-09-28].
  2. a b Hubert Bartkowiak, Wystartował OSIRIS-REx, czyli do asteroidy i z powrotem, kosmonauta.net, 9 września 2016 [dostęp 2016-09-13] (pol.).
  3. Atlas V - OSIRIS-REx - Launch Profile, „Spaceflight101”, Spaceflight101.com [dostęp 2016-09-13] (ang.).
  4. a b c d e f Grabiański: Sonda OSIRIS-REx przelatuje w pobliżu Ziemi (pol.). Urania-Postepy Astronomii, 2017-09-23. [dostęp 2017-09-27].
  5. Rafał Grabiański. Kronika. Grudzień 2016. „Urania-Postępy Astronomii”. 2\788, s. 9, marzec-kwiecień 2017. Polskie Towarzystwo Astronomiczne, Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii. ISSN 1689-6009 (pol.). 
  6. a b c NASA To Launch New Science Mission To Asteroid In 2016 (ang.). NASA, 2011-05-25. [dostęp 2011-07-22].
  7. a b Richard A. Kerr: NASA Aims to Grab Asteroid Dirt in 2020 (ang.). sciencemag.org, 2011-05-25. [dostęp 2011-07-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-10-08)].
  8. Chris Bergin: NASA’s Flexible Path evaluation of 2025 human mission to visit an asteroid (ang.). NASA, 2011-01-10. [dostęp 2011-07-22].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]