Oczar

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Oczar
Ilustracja
Oczar wirginijski
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd Saxifraganae
Rząd skalnicowce
Rodzina oczarowate
Rodzaj oczar
Nazwa systematyczna
Hamamelis Linnaeus
Sp. Pl. 124. 1 Mai 1753[3]
Typ nomenklatoryczny

H. virginiana Linnaeus

Oczar (Hamamelis L.) – rodzaj roślin z rodziny oczarowatych. W obrębie rodzaju wyróżniane są zwykle cztery gatunki[4][5][6], z których oczar japoński i omszony występują we wschodniej Azji (odpowiednio w Japonii i Chinach), a oczar wiosenny i wirginijski we wschodniej części Ameryki Północnej[4]. W niektórych ujęciach wyróżniany jest także Hamamelis ovalis, także z Ameryki Północnej[7]. Są to wolno rosnące[8] krzewy i drzewa, występujące w naturze w wilgotnych lasach, często w dolinach cieków[4].

Rośliny te uprawiane są jako ozdobne, zwłaszcza z powodu kwitnienia w okresie zimowym i charakterystycznych kwiatów o taśmowatych płatkach w kolorze żółtym i czerwonym[4], silnie pachnących[6]. Oczar wirginijski wykorzystywany jest w medycynie – do łagodzenia dolegliwości związanych z obrzękami i żylakami[4][6], do wyrobu kosmetyków do pielęgnacji oczu[6], dawniej wykonywano z tego gatunku także różdżki wykorzystywane w radiestezji[6].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Krzewy o szerokim pokroju lub niewielkie drzewa osiągające do 11 m wysokości[4]. Młode pędy pokryte gwiazdkowatymi włoskami, u oczaru omszonego gęsto kutnerowate[8].
Liście
Ulistnienie skrętoległe. Liście podobne do leszczyny – najszersze w połowie lub nieco wyżej, cienkie, pierzasto użyłkowane, nieco asymetryczne[4][8], o brzegach zatokowo piłkowanych, osadzone na krótkich ogonkach[8]. Jesienią przebarwiają się na żółto lub pomarańczowo, u oczaru japońskiego i pośredniego z czerwonym odcieniem[8].
Kwiaty
Wyrastają skupione po 2–4 w kątach liści jesienią (oczar wirginijski) lub wczesną wiosną, a nawet zimą. Mają bardzo wąskie, 4 płatki korony o długości do 2 cm i szerokości 1–2 mm, koloru żółtego, rzadziej czerwonawe lub zielonkawe. Działki kielicha 4 owalne i omszone, od wewnątrz zaczerwienione[8]. Pręciki 4 z krótkimi nitkami i owalnymi pylnikami. Między nimi znajdują się 4 łuskowate prątniczki wydzielające nektar. Zalążnia dwukomorowa, wpółdolna z krótkimi dwiema szyjkami słupka[4][9], w każdej z komór z pojedynczym zalążkiem[9].
Owoc
Zdrewniała torebka, po dojrzeniu gwałtownie pękająca dwiema klapami wyrzucając nasiona na odległość do kilku metrów[8][9].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna

Rodzaj z podrodziny Hamamelidoideae, rodziny oczarowatych (Hamamelidaceae)[2].

Wykaz gatunków[10][7]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. a b Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2011-04-04] (ang.).
  3. Hamamelis (ang.). W: Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2011-04-04].
  4. a b c d e f g h Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 1. Trees and shrubs. London: Macmillan, 2002, s. 106. ISBN 0-333-73003-8.
  5. Hamamelis Linnaeus. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2021-04-26].
  6. a b c d e David J. Mabberley: Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press, 2017, s. 420. ISBN 978-1-107-11502-6.
  7. a b Hamamelis Gronov. ex L.. W: Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2021-04-25].
  8. a b c d e f g Włodzimierz Seneta: Drzewa i krzewy liściaste D-H. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996. ISBN 83-01-12029-0.
  9. a b c Hamamelis (ang.). W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2011-04-04].
  10. GRIN Species Records of Hamamelis (ang.). W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2011-04-04].