Odskoczek

Odskoczek
	Microdipodops
	C.H. Merriam, 1891
	; Odskoczek jasny (M. pallidus)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	gryzonie
Podrząd	bobrokształtne
Rodzina	karłomyszowate
Podrodzina	szczuroskoczki
Rodzaj	odskoczek
	Typ nomenklatoryczny
	Microdipodops megacephalus Merriam, 1891
Synonimy
	Psammophilomys J.C. Hafner, Upham, Gowen-Huang & Light, 2025;
	Psammophilomys J.C. Hafner, Upham, Gowen-Huang & Light, 2025;
Gatunki
	2 podrodzaje i 6 gatunków – zobacz opis w tekście
	2 podrodzaje i 6 gatunków – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Odskoczek^[3] (Microdipodops) – rodzaj ssaków z podrodziny szczuroskoczków (Dipodomyinae) w obrębie rodziny karłomyszowatych (Heteromyidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące endemicznie w Stanach Zjednoczonych^[4]^[5]^[6].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 66 mm, długość ogona 67–103 mm, długość ucha 10 mm, długość tylnej stopy 23–27 mm; masa ciała 10–17 g^[5]^[7].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1891 roku amerykański zoolog Clinton Hart Merriam w artykule zatytułowanym Opisy nowego rodzaju i dwóch nowych gatunków ssaków północnoamerykańskich, opublikowanym w czasopiśmie „North American Fauna”^[1]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) odskoczek ciemny (M. megacephalus).

Etymologia

Microdipodops: gr. μικρος mikros ‘mały’; rodzaj Dipodops Merriam, 1890 (szczuroskoczek)^[8].
Psammophilomys: gr. ψαμμος psammos ‘piasek’; φιλος philos ‘miłośnik’, od φιλεω phileō ‘kochać’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’^[2]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Microdipodops pallidus C.H. Merriam, 1901.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki zgrupowane w dwóch podrodzajach^[9]^[7]^[4]^[2]:

Podrodzaj	Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa^[3]	Podgatunki^[5]^[4]^[7]	Rozmieszczenie geograficzne^[5]^[4]^[7]	Podstawowe wymiary^[5]^[7]^[a]	Status IUCN^[10]
Microdipodops C.H. Merriam, 1891	Microdipodops albiventer	E.R. Hall & Durrant, 1937		gatunek monotypowy	zachodni Utah i południowo-wschodnia Nevada; zakres wysokości: 1341–1981 m n.p.m.	DC: brak danych DO: brak danych MC: brak danych	NE
	Microdipodops megacephalus	C.H. Merriam, 1891	odskoczek ciemny	gatunek monotypowy	zachodnie Idaho, południowo-wschodni Oregon i północno-środkowa Nevada; zakres wysokości: 1433–1680 m n.p.m.	DC: około 6,6 cm DO: 6,7–10,3 cm MC: 10–17 g	LC
	Microdipodops oregonus	C.H. Merriam, 1891		gatunek monotypowy	środkowy i południowo-wschodni Oregon, północno-zachodnia Nevada i wschodnia Kalifornia; zakres wysokości: 1189–1798 m n.p.m.	DC: brak danych DO: brak danych MC: brak danych	NE
	Microdipodops polionotus	J. Grinnell, 1914		gatunek monotypowy	środkowa Newada i przyległa Kalifornia; zakres wysokości: 1417–2445 m n.p.m.	DC: brak danych DO: brak danych MC: brak danych	NE
Psammophilomys J.C. Hafner, Upham, Gowen-Huang & Light, 2025	Microdipodops pallidus	C.H. Merriam, 1901	odskoczek jasny	5 podgatunków	zachodnia Nevada i wschodnia Kalifornia; zakres wysokości: 879–1737 m n.p.m.	DC: około 6,6 cm DO: 7,4–9,9 cm MC: 10–17 g	LC
	Microdipodops ruficollaris	E.R. Hall, 1941		gatunek monotypowy	południowo-środkowa Nevada; zakres wysokości: 1402–1951 m n.p.m.	DC: brak danych DO: brak danych MC: brak danych	NE

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski.

Uwagi

↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

1 2 C.H. Merriam. Descriptions of a new Genus and two new Species of North American Mammals. „North American Fauna”. 5, s. 115, 1891. (ang.).
1 2 3 J.C. Hafner, N.S. Upham, F. Gowen-Huang & J.E. Light. Cryptic species and taxonomic revision of kangaroo mice, the rodent genus Microdipodops. „Journal of Mammalogy”. 6. 106, s. 1342–1371, 2025. DOI: 10.1093/jmammal/gyaf070. (ang.).
1 2 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 218. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 300. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
1 2 3 4 5 D. Hafner: Family Heteromyidae (Pocket Mice, Kangaroo Mice and Kangaroo Rats). W: D.E. Wilson, T.E. Lacher, Jr & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 6: Lagomorphs and Rodents I. Barcelona: Lynx Edicions, 2016, s. 220–221. ISBN 978-84-941892-3-4. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Microdipodops. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-11-08].
1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 196. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 421, 1904. (ang.).
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2026-01-02]. (ang.).
↑ Taxonomy: Microdipodops – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-08-18]. (ang.).

[10] DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

[Merriam-1] 1 2 C.H. Merriam. Descriptions of a new Genus and two new Species of North American Mammals. „North American Fauna”. 5, s. 115, 1891. (ang.).

[haf&inni-2] 1 2 3 J.C. Hafner, N.S. Upham, F. Gowen-Huang & J.E. Light. Cryptic species and taxonomic revision of kangaroo mice, the rodent genus Microdipodops. „Journal of Mammalogy”. 6. 106, s. 1342–1371, 2025. DOI: 10.1093/jmammal/gyaf070. (ang.).

[Cichocki&inni-3] 1 2 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 218. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[Burgin&inni-4] 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 300. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).

[Hafner-5] 1 2 3 4 5 D. Hafner: Family Heteromyidae (Pocket Mice, Kangaroo Mice and Kangaroo Rats). W: D.E. Wilson, T.E. Lacher, Jr & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 6: Lagomorphs and Rodents I. Barcelona: Lynx Edicions, 2016, s. 220–221. ISBN 978-84-941892-3-4. (ang.).

[Wilson&Reeder-6] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Microdipodops. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-11-08].

[amw-7] 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 196. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[Palmer-8] T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 421, 1904. (ang.).

[mdd-9] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.3) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2026-01-02]. (ang.).

[11] Taxonomy: Microdipodops – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-08-18]. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[a]

[10]