Odruch źreniczny

Odruch źreniczny – mechanizm adaptacji oka do zmieniającej się ilości światła padającego na siatkówkę. Średnica źrenicy maleje wraz ze zwiększaniem się natężenia promieni świetlnych (np. zbliżaniem się obserwowanego przedmiotu)^[1].

Łuk odruchowy

(Dotyczy tylko odruchu na światło - odruch na ciemność przebiega przez ośrodek rzęskowo-rdzeniowy w rdzeniu kręgowym C8-Th1)

Droga dośrodkowa (aferentna^[2]) – receptorem jest siatkówka. Dalej droga biegnie nerwem wzrokowym i pasmem wzrokowym (za skrzyżowaniem wzrokowym - chiasma opticum) do wysokości ciała kolankowatego bocznego^[3], a następnie do wzgórków górnych i pola przedpokrywowego (area pretectalis). Z jądra przedpokrywowego podążają dalej neuronami pośrednimi do obu jąder dodatkowych nerwu III (parzyste jądro Westphala - Edingera) - dlatego reakcja jednej źrenicy w prawidłowych warunkach "przenosi się" na drugą źrenicę^[4].

Droga odśrodkowa (eferentna^[2]) – od jądra dodatkowego n. III wraz z pozostałymi włóknami nerwu okoruchowego do oczodołu. W tym miejscu oddzielają się włókna przywspółczulne przedzwojowe do zwoju rzęskowego, gdzie przełączają się na neuron zazwojowy, unerwiający mięsień zwieracz źrenicy (efektor)^[4].

Odruch źreniczny może występować u człowieka, który nie ma żadnych funkcji wzrokowych. Może też nie występować u widzącej osoby, np. w wyniku zniszczenia drogi odruchu lub gdy brzeg tęczówki jest przyklejony do przedniej powierzchni soczewki.

W sytuacji eksperymentalnej, gdy światło eksponowane jest tylko do jednego oka, odruch bezpośredni występuje w stymulowanym oku, pośredni zaś (tj. również zwężenie źrenicy – myosis) w drugim oku (reakcja konsensualna)^[5].

Zobacz też

Przypisy

↑ JeffreyJ. Bloom JeffreyJ., MahsawM. Motlagh MahsawM., Craig N.C.N. Czyz Craig N.C.N., Anatomy, Head and Neck, Eye Iris Sphincter Muscle, „StatPearls (Internet)”, Treasure Island (FL): StatPearls Publishing, 2022, PMID: 30335285 [dostęp 2022-11-04] .
1 2 AndrzejA. Styszyński AndrzejA., Układ wzrokowy to część układu nerwowego, cz. I, „Optyka” (3 (94)), gazeta-optyka.pl, 2025, s. 48 [dostęp 2026-03-16] .
↑ JoannaJ. Kowal JoannaJ., AnnaA. Strzałka AnnaA., AgnieszkaA. Kubicka-Trząska AgnieszkaA., BożenaB. Romanowska-Dixon BożenaB., Nieprawidłowe reakcje źreniczne, „Klinika Oczna / Acta Ophthalmologica Polonica”, 112 (2), 2010, s. 156, ISSN 0023-2157 [dostęp 2026-03-16] .
1 2 Charlotte A.Ch.A. Hall Charlotte A.Ch.A., Robert P.R.P. Chilcott Robert P.R.P., Eyeing up the Future of the Pupillary Light Reflex in Neurodiagnostics, „Diagnostics”, 8 (1), 2018, s. 19, DOI: 10.3390/diagnostics8010019, ISSN 2075-4418, PMID: 29534018, PMCID: PMC5872002 [dostęp 2022-11-04] .
↑ Alison P.A.P. Belliveau Alison P.A.P., Anisha N.A.N. Somani Anisha N.A.N., Rimal H.R.H. Dossani Rimal H.R.H., Pupillary Light Reflex, „StatPearls (Internet)”, Treasure Island (FL): StatPearls Publishing, 2022, PMID: 30725865 [dostęp 2022-11-04] .

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

[1] JeffreyJ. Bloom JeffreyJ., MahsawM. Motlagh MahsawM., Craig N.C.N. Czyz Craig N.C.N., Anatomy, Head and Neck, Eye Iris Sphincter Muscle, „StatPearls (Internet)”, Treasure Island (FL): StatPearls Publishing, 2022, PMID: 30335285 [dostęp 2022-11-04] .

[:1-2] 1 2 AndrzejA. Styszyński AndrzejA., Układ wzrokowy to część układu nerwowego, cz. I, „Optyka” (3 (94)), gazeta-optyka.pl, 2025, s. 48 [dostęp 2026-03-16] .

[3] JoannaJ. Kowal JoannaJ., AnnaA. Strzałka AnnaA., AgnieszkaA. Kubicka-Trząska AgnieszkaA., BożenaB. Romanowska-Dixon BożenaB., Nieprawidłowe reakcje źreniczne, „Klinika Oczna / Acta Ophthalmologica Polonica”, 112 (2), 2010, s. 156, ISSN 0023-2157 [dostęp 2026-03-16] .

[:0-4] 1 2 Charlotte A.Ch.A. Hall Charlotte A.Ch.A., Robert P.R.P. Chilcott Robert P.R.P., Eyeing up the Future of the Pupillary Light Reflex in Neurodiagnostics, „Diagnostics”, 8 (1), 2018, s. 19, DOI: 10.3390/diagnostics8010019, ISSN 2075-4418, PMID: 29534018, PMCID: PMC5872002 [dostęp 2022-11-04] .

[5] Alison P.A.P. Belliveau Alison P.A.P., Anisha N.A.N. Somani Anisha N.A.N., Rimal H.R.H. Dossani Rimal H.R.H., Pupillary Light Reflex, „StatPearls (Internet)”, Treasure Island (FL): StatPearls Publishing, 2022, PMID: 30725865 [dostęp 2022-11-04] .

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]