Ochotnicza straż pożarna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Ochotnicza Straż Pożarna)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wyposażenie jakim dysponują typowe jednostki OSP w Polsce. Samochody OSP w Pszowie
Star 1142 (GBA 2,5/24) OSP w Kiedrzynie

Ochotnicza straż pożarna (OSP) – umundurowana, wyposażona w specjalistyczny sprzęt, organizacja społeczna, składająca się z grupy ochotników, przeznaczona w szczególności do walki z pożarami, klęskami żywiołowymi i innymi miejscowymi zagrożeniami.

Ochotnicza straż pożarna w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o ratownictwie ogniowym pojawiają się w Polsce już w średniowieczu. Pierwsze zorganizowane jednostki pożarnicze, będące prekursorami obecnej OSP, powstały w drugiej połowie XIX w. równolegle we wszystkich trzech zaborach. W Galicji pierwsza „Ochotnicza Straż Ogniowa” została założona w 1865 w Krakowie[1] z inicjatywy Towarzystwa Wzajemnych Ubezpieczeń w Krakowie[2]. Działalność poszczególnych straży ogniowych w Królestwie Polskim nie była skoordynowana ze sobą, większość straży działała na podstawie obowiązujących tylko ją przepisów zatwierdzanych specjalnie dla nich przez władze państwowe. Zbiór takich przepisów dotyczących tylko i wyłącznie straży łukowskiej przedstawił w artykule Rafał Dmowski[3].

Po odzyskaniu niepodległości, we wrześniu 1921 związki strażackie połączyły się w Główny Związek Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej. Na koniec 1923 w skład Związku Głównego wchodziły następujące związki wojewódzkie lub związki o charakterze ponadwojewódzkim: Floriański (koordynował straże z terenu trzech województw – warszawskiego, wołyńskiego i poleskiego), Małopolski, Wielkopolski, Pomorski, Cieszyński, Krakowski, Wileński, Lubelski, Nowogródzki, Łódzki, Białostocki i Kielecki[4]. W 1949 związek ten został przez ówczesne władze rozwiązany, po czym reaktywowany w 1956. W 1992 zmienił nazwę na Związek Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej[5].

Poważnym problemem w odtwarzaniu dziejów poszczególnych OSP w kraju jest w wielu przypadkach brak źródeł archiwalnych potwierdzających istnienie danej straży[6].

Podstawy prawne działalności[edytuj | edytuj kod]

Ochotnicze straże pożarne funkcjonują w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 – Prawo o stowarzyszeniach z późn. zm.[7], ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 o ochronie przeciwpożarowej z późn. zm.[8], a ich szczegółowe zadania oraz organizację określa własny statut.

Cel i zadania OSP[edytuj | edytuj kod]

Remizy ochotniczej straży pożarnej
Remiza strażacka OSP w Radlinie II działającej w KSRG
Remiza strażacka OSP w Radlinie II działającej w KSRG

Do głównych celów i zadań OSP należą:

  1. prowadzenie działalności mającej na celu zapobieganie pożarom oraz współdziałanie w tym zakresie z Państwową Strażą Pożarną, organami samorządowymi i innymi podmiotami,
  2. udział w akcjach ratowniczych przeprowadzanych w czasie pożarów, zagrożeń ekologicznych związanych z ochroną środowiska, wypadków oraz innych klęsk i zdarzeń,
  3. informowanie ludności o istniejących zagrożeniach pożarowych i ekologicznych oraz sposobach ochrony przed nimi,
  4. upowszechnianie, w szczególności wśród członków, kultury fizycznej i sportu oraz prowadzenia działalności kulturalnej i oświatowej,
  5. wykonywanie zadań wynikających z przepisów o ochronie przeciwpożarowej,
  6. działania na rzecz ochrony środowiska,
  7. wspomaganie rozwoju społeczności lokalnych na własnym terenie,
  8. wykonywanie innych zadań określonych w statucie OSP,
  9. występy na zawodach sportowo-pożarniczych.

Patron i święto[edytuj | edytuj kod]

Patronem ochotniczej straży pożarnej jest św. Florian. Strażacy OSP obchodzą swoje święto 4 maja w dzień uważany za datę śmierci św. Floriana i Międzynarodowy Dzień Strażaka, w Polsce obchodzony jako święto państwowe.

Święty Florian patron m.in. strażaków. Figurka patrona w miejscowości Przybyszewo
Zabytkowy wóz strażacki przy OSP Samocice

Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z ustawą o ochronie przeciwpożarowej, ochotnicze straże pożarne mogą zostać włączone do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego, współdziałając w tym zakresie z Państwową Strażą Pożarną i innymi jednostkami.

Struktury nadrzędne OSP[edytuj | edytuj kod]

W Polsce większość OSP należy do Związku Ochotniczych Straży Pożarnych (ZOSP RP).

