Odenwald

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy masywu górskiego. Zobacz też: powiat Odenwald.
Panorama Odenwaldu z wieży widokowej na Katzenbuckel w kierunku północnym i wschodnim
Panorama Odenwaldu z wieży widokowej na Katzenbuckel w kierunku północnym i wschodnim
Odenwald
Katzenbuckel
Katzenbuckel
Najwyższy szczyt Katzenbuckel (626 m n.p.m.)
Powierzchnia około 3500 km²
Kontynent Europa
Państwo  Niemcy
Odenwald - Deutsche Mittelgebirge, Serie A-de.png
Mapa poglądowa Odenwaldu
Wodospad w wąwozie Margarethenschlucht

Odenwaldmasyw górski w południowej części Niemiec (Badenia-Wirtembergia, Bawaria i Hesja), w sąsiedztwie rzek Men i Neckar. Wchodzi w skład makroregionu fizycznogeograficznego Gór Hesko-Frankońskich, składających się z niewysokich masywów Odenwaldu, Spessartu i Südrhönu, leżących w zachodniej części Średniogórza Niemieckiego, stanowiąc ich najwyższą część. Otacza go od południa i wschodu pagórkowate wyżyny Kraichgau i Bauland, od zachodu Nizina Górnoreńska, od północy dolina Menu i Spessart.

Odenwald ma charakter wyżyny i gór niskich, o wysokościach względnych dochodzących do 300 m., jedynie na skraju Niziny Górnoreńskiej i Doliny Neckaru przekraczających 400 m. Składa się z dwóch podstawowych jednostek geologicznych: Odenwaldu piaskowcowego i Odenwaldu krystalicznego. Zazwyczaj wyróżnia się od strony Doliny Górnoreńskiej Odenwald Przedni (krystaliczny) z kulminacją na Neunkircher Höhe (605 m n.p.m.), Odenwald Tylny (piaskowcowy) z kulminacją na Katzenbuckel (626 m n.p.m.) i oddzielony od niego przełomową Doliną Neckaru Mały Odenwald (piaskowcowy) z kulminacją na Königstuhl (567,8 m n.p.m.).

Góry zostały wypiętrzone 300 milionów lat temu w ramach orogenezy hercyńskiej. Ulegały kilkakrotnie erozji i ponownemu wypiętrzaniu, po raz ostatni w trakcie orogenezy alpejskiej. Około 60 milionów lat temu był to obszar aktywny wulkanicznie. W starożytności obszar Odenwaldu zamieszkiwali Celtowie, wyparci następnie przez ludy germańskie. Około roku 100 powstała linia umocnień granicznych oddzielających Cesarstwo Rzymskie od ludów germańskich. Szczyt Melibokus (517,4 m n.p.m.), charakteryzujący się największą wysokością względną w Odenwaldzie Przednim był prawdopodobnie wspominany w Geografii Ptolemeusza w II w.n.e. W VII i VIII wieku tereny Odenwaldu schrystianizowali mnisi iroszkoccy; od tego czasu góry i podgórskie okolice były ważnym ośrodkiem cywilizacji niemieckiej (klasztory Lorsch i Schönau, Heidelberg, Bad Wimpfen, Darmstadt i in.). Z górami wiąże się legenda o legendarnych karłach Nibelungach. Sama nazwa gór jest względnie zagadkowa, a najpopularniejsze teorie sugerują jej pochodzenie bądź od imienia boga Odina (Odyna, wówczas nazwa pasma oznaczałaby Las Odyna), bądź słowa oda (co wiąże się z lokalnymi legandami i sagami).

Obszar gór jest dość gęsto zaludniony i przez to dobrze skomunikowany siecią drogową i kolejową. Mimo tego Odenwald stanowi jeden z bardziej zalesionych obszarów Niemiec. Działający Odenwaldklub wyznaczył około 10 tysięcy km. szlaków turystycznych, zarówno pieszych, rowerowych, jak i konnych. Najsłynniejszymi są Nibelungenweg (szlak Nibelungów), Alemannenweg (szlak Alemanów), Bergstraße (szlak górski), Burgenweg (szlak zamków) i Neckarsteig (szlak Neckaru). Mającą charakter przełomu doliną Neckaru w okresie letnim regularnie kursują statki wycieczkowe, jest też możliwość spływu kajakowego. Istnieją także pojedyncze wyciągi narciarskie i skocznia narciarska.

Odenwald jest chroniony poprzez dwa parki krajobrazowe, wchodzące w skład Geoparku UNESCO Bergstraße-Odenwald oraz liczne rezerwaty przyrody. Wśród atrakcji przyrodniczych, do najciekawszych należą gołoborza (Felsenmeer na zboczach Felsbergu (514 m n.p.m.) koło wsi Reichenbach), urwiska skalne, kamieniołomy (np. Ölberg), wąwozy (Wolfschlucht i Margarethenschlucht), jaskinia Tropfstein, najwyższy szczyt Katzenbuckel (626 m n.p.m.), będący wygasłym wulkanem z wieżą widokową i niewielkim jeziorem o charakterystycznej, turkusowej barwie, dawna kopalnia Messel, wpisana na listę światowego dziedzictwa kultury i przyrody UNESCO, czy formacje skalne. Wśród licznych zabytków należy wymienić zabytkowe centra miast (np. Heidelberg, Mosbach, Neckargemünd, Michelstadt), liczne zamki (np. Heidelberg, Zwingenberg nad Neckarem, Neckarsteinach, Auerbach, Frankenstein, pałac Birkenau), budowle sakralne (np. kościół pojezuicki i kościół Ducha Św. w Heidelbergu, klasztor Neuburg, ruiny klasztoru Schönau i in.), pozostałości budowli celtyckich i rzymskich, obserwatorium astronomiczne na Königstuhl i in.

Największym miastem na terenie Odenwaldu jest Heidelberg, a w pobliżu także Mannheim, Heilbronn, Darmstadt i Würzburg.

10 najwyższych szczytów Odenwaldu:

  • Katzenbuckel, 626 m n.p.m.
  • Neunkircher Höhe, 605 m n.p.m.
  • Hardberg, 593 m n.p.m.
  • Stiefelhöhe, 584 m n.p.m.
  • Tromm, 577 m n.p.m.
  • Salzlackenkopf, 576 m n.p.m.
  • Krehberg, 576 m n.p.m.
  • Köpfchen, 571 m n.p.m.
  • Stillfüssel, 568 m n.p.m.
  • Königstuhl, 567,8 m n.p.m.

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]