Obwód Mościska Armii Krajowej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Obwód Mościska AK)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Insp zachod lwow.png

Obwód Mościska ZWZ-AK – terenowa struktura Inspektoratu Zachodniego Okręgu Lwów AK. Kryptonimy: „26”, „Osty”.

Organizacja obwodu[edytuj | edytuj kod]

W lutym 1942 późniejszy komendant obwodu Ludwik Kurtycz „Mazurkiewicz” rozpoczął organizowanie struktur terenowych ZWZ w Mościskach. Początkowo działał z upoważnienia komendanta obwodu (późniejszego Inspektoratu) Przemyśl.

W pierwszej połowie lutego obwód (Inspektorat) Przemyśl został przydzielony do Okręgu Kraków. Dopiero po kilku miesiącach ustalono, że obwód Mościska organizowany będzie w ramach Inspektoratu Zachodniego Okręgu Lwów. Jeszcze do wiosny trwała swoista dwuwładza. W połowie maja przekazano kontakty do podjęcia oddziałów w Mościskach. Po przekazaniu do Okręgu Lwów, w sierpniu 1943, obwód liczył 291 partyzantów w 4 rejonach, 17 punktach organizacyjnych, 11 plutonach (26 drużynach). Było wśród nich pięciu oficerów rezerwy, 12 podchorążych i 79 podoficerów.

Stosunki polsko-ukraińskie[edytuj | edytuj kod]

We wszystkich wsiach o przewadze ludności polskiej organizowano samoobronę. Na wypadek zorganizowanych działań UPA punkty alarmowe lub nocne warty miały obowiązek powiadamiać mieszkańców o zagrożeniu. Rodziny polskie budowały schrony i tunele ziemne niedaleko swych zagród.

Przygotowywano również odpowiednie kwatery z przeznaczeniem dla ludności polskiej z wiosek mieszanych. W kilku przypadkach doszło do ewakuacji rodzin polskich mieszkających wśród Ukraińców. Były to m.in. wsie Myślatycze i Chliple. W celu zdobycia informacji o nastrojach panujących w wioskach ukraińskich, oraz o stosunku do ludności polskiej, nawiązywano kontakty z osobami narodowości ukraińskiej o poglądach umiarkowanych i krytycznie ustosunkowanymi do akcji przeciw Polakom. Informacji też dostarczali kolejarze z Sułkowszczyzny, Rudnik, Lackiej Woli i Trzcieńca.

Aliancka pomoc[edytuj | edytuj kod]

W lutym 1944 kierownik referatu przerzutów powietrznych Komendy Obszaru ppor. Kaucki „Antoni” meldował gotowość placówki „Ścigacz” do przejmowania zrzutów. Początkowo działała ona pod samymi Mościskami w okolicach wzgórza Helenówka. Z czasem przesuniętą została pod Stojańce na teren Rejonu III. Ponadto w obwodzie przygotowano jeszcze placówkę „Bagnet” koło Pnikuta oraz „Ładownica” koło Lackiej Woli. Pod Mościskami, na terenie rejonu V została usytuowana placówka „Plastic”.

3 kwietnia na placówkę „Ścigacz” wyleciał samolot Halifax z polską załogą i nawigatorem, ppor. Leonem Piechockim. Nie trafił on jednak na światła placówki. Dokonał zrzutu na placówkę zapasową „Rybitwa” 25 km na wschód od Krosna, w Podokręgu Rzeszów. Nad placówkę „Ścigacz” przyleciał Halifax z nawigatorem kpt. Bernatem, skierowany na placówkę „Guzik” pod Rodatyczami. Nawigator napisał w sprawozdaniu: „Zadanie wykonano. Placówka przesunięta o 3 km na pn.-zachód tuż przy Mościskach […]Zrzut o g.01.10 do 01.30 w czterech nalotach”.

Struktura i obsada personalna obwodu[edytuj | edytuj kod]

  • komendant obwodu - Ludwik Kurtycz

Sztab:

  • oficer organizacyjny i jednocześnie zastępca komendanta - plut. pchor. piech. Jan Gawlik „Jasiński”[1]
  • referentka WSK - Stefania Szczurek „Prządka”
  • oficer informacyjny - Władysław Zielski „Dębowicz”[2]
  • kwatermistrz - ppor. rez. piech. Władysław Jędruch „Konopka”
  • oficer łączności - ppor. rez. art. Mieczysław Widaj „Pawłowski”[3]
  • oficer dla spraw dywersji - plut. rez. sap. Edward Gałązka „Wiktorski”

Rejony[4]:

  • Rejon I Mościska - obejmujący Mościska i Sułkowszczyznę, Rudniki, Zakościele, Zawadę i Parcelację; komendant: kpr. pchor. piech. Stanisław Poleski
  • Rejon II Strzelczyska - obejmujący Strzelczyska, Rzadkowice, Krysowice, Liplliki, Radenice; komendant - pchor. piech. Józef Haławin
  • Rejon III Słomiance - obejmujący miejscowości Twierdza, Słomianka, Słabasz i Stojańce; komendant - kpr. pchor. piech. Kazimierz Demski „Głowacz”; oficer organizacyjny - Ludwik Horak „Żbik”
  • Rejon IV Trzcicniec - obejmował też wsie Lacka Wola, Balice, Rustweczko, Koniuszki i Czyszki; komendant - Józef Rogoża
  • Rejon V Pnikut[5] - obejmujący też Radochońce, Jordanówkę i Krukienice

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 11 XI 1943 mianowany podporucznikiem;
  2. 11 XI 1943 mianowany podporucznikiem czasu wojny
  3. 11 XI 1943 awansowany do stopnia porucznika
  4. W powojennych relacjach partyzantów obwodu występują pewne różnice co do numeracji rejonów i obsady etatowej
  5. Był to prawdopodobnie rejon powstały w 1944 w wyniku scalenia AK z BCh

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Węgierski: Armia Krajowa na zachód od Lwowa. Kraków: „Platan”, 1993.
  • Rafał Wnuk: Atlas polskiego podziemia niepodległościowego 1944-1956 = The atlas of the independence underground in Poland 1944-1956. Warszawa: Lublin: Instytut Pamięci Narodowej. Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2007. ISBN 978-83-60464-45-8.