Jednostka Operacyjno-Techniczna (JOT)[edytuj | edytuj kod]

Przy jednostkach OSP działają Jednostki Operacyjno-Techniczne, będące społecznym odpowiednikiem jednostek ratowniczo-gaśniczych PSP. Osoby wyznaczone do działania w strukturach takiej jednostki muszą posiadać odpowiedni wiek (18-65 lat), posiadać aktualne badania lekarskie, jak również posiadać ukończone przeszkolenie pożarnicze – odpowiednie do zajmowanej funkcji. Skład JOT po zaalarmowaniu i zebraniu się w remizie, zostaje skierowany w miejsce zagrożenia i bierze bezpośredni udział w działaniach ratowniczych.

Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze przy OSP[edytuj | edytuj kod]

Przy ochotniczych strażach pożarnych powoływane są również Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze (MDP), które stanowią w pewnym sensie przyszłe kadrowe zaplecze każdej jednostki. Młodzieżowa drużyna pożarnicza jest integralną częścią składową danej jednostki OSP. Osoby działające w takiej drużynie poznają zasady funkcjonowania ochrony przeciwpożarowej w Polsce, zapoznają się ze sprzętem będącym na wyposażeniu danej OSP, uczą się zachowania w sytuacjach niecodziennych, od najmłodszych lat wyrabiają w sobie poczucie odpowiedzialności, uczą się opanowania, dyscypliny, a także podnoszą swoją sprawność fizyczną poprzez udział w zawodach sportowo-pożarniczych.

Inna działalność OSP[edytuj | edytuj kod]

Ochotnicze straże pożarne zajmują się również szeroko rozumianą działalnością kulturalną i wychowawczą. W wielu jednostkach powstały sekcje sportowe, zespoły teatralne, działają orkiestry strażackie, zespoły instrumentalno-wokalne, świetlice środowiskowe, izby tradycji, a także z OSP współpracuje wiele lokalnych stowarzyszeń o różnych zainteresowaniach. Niektóre jednostki OSP zajmują się szkoleniami z zakresu pierwszej pomocy, są organami prowadzącymi miejscowe szkoły, przejęte po zlikwidowanych szkołach gminnych

Liczebność na terenie kraju[edytuj | edytuj kod]

W Polsce jest zarejestrowanych 15785[9] ochotniczych straży pożarnych. W poszczególnych województwach przedstawia się to następująco:

  1. dolnośląskie - 738
  2. kujawsko-pomorskie - 818
  3. lubelskie - 1585
  4. lubuskie - 349
  5. łódzkie - 1396
  6. małopolskie - 1335
  7. mazowieckie - 1875
  8. opolskie - 543
  9. podkarpackie - 1241
  10. podlaskie - 673
  11. pomorskie - 537
  12. śląskie - 977
  13. świętokrzyskie - 853
  14. warmińsko-mazurskie - 585
  15. wielkopolskie - 1828
  16. zachodniopomorskie - 450

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Józef Ryszard Szaflik: Dzieje Ochotniczych Straży Pożarnych w Polsce. Warszawa: Fundacja Edukacja i Technika Ratownictwa, 2005, s. 67. ISBN 83-88877-20-3.
  2. 50-lecie Krakowskiego „Tow. Wzaj. Ubezpieczeń”. Zarys dziejów Towarzystwa. „Kurier Kolejowy i Asekuracyjny”, s. 5, Nr 11 (568) z 1 czerwca 1911. 
  3. Rafał Dmowski, XIX-wieczne prawodawstwo strażackie na przykładzie Łukowa, [w:] Strażacy Podlasia w walce o niepodległość w 1918 roku 80 lat Ochotniczej Straży Pożarnej w Kotuniu, praca zbiorowa pod redakcją Arkadiusza Kołodziejczyka i Zbigniewa Todorskiego, Siedlce : Instytut Historii Akademii Podlaskiej, 1999, s. 129-158. Wersja cyfrowa: https://repozytorium.uph.edu.pl/handle/11331/268
  4. Józef Ryszard Szaflik: Dzieje Ochotniczych Straży Pożarnych w Polsce. Warszawa: Fundacja Edukacja i Technika Ratownictwa, 2005, s. 200-203. ISBN 83-88877-20-3.
  5. Historia Związku OSP RP (pol.). www.zosprp.pl, 2003-03-11. [dostęp 2011-02-23].
  6. Rafał Dmowski: Źródła do dziejów Ochotniczych Straży Pożarnych w Archiwach Państwowych i Kościelnych – zarys problematyki. W: Dla dobra rządu chłopskich dusz. Wiciarz - ludowiec - nauczyciel - uczony. Księga poświecona pamięci Profesora Józefa Ryszarda Szaflika. Mieczysław Adamczyk, Janusz Gmitruk, Adam Koseski (red. nauk.). Warszawa: Zarząd Główny Ludowego Towarzystwa Naukowo-Kulturalnego, 2010, s. 749-756. ISBN 9788362171729.
  7. Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 1989 r. Nr 20, poz. 104), z późn. zm. (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855).
  8. Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 1991 r. Nr 81, poz. 351), z późn. zm. (Dz. U. z 2009 r. Nr 178, poz. 1380)
  9. Krajowy Rejestr Sądowy - dane na dzień 11.06.2014

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]