Ofensywa talibów w Afganistanie (2021)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ofensywa talibów w Afganistanie
Wojna w Afganistanie (2001–2021)
Ilustracja
Czas 1 maja – 15 sierpnia 2021
Miejsce cały kraj
Terytorium Afganistan
Przyczyna słabość rządu Afganistanu, ewakuacja zagranicznych interwentów
Wynik zwycięstwo talibów
Strony konfliktu
 Talibowie  Afganistan
 Stany Zjednoczone
 Wielka Brytania
Dowódcy
Hibatullah Achundzada,
Abdul Ghani Beradar
Aszraf Ghani,
Amrullah Saleh
Siły
85 000 bojowników[1]  ?
Stany Zjednoczone 3000 żołnierzy[2]
Straty
9819 zabitych[3] 1443+ zabitych[4][5][6]
brak współrzędnych

Ofensywa talibów w Afganistanie – ofensywa bojowników Talibanu w Afganistanie w 2021 roku, która doprowadziła 15 sierpnia 2021 do upadku władz w Kabulu.

Tło[edytuj | edytuj kod]

29 lutego 2020 delegacje Talibanu i Stanów Zjednoczonych podpisały w Dosze (stolicy Kataru) porozumienie, w myśl którego zagraniczne wojska interwencyjne miały stopniowo wycofać się z Afganistanu. Donald Trump zapowiadał wycofanie wojsk USA z Afganistanu w ciągu 14 miesięcy, lecz kolejny prezydent Joe Biden przedłużył ten termin do końca 31 sierpnia 2021.

W 2021 roku liczebność talibów szacowano na 85 tysięcy „mudżahedinów[1].

Przebieg wydarzeń[edytuj | edytuj kod]

Afgańscy żołnierze w boju, 2021.
Talibowie na samochodzie Humvee po zdobyciu Kabulu

Talibowie rozpoczęli ogólnokrajową ofensywę w maju 2021 roku. Jednym z pierwszych celów ich ataku była zapora wodna w pobliżu Kandaharu, którą zdobyli 6 maja[7]. Zdetonowali też bomby podłożone w podkopie pod bazą wojsk rządowych w Balabolouk, przez co zginęło 20 żołnierzy[4]. W prowincji Baghlan około stu mundurowych poddało się talibom[4].

8 maja w Kabulu potrójny zamach bombowy wymierzony w szkołę dla dziewcząt zabił 86 osób; rząd oskarżył o ten atak talibów, lecz ci zaprzeczyli jakoby byli sprawcami zamachu[4]. 24 maja w sześciu atakach w prowincji Badachszan zginęło 20 talibów i trzech afgańskich mundurowych[8]. 30 maja talibowie zdobyli rządowe posterunki w Fajzabadzie[4].

Ogółem w maju 2021 w całym Afganistanie odnotowano 405 zabitych mundurowych i 260 cywilów, i był to najwyższy miesięczny bilans strat od lipca 2019 roku[4]. Talibowie nie ujawniali swoich strat.

2 czerwca talibowie przejęli pięć posterunków sił rządowych w prowincji Nangarhar. 6 czerwca w Qaisar w prowincji Fajrab talibowie przeprowadzili skuteczny zamach na komisariat policji, po czym przejęli kontrolę nad dystryktem. Tego samego dnia wysadzono komisariat policji w Balchu[5]. W dniach 4–10 czerwca talibowie zdobyli 11 dystryktów, zaś w dniach 18–24 czerwca kolejne 50 dystryktów, zwłaszcza w północnej części kraju[5]. 22 czerwca talibowie zajęli główne przejście graniczne z Tadżykistanem[9], tego samego dnia armia kontratakowała pod Pol-e Chomri zabijając 17 talibów[10].

Ogółem w czerwcu 2021 w całym Afganistanie odnotowano 703 zabitych mundurowych i 208 cywilów[5]. Afgańskie ministerstwo obrony informowało o zabiciu 1535 rebeliantów[3].

5 lipca talibowie rozpoczęli serię ataków na miasta w północnej części kraju[11]. W ciągu dwóch tygodni ponad 1500 afgańskich żołnierzy uciekło przez granicę do Tadżykistanu[12]. Ponad trzystu uchodźców przedostało się też do Iranu, lecz 9 lipca przejście graniczne z Iranem zostało przejęte przez talibów, którzy twierdzili, że opanowali 85% terytorium kraju[13]. Według amerykańskiego dowództwa talibowie kontrolowali połowę dystryktów Afganistanu[14]. Ogółem w lipcu 2021 w całym Afganistanie odnotowano 335 zabitych mundurowych i 189 cywilów[6].

