Obří skály

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Obří skály
Ilustracja
Szczyt Obří skály widoczny ze szlaku na górę Šerák
Państwo  Czechy
Położenie Lipová-lázně
Pasmo Wysoki Jesionik
(cz. Hrubý Jeseník)
(Sudety)
Wysokość 1082 m n.p.m.
Wybitność 9 m
Położenie na mapie Sudetów
Mapa konturowa Sudetów, po prawej znajduje się czarny trójkącik z opisem „Obří skály”
Ziemia50°11′54,1″N 17°06′03,5″E/50,198361 17,100972

Obří skály (historyczna nazwa niem. Riesenfelsen[1] lub Ammichstein[2]) – szczyt (góra), będący rozległą grupą skalną o wysokości 1082 m n.p.m. (podawana jest też wysokość 1081 m n.p.m. lub bardziej dokładniejsza 1081,5 m n.p.m.[3]) w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (cz. Hrubý Jeseník), w północno-wschodnich Czechach, w Sudetach Wschodnich, na Śląsku, w obrębie gminy Lipová-lázně, oddalony o około 15,8 km na północny zachód od szczytu góry Pradziad (cz. Praděd)[4][5][6].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Widok na górę Obří skály z drogi nr 369 w miejscowości Lipová-lázně

Szczyt góry Obří skály jest dobrze rozpoznawalny w wachlarzu kierunków zachód–północ–wschód, gdzie jest widoczny z daleka jako przypominający charakterystyczny „ząb” wystający ze stoku góry Šerák. Z innych stron np. z alei ze szczytu Pradziada czy też z alei wokół góry Dlouhé stráně niewidoczny, bo przysłonięty masywem góry Keprník. Góra położona jest w północno-zachodniej części (mikroregionu) Wysokiego Jesionika o nazwie Masyw Keprníka (cz. Keprnická hornatina) na bocznym, północnym ramieniu grzbietu głównego ciągnącego się od przełęczy Červenohorské sedlo do przełęczy Ramzovskiej (cz. Ramzovské sedlo)[4].

Górę ograniczają: od północnego zachodu dolina potoku Ramzovský p., od północnego wschodu i wschodu żleb o nazwie (cz. Medvědí kluzy), od zachodu dolina potoku Vražedný p.[7] oraz od południa mało wybitna przełęcz przy skalisku szczytowym o wysokości 1065 m n.p.m. w kierunku góry Šerák[4]. W otoczeniu góry znajdują się następujące szczyty: od północy Mramorový vrch, od północnego wschodu Sněhulák i Sněhulák–JV, od południowego wschodu Šumný i Šerák, od południa Mračná hora i Mračná hora–V, od południowego zachodu Černava oraz od zachodu Ovčí vrch (2)[a][4].

Stoki[edytuj | edytuj kod]

Stoki góry Obří skály zalesione są wzdłuż ich nachyleń, pasmowo na przemian lasem liściastym i lasem świerkowym[8]. Jedynie na stoku północno-wschodnim występują znaczne obszary zalesienia na ogół liściastego[8]. Stoki mają w miarę jednolite nachylenia[4]. Maksymalne nachylenie stoku (przy formacji skalnej) na odcinku 50 m nie przekracza 35°[4]. Poza formacją szczytową w odległości około 950 m na zachód od szczytu, na stoku na wysokościach (825–885) m n.p.m. rozpościera się kolejna grupa skalna o długości około 450 m z grzebieniem skalnym o wysokości (10–16) m[4][6]. Ponadto inna grupa skalna występuje również blisko podnóża stoku północnego w odległości około 1,4 km na północ od szczytu na wysokościach około (605–635) m n.p.m.[4].

Stoki poza wytyczonymi szlakami turystycznymi i rowerowymi pokryte są siecią nieoznakowanych dróżek i ścieżek[4]. Przemierzając je zaleca się korzystanie ze szczegółowych map, z uwagi na zawiłości ich przebiegu oraz zorientowanie w terenie. Blisko podnóża stoku północno-zachodniego przebiega droga nr 369 na trasie Lipová-lázněOlšany[4]. Przy drodze tej przebiega również napowietrzna linia przesyłowa prądu o napięciu 110 kV[4].

