Odlewnia dzwonów Jana Felczyńskiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Odlewnia dzwonów Jan Felczyński – odlewnia dzwonów (pracownia ludwisarska) mieszcząca się w Przemyślu (woj. podkarpackie) prowadzona przez prawnuka Jana Felczyńskiego – Piotra Olszewskiego, której tradycja rzemieślnicza sięga początków XIX wieku i jest przekazywana z pokolenia na pokolenie nieprzerwanie od 1808 roku.

W Pracowni odlewane są dzwony kościelne i okolicznościowe, a także gongi i tablice pamiątkowe. Jest to jedyna odlewnia dzwonów w Polsce, która poddaje się badaniom kampanologicznym oceniającym parametry akustyczne dzwonu. Dzwony Pracowni ludwisarskiej służą wielu świątyniom na całym świecie, ich głos można usłyszeć na każdym z kontynentów.

Rys genealogiczny[edytuj]

Saga rodu Felczyńskich, bo tak należałoby nazwać dzieje ośmiu pokoleń ludwisarzy przemyskich, rozpoczęła się w Kałuszu – dziś jest to miasto ukraińskie, leżące w obwodzie iwanofrankiwskim. Tam w 1808 roku Michał Felczyński założył pierwszą w tej części Europy odlewnię dzwonów. Sam nauki pobierał najprawdopodobniej u niemieckich lub włoskich odlewników, którzy w tym czasie przebywali na terenie byłej Galicji. Po śmierci Michała w 1866 roku pracę kontynuowało jego czterech synów z pierwszego i drugiego małżeństwa, a następnie wnukowie: Stefan, Jan i Józef (z linii pierwszego małżeństwa) oraz Kazimierz, Ludwik, Michał, Jan i Kajetan (z linii drugiego małżeństwa). Jedna z odlewni w Kałuszu była prowadzona przez Kazimierza Felczyńskiego, druga – przez braci Ludwika, Michała, Jana i Kajetana. Po zakończeniu I wojny światowej Ludwik przeniósł się do Przemyśla i tu otworzył filię. Do likwidacji odlewni w Kałuszu przyczynił się ostatecznie wybuch II wojny światowej, a Kajetan oraz Jan z bratankiem Eugeniuszem (syn zmarłego jeszcze przed wojną Michała) przyjechali do Przemyśla, by tu kontynuować pracę bezdzietnie zmarłego Ludwika.

Druga linia przemyskich ludwisarzy wywodzi się od Jana Felczyńskiego, prawnuka protoplasty Michała (z pierwszego małżeństwa). Jan Felczyński, którego imię noszą współcześnie dwie odlewnie dzwonów w Przemyślu, zmarł w 1979 roku. Całe swoje ponadosiemdziesięcioletnie życie poświęcił ludwisarstwu. Początkowo, wbrew woli ojca, który chciał wysłać go na uniwersytet, pracował i szkolił się u krewnych w firmie kałuskiej, a po latach praktyki otworzył własną firmę w Stanisławowie (dziś ukraiński Iwano-Frankowsk). Nasilający się powoli kryzys ekonomiczny dwudziestolecia międzywojennego zmusił go jednak do zamknięcia działalności, a na skutek powołania do służby wojskowej znalazł się, koniec końców, w Przemyślu. Tu w okresie 1946-1947 pracował w firmie Ludwika Felczyńskiego, a w 1948 roku reaktywował odlewnię przy ul. Słowackiego 46 pod nazwą „Odlewnia i Naprawa Dzwonów Jana Felczyńskiego”. Spod jego ręki wyszły nie tylko dzwony nagradzane na lokalnych i międzynarodowych targach (Poznań, Florencja), jak słynny dzwon Gratia Dei ważący ponad 7 ton, ale też tablice pamiątkowe i, co ciekawe, niedźwiadki przemyskiej fontanny – symbol miasta. Po koniec lat 70. nauki u mistrza Jana pobierali mężowie jego wnuczek: Witold Sobol i Waldemar Olszewski, którzy po 1979 roku kontynuują pracę w tym rzemiośle. Jednym z największych dzwonów wykonanych po śmierci Jana Felczyńskiego (rok 2000) jest „Władysław” o wadze 10 ton dla kościoła pw. bł. Władysława z Gielniowa w Warszawie. O połowę mniejszy, bo 5-tonowy, „Jezus Maryja”, a właściwie replika XVI-wiecznego dzwonu z Jasnej Góry, powstał niedługo potem (w roku 2001) z okazji 600-lecia Jasnej Góry. W 2003 r. został odlany dzwon „Józef” o wadze ok. 12 ton, będący jak dotąd największym dzwonem odlanym w Polsce. Znajduje się w Licheniu Starym. Od 2010 roku rodzinną tradycję rzemieślniczą kontynuuje i rozwija Piotr Olszewski.

Najważniejsze realizacje w latach 2012-2016[edytuj]

Osiągnięcia[edytuj]

Laureat XV edycji Międzynarodowej Wystawy Budownictwa i Wyposażenia Kościołów, Sztuki Sakralnej i Dewocjonaliów SACROEXPO 2014 w Kielcach za wykonanie dzwonu św. Jan Paweł II dla Królewskiej Katedry na Wawelu, w tym za umiejętność łączenia kunsztu polskiego ludwisarstwa z nowatorskimi rozwiązaniami technologicznymi w zakresie akustyki i automatyki dzwonów.

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]