Zdobycie miast prowincjonalnych przez talibów[edytuj | edytuj kod]

6 sierpnia 2021 talibowie zajęli położone w zachodniej części kraju miasto Zarandż, stolicę prowincji (wilajetu) Nimroz. Była to pierwsza stolica prowincji zdobyta przez talibów[15]. Już następnego dnia padło miasto Szeberghan w północnej części kraju[16]. 8 sierpnia talibowie zdobyli Kunduz[17], zaś 9 sierpnia bez walki przejęli miasto Ajbak[18]. Natarcia talibów nie zdołała zatrzymać seria bombardowań przeprowadzonych przez Siły Powietrzne Stanów Zjednoczonych[19]. Wobec pogarszającej się sytuacji USA wysłały do Kabulu 3000 żołnierzy mających ochraniać ewakuację ambasad[2]. W ewakuacji miał też pomagać oddział brytyjski[20].

10 sierpnia padło Pol-e Chomri[21], 12 sierpnia Ghazni[22], zaś 13 sierpnia po ponad miesięcznym oblężeniu również Laszkargah[23]. 14 sierpnia talibowie wkroczyli do Mazar-i Szarif, trzeciego co do wielkości miasta Afganistanu[24]. Upadek Mazar-i Szarif oznaczał praktycznie koniec zorganizowanego oporu sił rządowych[22].

Upadek Kabulu[edytuj | edytuj kod]

15 sierpnia od rana talibowie zaczęli wkraczać ze wszystkich stron do Kabulu, stolicy Afganistanu[25]. W Kabulu nie toczono walk[26], a przywódcy talibów nakazali im nie atakować żołnierzy ani mieszkańców pozostających w stolicy[27]. Ich delegacja udała się do siedzib administracji rządowej z zamiarem przyjęcia kapitulacji rządu. Okazało się, że prezydent Aszraf Ghani uciekł do Tadżykistanu[28]. Tego samego dnia talibowie przejęli też Dżalalabad[26].

16 sierpnia trwały wciąż ewakuacje przez śmigłowce z ambasady USA oraz ruch lotniczy z głównego lotniska Kabulu. W strzelaninie na lotnisku zginęło pięć osób[29]. Tegoż dnia Taliban ogłosił „koniec wojny” w Afganistanie[30].

Następstwa[edytuj | edytuj kod]

Po upadku Kabulu minister spraw wewnętrznych Abdul Sattar Mirzakwal zapowiedział utworzenie „rządu tymczasowego” i dalsze negocjacje z talibami odnośnie zaprzestania działań wojennych i stabilizacji kraju[26]. Z przejętego studia telewizyjnego talibowie wezwali ludność do „zachowania spokoju” i powrotu do codziennej pracy[29]. Twierdzili, że chcą pokoju, nie będą mścić się na dotychczasowych przeciwnikach i uszanują prawa kobiet, lecz wszystko to „w ramach prawa islamskiego”[31]. Według relacji rosyjskiej agencji Sputnik, w pierwszych dniach po upadku Kabulu w stolicy nie działała większość sklepów i instytucji publicznych; wiele osób ruszyło do banków chcąc wypłacić swoje oszczędności; w niektórych dzielnicach odnotowywano pobicia, lecz w większości miasta panował względny porządek; kobietom zalecono by przez 2–3 dni nie wychodziły z domu[29].

19 sierpnia – w afgański Dzień Niepodległości – m.in. w Kabulu i Asadabadzie odbyły się demonstracje, których uczestnicy nieśli trójkolorowe flagi Afganistanu. Demonstracje zostały rozpędzone przez talibów[31].

Reakcje międzynarodowe[edytuj | edytuj kod]