Szczyt[edytuj | edytuj kod]

Skalisko szczytowe formacji skalnej Obří skály

Obří skály są górą o pojedynczym szczycie[4]. Formacja szczytowa jest grupą skalną położoną na wysokościach około (970–1075) m n.p.m., ciągnącą się na długości około 500 m oraz mającą wysokość (10–16) m[6][9]. Szczyt jest wybitnym punktem widokowym, z rozległymi panoramami m.in. na miejscowość Jesionik (cz. Jeseník), dolinę rzeki Biała Głuchołaska (cz. Bělá), Masyw Śnieżnika (cz. Králický Sněžník) czy Góry Złote (cz. Rychlebské hory)[6]. Warto dodać, że do lat 70. XX wieku formacja skalna była zarośnięta lasem, dopiero wichura powaliła drzewa i odsłoniła formację[10]. Obecnie skałki te powoli zarastają lasem, który z biegiem lat powiększa swoją wysokość. Dojście do szczytu następuje ze skrzyżowania o nazwie (cz. Obří skály–rozc.)[11], skąd lewą stroną formacji z biegnącą przy niej ścieżką widokową, po około 260 m dochodzimy do skaliska szczytowego[4][6]. Na szczycie znajduje się punkt geodezyjny o wysokości 1081,57 m n.p.m.[12].

Geologia[edytuj | edytuj kod]

Pod względem geologicznym masyw góry Obří skály należy do jednostki określanej jako kopuła Keprníka[13] i zbudowany jest ze skał metamorficznych, głównie: gnejsów, łupków metamorficznych, fyllitów (muskowitów), erlanów, porfiroidów i meta-dacytów oraz skał osadowych głównie wapieni[14]. Formacja szczytowa zbudowana jest głównie ze skał metamorficznych: łupków łyszczykowych ze staurolitem i andaluzytem[10].

Wody[edytuj | edytuj kod]

Wszystkie stoki należą do zlewni Morza Bałtyckiego do którego płyną wody m.in. z dorzecza Odry, będącej przedłużeniem płynących ze stoków góry Obří skály kilku krótkich potoków, będących dopływami potoku (cz. Ramzovský p.), który z kolei jest dopływem potoku o nazwie (cz. Staříč), a ten jest dopływem rzeki Białej Głuchołaskiej[4][15].

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Formacja szczytowa oraz mały fragment stoku zachodniego do wysokości 910 m n.p.m. znajdują się w obrębie narodowego rezerwatu przyrody Šerák-Keprník (cz. Národní přírodní rezervace Šerák-Keprník), będącego częścią wydzielonego obszaru objętego ochroną o nazwie Obszar Chronionego Krajobrazu Jesioniki (cz. Chráněná krajinná oblast (CHKO) Jeseníky), w celu ochrony utworów skalnych, ziemnych i roślinnych oraz rzadkich gatunków zwierząt[16].

Narodowy rezerwat przyrody Šerák-Keprník[edytuj | edytuj kod]

Narodowy rezerwat przyrody Šerák-Keprník położony jest na wysokościach (950–1423) m n.p.m.[17], ma powierzchnię 794,19 ha[18] (z ochronną strefą buforową nawet 1169,83 ha) oraz został utworzony 31 grudnia 1933 roku[18] w celu ochrony szeregu zachowanych formacji skalnych i glebowych, powstałych w wyniku surowego klimatu epoki lodowcowej, jakimi są: terasy krioplanacyjne, zręby mrozowe i tzw. tufury[19] oraz znajdującej się na ich obszarze flory i fauny[18]. Rezerwat jest udostępniony dla turystów[4]. Biegną w jego obrębie szlaki zarówno turystyczne jak i szlak rowerowy oraz ścieżka dydaktyczna[4]. Z uwagi jednak na ochronę cennego ekosystemu głębsze penetrowanie rezerwatu nie jest zalecane.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Obří skály jest miejscem chętnie odwiedzanym przez miłośników turystyki pieszej i rowerowej. W pobliżu szczytu oraz kluczowego skrzyżowania o nazwie (cz. Obří skály–rozc.) z podaną na tablicy informacyjnej wysokością 1088 m[11], znajduje się drewniana wiata turystyczna, która jest jednocześnie punktem widokowym[20].

W odległości około 1,3 km na południowy wschód od szczytu, na stoku sąsiedniej góry Šerák, blisko jego szczytu znajduje się schronisko turystyczne o nazwie Chata Jiřího[4]. Do najbliższej miejscowości Ostružná oraz jej części Ramzová z bazą hoteli i pensjonatów jest od szczytu około 3,7 km w kierunku południowo-zachodnim, do miejscowości Lipová-lázně około 3,5 km w kierunku północno-wschodnim, do miejscowości Bělá pod Pradědem około 6,5 km w kierunku wschodnim, a do bazy turystycznej na przełęczy Červenohorské sedlo z hotelem górskim Červenohorské Sedlo jest od szczytu około 9 km w kierunku południowo-wschodnim[4].

Ponadto w odległości około 670 m na północny wschód od szczytu na wysokości około 825 m n.p.m., przy niebieskim szlaku turystycznym Szlak niebieski położona jest chata o nazwie (cz. Jelenka)[21], ale nie ma ona charakteru typowego schroniska turystycznego[4]. Zalicza się ją do tzw. chat łowieckich.

