Oddział Wydzielony Rzeki Wisły

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Oddział Wydzielony rzeki Wisły (OW „Wisła”) – oddział Polskiej Marynarki Wojennej wydzielony pod koniec marca 1939 z Flotylli Rzecznej Marynarki Wojennej i przebazowany na Wisłę. Od lipca 1939 bazą oddziału był port w Brdyujściu, położony w miejscu ujścia Brdy do Wisły. W czasie kampanii wrześniowej podlegał Armii Pomorze. Dowodził nim komandor ppor. Roman Kanafoyski.

Oddział Wydzielony walczył w składzie Armii „Pomorze”

Skład oddziału[edytuj | edytuj kod]

W skład OW rzeki Wisły wchodziły okręty:

  • ciężki kuter uzbrojony (CKU) ORP Nieuchwytny
  • ścigacz rzeczny (kuter uzbrojony) KU-30
  • kutry uzbrojone holownicze: KU 4, KU 5
  • kuter uzbrojony łączności KU 6
  • kutry meldunkowe: KM 12, KM 13
  • okręt sztabowy „Hetman Żółkiewski"

Walki oddziału[edytuj | edytuj kod]

Podczas kampanii wrześniowej 1939 roku, OW rzeki Wisły wziął aktywny udział w walkach z Niemcami. 2 września okręty flotylli, stacjonując w Brdyujściu, odpierały nalot bombowców na most w Fordonie, zestrzeliwując 3 niemieckie samoloty. 3 września okręty wzięły udział w przeprawie przez Wisłę pod wsią Strzelce oddziałów otoczonego i naciskanego przez wojska niemieckie 2 pułku szwoleżerów. Miały następnie uczestniczyć w przeprawie spod Świecia wycofujących się oddziałów 9 i 27 Dywizji Piechoty, lecz nie doszło do tego na skutek - fałszywej, jak się później okazało - informacji o zajęciu Świecia przez nieprzyjaciela. 3 i 4 września okręty uczestniczyły swoimi karabinami maszynowymi w osłonie przed lotnictwem mostów w Toruniu. W nocy 5/6 września, wykorzystując brandery wykonane z kajaków i miny pływające, flotylla zniszczyła przeprawę niemieckiej 3 DP pod Topólnem. 6 września, wobec polskiego odwrotu, została skierowana do Włocławka.

9 września rano Oddział Wydzielony otrzymał rozkaz wycofania się w górę rzeki do Modlina. Okazało się to jednak zadaniem niewykonalnym dla większości okrętów z powodu niskiego stanu wody w Wiśle i występowania dużych mielizn. Część kutrów i jednostki pomocnicze (krypy) pozostały pod Dobrzyniem. ORP Nieuchwytny i kutry meldunkowe KM-12 i KM-13 pozostały przed Płockiem, nie mogąc sforsować mielizny koło Brwilna. Jedynie ścigacz KU-30 zdołał sforsować przeszkody i przedarł się przez opanowany przez nieprzyjaciela Płock oraz Wyszogród do Modlina, pomimo ostrzału z brzegu oraz zawalonych mostów na rzece w Płocku i Wyszogrodzie. Pozostałe jednostki uległy samozatopieniu 10 września, a KU-30 został samozatopiony przed kapitulacją Modlina.

Polegli w działaniach OW Wisła[edytuj | edytuj kod]

Lp. Imię i nazwisko stopień data śmierci miejsce śmierci
1 Kazimierz Chojnacki st. marynarz 17 września 1939 Brzozów
2 Jerzy Hełm mat nadterm. 19 września 1939 Śladów
3 Ryszard Jerzyński st.marynarz
4 Aleksy Jung bosmanmat 17 września Aleksandrów
5 Edward Kowalczuk-Kochanowski mat nadterm. druga dekada września
6 Edmund Łukaszewski st.marynarz nadterm. 18 września 1939 Śladów
7 Stanisław Lipiński st. marynarz 18 września 1939 Śladów

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Józef Wiesław Dyskant: Oddział wydzielony „Wisła” : zarys działań bojowych OW „Wisła” Flotylli Rzecznej we wrześniu 1939 r.. Warszawa: Wyd. MON, 1982. ISBN 8311067740.
  • Jerzy Pertek: Wielkie dni małej floty. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1981.