Odznaczenie "Chroniąc Pamięć"

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Odznaczenie „Chroniąc Pamięć” – odznaczenie przyznawane od 1998 r. w ramach program honorowania Polaków zasłużonych dla ratowania żydowskiego dziedzictwa.

Odznaczenie nadawane jest w formie honorowego dyplomu Polakom zaangażowanym w zachowanie dziedzictwa polskich Żydów i dialog polsko-żydowski. Program prowadzony jest przez Ambasadę Izraela w Polsce, Fundusz Michaela Traisona dla Polski, Żydowski Instytut Historyczny w Warszawie, Fundację Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego, Muzeum Galicja w Krakowie i Centrum Społeczności Żydowskiej JCC w Krakowie. Od 2011 r. uroczystości nadania odznaczenia odbywają się pod honorowym patronatem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP.

Uroczystość wręczenia dyplomów odbywa się co roku w ramach Festiwalu Kultury Żydowskiej w Krakowie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Program „Chroniąc pamięć” zainicjował w 1998 r. amerykański prawnik Michael H. Traison. To on wytypował pierwszych społeczników nominowanych do oznaczenia i namówił współpartnerów do włączenia się do projektu.

W pierwszych latach trwania programu honorowano głównie osoby zaangażowane w restaurowanie i porządkowanie żydowskich cmentarzy. W kolejnych latach nagradzano również nauczycieli prowadzących projekty edukacyjne z zakresu kultury żydowskiej, twórców wystaw upamiętniających byłych żydowskich mieszkańców czy organizatorów wydarzeń kulturalnych związanych z odkrywaniem żydowskiej przeszłości i obchodów rocznic wydarzeń ważnych dla historii narodu żydowskiego.

Laureaci[edytuj | edytuj kod]

Co roku około 10 nowych laureatów odznaczenia „Chroniąc Pamięć” wybieranych jest wspólną decyzją reprezentantów Ambasady Izraela, Żydowskiego Instytutu Historycznego i Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego. Wybraniu kandydaci muszą następnie zostać zaakceptowani przez pozostałych partnerów programu.

Honorowane są zarówno osoby prywatne, jak i organizacje pozarządowe, instytucje państwowe oraz władze miast. Pod uwagę brane są osoby, które są zaangażowane w restaurowanie i porządkowanie żydowskich cmentarzy, prowadzą unikatowe projekty edukacyjne z zakresu kultury żydowskiej, tworzą wystawy upamiętniające byłych żydowskich mieszkańców czy organizują wydarzenia kulturalne związane z odkrywaniem żydowskiej przeszłości.

1. edycja w 1998 roku
  • Adam Bartosz, Tarnów
  • Mariusz Bondarczuk, Przasnysz
  • Dariusz Czwojdrak, Wschowa
  • Krzysztof Czyżewski, Sejny
  • Hanna Domańska, Sopot
  • Jerzy Fornalik, Koźmin / Borzęciszki
  • Wojciech Henrykowski i jego siostra Anna Henrykowska, Maków Mazowiecki
  • Jan Jagielski, Warszawa
  • Mieczysław Jędruszczak, Warszawa
  • Łucja Nowak, Konin
  • Adam Penkala, Radom
  • Jacek Proszek, Bielsko-Biała
  • Zbigniew Romaniuk, Brańsk
  • Piotr Rytka, Zalesie Dolne
  • Ireneusz Ślipek, Warta
  • Janusz Sudecki, Warszawa
  • Paweł Sygowski, Lublin
  • Andrzej Trzciński, Lublin
  • Dariusz Walerjański, Zabrze
  • Tomasz Wiśniewski, Białystok
  • Jan Paweł Worończak, Wrocław
  • Ewa Wroczyńska, Tykocin
  • Jerzy Znojek, Chęciny / Pińczów
2. edycja w 1999 roku
  • Eugeniusz Duda, Kraków
  • Anna Graf, Warszawa
  • Maria Hoffman i jej syn Krzysztof Hoffman, Kraków
  • Janusz Makuch, Kraków
  • Tomasz Pietrasiewicz, Lublin
  • Andrzej Pietrasik, Płońsk
  • Hanna Szmalenberg, Warszawa
  • Andrzej Szczerbinki, Ustrzyki
  • Kazimierz Tański i Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Mławskiej, Mława
  • Towarzystwo Miłośników Ziemi Gąbińskiej, Gąbin
3. edycja w 2000 roku
  • Katarzyna Bielawska, Narewka
  • Marek Bem, Włodawa
  • Hanna Gumińska-Rolińska i Krzysztof Gumiński, Warszawa
  • Janina Górz, Kraków
  • Ewa Leśniewska, Łęczna
  • Lech Rutkowski, Białystok
4. edycja w 2001 roku
  • ks. Stanisław Bartmiński, Krasiczyn
  • Marek Handke, Kalisz
  • Krystyna Kiersznowska, Leżajsk
  • Anna Krzemień, Sulejówek
  • Małgorzata Serwatka, Warszawa
  • Robert Szuchta, Warszawa
  • Piotr Trojański, Kraków