Warto dodać, że z formacją skalną Obří skály związana jest legenda z olbrzymem o imieniu Amík[22].

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Bezpośrednio na sam szczyt nie prowadzi żaden szlak turystyczny, natomiast w obrębie góry znajdują się dwa szlaki turystyczne na trasach[23][4]:

Szlak niebieski Lipová-lázně – góra Sněhulák – góra Sněhulák-JV – góra Obří skály – góra Šerák – przełęcz Sedlo pod Keprníkem – góra Šumný – Filipovice
Szlak zielony Przełęcz Ramzovska – przystanek kolejowy Ramzová – Obří skály

Szlaki rowerowe i trasy narciarskie[edytuj | edytuj kod]

Ponadto na stokach wytyczono również dwa szlaki rowerowe na trasie[4]:

Stripe-marked biketrail green.svg Adolfovice – dolina potoku Javořický p. – przełęcz Sedlo pod Javoříkem – góra Miroslav – góra Šerák – góra Obří skály – Ramzová
Stripe-marked biketrail blue.svg Horní Lipová – góra Obří skály – góra Sněhulák – Sněhulák–JV – góra Miroslav

W okresach ośnieżenia wzdłuż zielonego szlaku rowerowego Stripe-marked biketrail green.svg wytyczono trasę narciarstwa biegowego[24]. W obrębie góry nie poprowadzono żadnej trasy narciarstwa zjazdowego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Oznaczenie indeksowane w odróżnieniu od znajdującego się w tym samym paśmie innego szczytu o tej samej nazwie Ovčí vrch (1) położonego około 1,5 km na wschód od miejscowości Karlova Studánka (→ Ovčí vrch (966 m). mapy.cz).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Geologie, Geomorphologie, Klima (niem.). navstivtejeseniky.cz. [dostęp 2018-04-21].
  2. Obří skály (1081 m) (Ammichstein) (Turistická mapa) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2018-04-21].
  3. Jan Ondryáš: Přehled nejvyšších vrcholů Hrubého Jeseníku (cz.). lipova-lazne.cz, 2006-01-31. [dostęp 2018-04-21].
  4. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u Obří skály (1081 m) (Turistická mapa) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2018-04-21].
  5. Obří skály (cz.). geocaching.com. [dostęp 2018-04-21].
  6. a b c d e Obrzi skaly. W: Góry bliskie sercu [on-line]. sudeckiedrogi.wordpress.com, 2012-05-28. [dostęp 2018-04-21].
  7. Vražedný potok, dříve Mordgraben (cz.). turistika.cz. [dostęp 2018-04-21].
  8. a b Obří skály (1081 m) (Mapa lotnicza) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2018-04-21].
  9. Obří skály (cz.). turistika.cz. [dostęp 2018-04-21].
  10. a b Otakar Brandos: Obří skály (cz.). treking.cz, 2013-04-15. [dostęp 2018-04-21].
  11. a b Obří skály rozcestník (cz.). turistika.cz. [dostęp 2018-04-21].
  12. Základní mapa (ČÚZK). geoportal.cuzk.cz ↓.
  13. Cymerman 1998 ↓, s. 531 (mapa).
  14. Geologická mapa. (geologická jednotka 997, 1000, 1006, 1007, 1018 i 1424) ↓.
  15. Hrubý Jeseník (mapa). dudisoft.eu ↓.
  16. Národní přírodní rezervace Šerák-Keprník (cz.). turistika.cz. [dostęp 2018-04-21].
  17. Przegląd Rezerwatów przyrody. powiat.nysa.pl ↓, s. 114.
  18. a b c Národní přírodní rezervace Šerák-Keprník (cz.). W: Agentura Ochrany Přírody a Krajiny České Republiky [on-line]. ochranaprirody.cz. [dostęp 2018-04-21].
  19. Rezerwaty przyrody. W: Agentura Ochrany Přírody a Krajiny České Republiky [on-line]. jeseniky.ochranaprirody.cz. [dostęp 2018-04-21].
  20. Přístřešek na Obřích skálách (cz.). boudy.info, 2004-09-20. [dostęp 2018-04-21].
  21. Zděnka Jordanová: Lovecké chaty v Jeseníkách. Jelenka (cz.). lovecke-chaty-v-jesenikach.webnode.cz. [dostęp 2018-04-21].
  22. Luboš Moravec: Obří skály (cz.). itras.cz, 2016-08-22. [dostęp 2018-04-21].
  23. Skały olbrzymów. W: Góry bliskie sercu [on-line]. sudeckiedrogi.wordpress.com, 2012-05-29. [dostęp 2018-04-21].
  24. Obří skály (1081 m) (Mapa tras narciarstwa biegowego) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2018-04-21].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]