Obojczyk (zbroja)

Obojczyk – element zbroi płytowej chroniący szyję i barki oraz niekiedy górną część piersi i kark^[1]^[2.1].

Historia

Obojczyk pojawił się ok. XV w. i stosowany był pierwotnie w pełnej zbroi płytowej, a następnie w półzbroi, jako osłona szczeliny powstającej między napierśnikiem a hełmem. Od XVII w. zaczęto nosić go jako samodzielną osłonę na skórzanym kolecie, co wiązało się z powiększeniem jego rozmiarów. Ostatecznie uległ degradacji przekształcając się w ryngraf (rodzaj ozdobnego naszyjnika)^[3]^[2.1].

Obojczyk był popularnie stosowany również w średniowiecznej Polsce. Od XVII w. stał się elementem zbroi husarskiej oraz używano go jako samodzielną osłonę w formacjach lekkiej jazdy^[2.1].

Budowa

Obojczyk przybierał zróżnicowane formy, najczęściej występując w postaci dwóch metalowych płyt spinanych na ramionach. Niekiedy część chroniąca szyję przybierała formę folgowanego elastycznego kołnierza. W rozbudowanej wersji wyposażony w wysoki podbródek stanowił uzupełnienie niektórych typów hełmów otwartych osłaniając dolną część twarzy (np. w przypadku salady czy kapalinu). Natomiast w niektórych typach hełmów zamkniętych (np. turniejowych), funkcję obojczyka pełniła przedłużona w dół część dzwonu hełmu^[2.2]^[2.1]^[4].

Obojczyk z folgowanym kołnierzem
Obojczyk z wydatnym podbródkiem
Obojczyk z podbródkiem jako uzupełnienie hełmu typu salada
Hełm turniejowy ze zintegrowanym obojczykiem

Przypisy

↑ Andrzej Swaryczewski: Płatnerze krakowscy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 61-62. ISBN 83-01-07271-7.
WłodzimierzW. Kwaśniewicz WłodzimierzW., Leksykon dawnego uzbrojenia ochronnego, Warszawa: Bellona, 2005, ISBN 83-11-10063-2 .
1. 1 2 3 4 S. 86.
2. ↑ S. 67.
↑ EduardE. Wagner EduardE., ZoroslavaZ. Drobná ZoroslavaZ., JanJ. Durdík JanJ., Medieval Costume, Armour and Weapons, Courier Corporation, 5 maja 2014, s. 41, ISBN 978-0-486-32025-0 [dostęp 2022-05-10] (ang.).
↑ EwartE. Oakeshott EwartE., European Weapons and Armour: From the Renaissance to the Industrial Revolution, Boydell Press, 2012, s. 111-113, 121-122, 214-217, ISBN 978-1-84383-720-6 [dostęp 2022-05-10] (ang.).

[Warszawa-1] Andrzej Swaryczewski: Płatnerze krakowscy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 61-62. ISBN 83-01-07271-7.

[Kwaśniewicz2005-2] WłodzimierzW. Kwaśniewicz WłodzimierzW., Leksykon dawnego uzbrojenia ochronnego, Warszawa: Bellona, 2005, ISBN 83-11-10063-2 .
1 2 3 4 S. 86.

↑ S. 67.

[3] 1 2 3 4 S. 86.

[5] S. 67.

[4] EduardE. Wagner EduardE., ZoroslavaZ. Drobná ZoroslavaZ., JanJ. Durdík JanJ., Medieval Costume, Armour and Weapons, Courier Corporation, 5 maja 2014, s. 41, ISBN 978-0-486-32025-0 [dostęp 2022-05-10] (ang.).

[6] EwartE. Oakeshott EwartE., European Weapons and Armour: From the Renaissance to the Industrial Revolution, Boydell Press, 2012, s. 111-113, 121-122, 214-217, ISBN 978-1-84383-720-6 [dostęp 2022-05-10] (ang.).

[3] 1 2 3 4 S. 86.

[5] S. 67.

[1]

[2.1]

[3]

[2.2]

[4]