5. edycja w 2002 roku

  • Adam Ciućka, Świdwin
  • Zbigniew Czajkowski, Świdwin
  • Marek Miros, Gołdapia
  • Przemysław Murczkiewicz, Staszów
  • Andrzej Omasta, Warszawa
  • Zenon Sroczyński, Kalisz
  • Stanisław Wilczyński, Wągrowiec
6. edycja w 2003 roku
  • Małgorzata Chołodowska, Złotów
  • Anita i Maciej Frankiewiczowie, Starachowice
  • Stanisław Górski, Dobrodzień
  • Andrzej Kirmiel, Skwierzyna
  • Bogdan Lisze, Lubaczów
  • Krystyna Pielak, Prudnik
  • Alicja Różańska-Cembrowska, Ożarów
  • Zbigniew Zakrzewski, Koźmin Wielkopolski
  • Społeczny Komitet Pamięci Żydów Otwockich i Karczewskich, Otwock
  • Stowarzyszenie Płetwonurków i Ratowników „Podwodniak”, Gniezno
7. edycja w 2004 roku
  • prof. Monika Adamczyk-Garbowska, Lublin
  • Wojciech Chodkowski, Wyszków
  • Danuta Hejneman, Biała
  • Róża Klijanowicz, Kamienna Góra
  • pastor Janusz Szarzec, Warszawa
  • Olkuskie Stowarzyszenie Kulturalne „Brama”, Olkusz
8. edycja w 2005 roku
  • Lech Kaczyński, Warszawa
  • Jerzy Kropiwnicki, Łódź
  • Kamila Klauzińska, Zduńska Wola
  • Artur Podgórski, Poniatowa
  • Grzegorz Kamiński, Wielowieś / Toszek
  • Tomasz Siekierski oraz X LO w Gdańsku i Stowarzyszenie Absolwentów, Gdańsk
  • Zdzisław Leszczyński, Bodzanów
  • Grzegorz Bożek, Krosno
  • Wiesław Zalewski, Strzegowo
  • Barbara i Andrzej Kopiec, Radomsko
9. edycja w 2006 roku
  • Wojciech Białas, Rymanów
  • Artur Cyruk, Hajnówka
  • Ireneusz Jeziorski, Żywiec
  • Roman Kiereja, Izbica Lubelska
  • Jan Klamczyński, Szydłów
  • Wojciech Mszyca, Katowice / Żarki
  • Aleksander Stawnicki, Zielona Góra
  • śp. Stefan Świszczowski, Kraków
  • Jarosław Zatorski, Chmielnik
  • Zbór Kościoła Chrześcijan Baptystów, Mińsk Mazowiecki
10. edycja w 2007 roku
  • Karol J. Babiarz, Izbica
  • Krzysztof Bielawski, Warszawa
  • Marcin Dudek, Szczepanowo
  • Karol Głębocki, Wysokie Mazowieckie
  • Adam Marczewski, Kędzierzyn-Koźle
  • Szymon Modrzejewski, Uście Gorlickie
  • Andrzej Moskwa, Iłża
  • Zbigniew Niziński, Warszawa
  • Jarosław J. Samela, Wąchock
  • Marek Staniek, Iwaniska
  • Jacek Szwic, Przemyśl
11. edycja w 2008 roku
  • Piotr Błażejewski, Bukowsko
  • Agnieszka Cahn, Myślenice
  • Robert Marzec, Piotrków Trybunalski
  • Wiesława Młynarczyk i Bogusław Jędruszczak, Warszawa
  • Irena Sionek, Warszawa
  • Aleksander Sosna, Białystok
  • Zbigniew Wdowiak, Kutno
  • Mieczysław Zdyrski, Tarnobrzeg
12. edycja w 2009 roku
  • Agata Białas, Rymanów
  • Jolanta Dylewska, Łódź
  • Małgorzata Frąckowiak, Wrocław
  • Katarzyna Iwańska, Wadowice
  • Mirosław Łapa, Kępno
  • Emil Noiński[1], Kałuszyn
  • Joanna Podolska, Łódź
  • Sebastian Rakowski, Otwock
  • ks. Leszek Sikorski, Bodzentyn
  • Towarzystwo Przyjaciół Ryk, Ryki
13. edycji w 2010 roku
  • Elżbieta Bartsch, Zduńska Wola
  • Małgorzata i Magdalena Płoszaj, Rybnik
  • Elżbieta Sitarz, Wadowice
  • Aleksandra Wróblewska, Warszawa.
  • Jacek Sech, Strzelno
