Oberkommando der Wehrmacht

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Oberkommando der Wehrmacht (OKW) - Naczelne Dowództwo Wehrmachtu - sił zbrojnych III Rzeszy utworzone przez Adolfa Hitlera dekretem z 4 lutego 1938 i rozwiązane rozkazem gen. Eisenhowera 23 maja 1945 r. Odpowiadało za teatry wojny w Skandynawii, zachodniej Europie, morzu śródziemnym i na Bałkanach.

Geneza[edytuj kod]

Flaga komendanta Oberkommando der Wehrmacht 1941-1945
Flaga komendanta Oberkommando der Wehrmacht 1938-1941

W czasie I wojny światowej armia Cesarstwa Niemieckiego dowodzona była przez Naczelne Dowództwo Armii Polowej (niem. Oberstheeresleitung) w skrócie OHL, którego naczelnym dowódcą był cesarz Wilhelm II Hohenzollern. Cesarz sprawował dowództwo jedynie nominalnie, dlatego też całokształt planowania strategicznego i dowodzenia operacjami spoczywał na OHL i jego szefie sztabu.

W okresie Republiki Weimarskiej po utworzeniu Sił Obronnych Rzeszy - (niem. Reichswehr), rolę Naczelnego Dowództwa na czas pokoju przejęło Ministerstwo Obrony Rzeszy - (niem. Reichswehrministerium), natomiast na czas wojny rolę tę miał tradycyjnie przejąć sztab wojsk polowych (niem. Reichsheeresstab).

Zarówno OHL jak i Reichswehrministerium opanowane było przez oficerów należących do arystokracji pruskiej i będących jej afirmacją.

Po dojściu do władzy, Adolf Hitler, jako "parias" tego systemu i zaciekły wróg Republiki Weimarskiej, postanowił go zniszczyć i przejąć całokształt kontroli nad armią. W 1933 utworzył Radę Obrony Rzeszy pod swym kierownictwem, rok później po śmierci Hindenburga połączył urząd prezydenta - będącego zgodnie z art. 47 Konstytucji wodzem naczelnym (Der Reichspräsident hat den Oberbefehl) sił zbrojnych - z urzędem kanclerza, równocześnie rząd Rzeszy uchwalił by żołnierze składali przysięgę wierności Hitlerowi wymienionemu w niej nominatim[1]. W 1935 zmieniono nazwę sił zbrojnych z Reichswehry na Wehrmacht, przywrócono powszechną służbę wojskową. W 1938 Hitler rozwiązał Reichswehrministerium, a z dotychczasowego Zarządu Ministerialnego Wehrmachtu utworzył Naczelne Dowództwo Sił Zbrojnych (niem. Oberkommando der Wehrmacht) w skrócie OKW.

Pretekstem do tego kroku była tzw. afera Blomberga-Fritscha. Zbiegające się w czasie: małżeństwo Ministra Obrony feldmarszałka Wernera von Blomberg z byłą prostytutką i sfabrykowane z inicjatywy Goeringa przez Gestapo Himmlera oskarżenie o homoseksualny romans głównodowodzącego OKH generalleutnanta Wernera von Fritscha miały świadczyć o "dekadencji" starej wywodzącej się z arystokracji kadry oficerskiej i w pełni uzasadniać rozwiązanie Reichswehrministerium.

Nowo mianowanym szefem OKW i jednocześnie tytularnym ministrem III Rzeszy został podporządkowany Hitlerowi generaloberst Wilhelm Keitel. Większą część rzeczywistej pracy wykonywał Alfred Jodl, który był człowiekiem bardziej aktywnym, lecz nie skłaniał się ku prowadzeniu dalszych sporów z Hitlerem po wielkiej kłótni, do jakiej doszło między nimi w czasie kampanii stalingradzkiej.

Struktura[edytuj kod]

Do 1940 na OKW składały się:

  • Zarząd Dowodzenia Wehrmachtu (niem. Wehrmachtführungsamt) w skrócie (WFA) - koordynacja działań rodzajów sił zbrojnych i operacji.
  • Wydział Zagraniczno Obronny Kraju (niem. Abteilung Landesverteidigungsführungsamt) w skrócie (WFA/L) - szczegółowe planowanie operacyjne i rozkazy dla wojsk sojuszniczych Rzeszy.
  • Zarząd Gospodarki i Uzbrojenia (niem. Wirtschafts und Rüstungsamt) - logistyka.
  • Zarząd Spraw Ogólnych Wehrmachtu (niem. Amtsgruppe Allgemeine Wehrmachtangelegenheiten) - inne zadania.

Od 1940 dodatkowo utworzono:

  • Zarząd Wywiadu i Kontrwywiadu (niem. Amt Ausland/Abwehr).
  • Adiutantura Wehrmachtu przy Naczelnym Wodzu.
  • Wydział Prawny Wehrmachtu.
  • Wydział Rozpoznania i Łączności.

a Wydział Zagraniczno Obronny Kraju wcielono do Zarządu Dowodzenia Wehrmachtu. Od początku najważniejszy, kierowany przez generalobersta Alfreda Jodla Zarząd Dowodzenia Wehrmachtu został rozbudowany i przemianowany na Sztab Operacyjny Wehrmachtu (niem. Wehrmachtführungsstab) w skrócie WFSt.

Rola w procesie dowodzenia[edytuj kod]

Z założenia OKW miało w łańcuchu dowodzenia zająć miejsce tradycyjnie należne Naczelnemu Dowództwu Wojsk Lądowych (niem. Oberkommando des Heeres) - OKH i tym samym ostatecznie odsunąć od dowodzenia na najwyższym szczeblu kadrę oficerską rodowodem z Reichswehry, co też nastąpiło. Analogicznie Sztab Generalny OKW miał przejąć rolę Sztabu Generalnego OKH. To jednak było sprzeczne na dłuższą metę z planami Hitlera, który chciał jednoosobowo osobiście dowodzić całą armią.

Dlatego też, choć wydawać by się mogło, iż poprzez umocowanie OKW pomiędzy Naczelnym Wodzem a głównodowodzącymi poszczególnych rodzajów sił zbrojnych, armii zapasowej a w końcu także i Waffen-SS, Wilhelm Keitel jako jego szef miał całkowity i nieskrępowany wpływ na planowanie strategiczne to w rzeczywistości, planistyczno-strategiczna rola OKW zakończyła się po realizacji planu agresji na Polskę (niem. Fall Weiss). Od tego momentu OKW zaczęło spełniać rolę sekretariatu Hitlera, którego zadaniem było przygotowywanie map sytuacyjnych i przetwarzanie idei Hitlera na dyrektywy i rozkazy zrozumiałe dla wojska.

Patrząc kategoriami funkcjonalności, jeżeli Naczelne Dowództwo Wehrmachtu - OKW było sekretariatem Naczelnego Wodza to Główna Kwatera Wodza (niem. Führerhauptquartier) - FHQ była sztabem generalnym Naczelnego Wodza.

Proces norymberski[edytuj kod]

OKW jako organizację postawiono w stan oskarżenia przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze, ale oskarżenie nie utrzymało się.

Keitel i Jodl zostali skazani na śmierć przez powieszenie, aczkolwiek Jodl w sześć lat po wykonaniu wyroku, w 1952 został pośmiertnie uniewinniony przez sąd niemiecki.

Przypisy

  1. Było to sprzeczne z niemiecką tradycją, nawet król pruski czy cesarz niemiecki figurowali w przysiędze tylko jako instytucja. Eberhard Jäckel, Panowanie Hitlera, Wrocław 1989.

Bibliografia[edytuj kod]


Zobacz też[edytuj kod]