  • Zbigniew Sołtysiński, Aleksandrów Kujawski
  • Tomasz Zbierski, Gdańsk
  • Stowarzyszenie na Rzecz Ziemi Podlaskiej „Drumla”, Białystok
  • Stowarzyszenia Bezrobotnych i Bezdomnych „Tęcza”, Łęczna
14. edycja w 2011 roku
15. edycja w 2012 roku
  • Wanda M. Cebulka, Grodków
  • Agnieszka Piśkiewicz, Szczekociny
  • Janusz Grobel i pastor Jarosław Bator, Puławy
  • Damian Lewandowski, Seroczyn
  • Mirosław Kędzior i Janusz Korbecki, Rzeszów
  • Andrzej Potocki, Rzeszów
  • Stowarzyszenie Inicjatyw Lokalnych „Horyzont”, Jastrowie
16. edycja w 2013 roku
  • Wiesław Sasinowski, Kolno
  • Płk Krzysztof Trela, Kraków
  • Prof. dr hab. Wacław Wierzbieniec, Jarosław/Rzeszów
  • Fundacja "Borussia" i Stowarzyszenie Wspólnota Kulturowa "Borussia", Olsztyn
  • Fundacja Brama Cukermana, Będzin
  • Ryszard Kosowski i Muzeum im. Ireny i Mieczysława Mazarakich w Chrzanowie, Chrzanów
  • IX LO im. Mikołaja Kopernika, Lublin
  • Stowarzyszenie "Miasteczko Poznań", Poznań
  • Zespół Szkół Plastycznych im. Jacka Malczewskiego, Częstochowa
17. edycja w 2014 roku
  • Anna Grużlewska, Dzierżoniów
  • Leon Gawąd, Bochnia
  • Kpt. Rafał Kaczmarczyk, Cieszyn
  • Jacek Antoni Lupa, Lelów
  • Jan Myrcik, Cieszowa
  • Dr Barbara Olech, Białystok
  • Tomasz Urzykowski, Warszawa
  • Stowarzyszenie na Rzecz Ochrony Dziedzictwa Żydów Ziemi Dukielskiej "Sztetl Dukla", Dukla
  • Stowarzyszenie Przyrodniczo-Kulturalne "Ekosan", Dwikozy
  • Stowarzyszenie "Włoszczowa-Stop Podziałom", Włoszczowa
18. edycja w 2015 roku
  • Laureat Nagrody Specjalnej: Zygmunt A. Rolat
  • Twórcy filmu "Pokłosie": Władysław Pasikowski, Maciej Stuhr, Ireneusz Czop, Dariusz Jabłoński
  • Strongmeni zaangażowani w projekt "Matzeva Projekt": Jarosław Nowacki, Tomasz Kowal, Grzegorz Wiśniewski
  • Anna Jeziorna, Kraków
  • Marianna i Stanisław Zybałowie, Radecznica
  • Prof. dr hab. Sławomir Jacek Żurek, Lublin
  • Prof. dr hab. Jerzy Mizgalski, Częstochowa
  • Władze miasta Radomsko: Anna Milczanowska, Wioletta Pal
19. edycja w 2016 roku
  • Laureatka Nagrody Specjalnej: Anna Maciejowska, Częstochowa
  • Agnieszka Małgorzata Bagińska, Pisz
  • Grzegorz Siwor, Warszawa
  • Janusz Poniewierski, Kraków
  • Krzysztof Ostrowski, Pułtusk
  • Krzysztof Straus, Pajeczno
  • Ks. Wojciech Lemański, Warszawa
  • Romuald Cieśla, Krzepice
  • Łukasz Połomski, Nowy Sącz
  • Krzysztof Godlewski, Jedwabne
20. edycja w 2017 roku[2]
  • Laureat Nagrody Specjalnej: Steven Reece
  • Agnieszka Nieradko, Warszawa
  • Ks. Marian Bronikowski, Sieradz
  • Sebastian Rejek, Warszawa
  • Wiesław Paszkowski, Częstochowa
  • Andrzej Albiniak, Janów Lubelski
  • Grzegorz Kędzierski, Warszawa/Pułtusk
  • Adam Szydłowski, Będzin

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. http://mbc.cyfrowemazowsze.pl/Content/28149/index.pdf
  2. "Chroniąc Pamięć" XX edycja, 25 czerwca 2017, Kraków, Żydowskie Muzeum Galicji, 2017.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]