  • Stany Zjednoczone: Przewodniczący Kolegium Połączonych Szefów Sztabów generał Mark Milley wyraził obawy, że upadek rządu Afganistanu spowoduje przekształcenie tego kraju w bazę dla zagranicznych terrorystów (co było deklarowaną przyczyną inwazji w 2001)[32]. Prezydent Joe Biden powiedział, że decyzja o wycofaniu zagranicznych wojsk z Afganistanu była „konsultowana z sojusznikami i wszyscy się na nią zgodzili”[33].
  • Rosja: MSZ Rosji oznajmiło, że przejęcie Afganistanu przez talibów było efektem porażki amerykańskiej strategii wobec tego kraju[34].
  • Chiny: MSZ ChRL zapewniło o nieingerencji w sprawy wewnętrzne Afganistanu i zaapelowało do talibów o prowadzenie „umiarkowanej polityki”[35]. Chiński wysłannik w ONZ wyraził nadzieję, że talibowie dotrzymają obietnic i nie będą ściągać do Afganistanu zagranicznych terrorystów[36].
  • Polska: Kancelaria Premiera zapowiedziała ewakuację z Afganistanu około 100 osób, które współpracowały z Polskim Kontyngentem Wojskowym[37]. Także organizacja Caritas zapowiedziała pomoc dla uchodźców afgańskich[38].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b The Taliban explained, Al-Jazeera, 25 lipca 2021 [zarchiwizowane z adresu 2021-08-11] (ang.).
  2. a b US to send 3000 additional troops to Afghanistan to aid embassy evacuations, „The Guardian”, 12 sierpnia 2021 [dostęp 2021-08-16] (ang.).
  3. a b Press Release, Afghan Ministry of Defense (ang.).
  4. a b c d e f Fatima Faizi, Fahim Abed, Najim Rahim, Afghan War Casualty Report: May 2021, „The New York Times”, 6 maja 2021 [dostęp 2021-08-16] (ang.).
  5. a b c d Fatima Faizi, Najim Rahim, Afghan War Casualty Report: June 2021, „The New York Times”, 4 sierpnia 2021 [dostęp 2021-08-16] (ang.).
  6. a b Fatima Faizi, Asadullah Timory, Afghan War Casualty Report: July 2021, „The New York Times” [dostęp 2021-08-16] (ang.).
  7. Taliban captures key Afghan dam as fighting rages, Al-Jazeera, 6 maja 2021 (ang.).
  8. Afganistan: 23 zabitych przez próbę udaremnienia ataków Talibów, Wikinews, 25 maja 2021 [dostęp 2021-08-16].
  9. Taliban capture Afghanistan's main Tajikistan border crossing, France24, 22 czerwca 2021 [zarchiwizowane z adresu 2021-07-24] (ang.).
  10. 17 Taliban militants killed in fresh army operation in northern Afghanistan: gov't, Xinhua, 22 czerwca 2021 [dostęp 2021-08-16] (ang.).
  11. Afghanistan at risk of collapse as Taliban storms the north, Long War Journal, 5 lipca 2021 (ang.).
  12. Some 1500 Afghan soldiers crossed into Tajikistan over past 2 weeks, Interfax (ang.).
  13. Ben Farmer, Taliban take key border crossing with Iran as group claims to control 85% of Afghanistan's territory, „The Telegraph”, 9 lipca 2021 (ang.).
  14. Half of all Afghan district centers under Taliban control – U.S. general, Reuters, 21 lipca 2021 (ang.).
  15. Taliban takes full control of Nimruz province, seizes capital, Long War Journal, 6 sierpnia 2021 (ang.).
  16. Taliban takes second provincial capital, Long War Journal, 7 sierpnia 2021 (ang.).
  17. Major coup for Taliban as fighters take Afghan city of Kunduz, „The Guardian”, 8 sierpnia 2021 [dostęp 2021-08-16] (ang.).
  18. Taliban capture sixth provincial capital in northern Afghanistan, „The Guardian”, 9 sierpnia 2021 [dostęp 2021-08-16] (ang.).
  19. Michael Evans, US unleashes B-52s in bid to stem Taliban advance, „Times” (ang.).
  20. UK and US send troops to aid evacuation from Afghanistan as Taliban advance, „The Guardian”, 12 sierpnia 2021 [dostęp 2021-08-16] (ang.).
  21. Akhtar Mohammad Makoii, Peter Beaumont, Taliban fighters capture Afghan city at strategic junction north of Kabul, „The Guardian”, 11 sierpnia 2021 [dostęp 2021-08-16] (ang.).
  22. a b Tomasz Rydelek, Upadek Kabulu to tylko kwestia czasu, stolica może paść jeszcze przed 31 sierpnia, Puls Lewantu, 14 sierpnia 2021 [dostęp 2021-08-17].
  23. After lengthy siege, Lashkar Gah is taken by the Taliban, Long War Journal, 13 sierpnia 2021 (ang.).
  24. Emma Graham-Harrison, Michael Savage, Last major Afghan city in the north falls to the Taliban, „The Guardian”, 14 sierpnia 2021 [dostęp 2021-08-16] (ang.).
  25. Kabul: US starts evacuating embassy as Taliban reach outskirts of Afghanistan capital, „The Guardian”, 15 sierpnia 2021 [dostęp 2021-08-16] (ang.).
  26. a b c Xia PeiyaoP., Liang JunJ., Afghan interior minister says power to be peacefully transferred to transitional government, People's Daily Online, 16 sierpnia 2021 (ang.).
  27. Talibowie weszli do Kabulu: wkrótce mają ogłosić powstanie Islamskiego Emiratu Afganistanu, Sputnik Polska, 15 sierpnia 2021.
  28. Afghan president Ashraf Ghani flees capital Kabul for Tajikistan as Taliban enter city, „The Independent”, 15 sierpnia 2021 (ang.).
  29. a b c Upadek Kabulu. Jak żyje stolica Afganistanu po przybyciu talibów?, Sputnik Polska, 16 sierpnia 2021.
  30. Taliban declares ‘war is over in Afghanistan’ as foreign powers exit Kabul, „The Guardian”, 16 sierpnia 2021 [dostęp 2021-08-16] (ang.).
  31. a b Demonstracje przeciwko talibom w kolejnych miastach, Polska Agencja Prasowa, 19 sierpnia 2021.
  32. Return of Taliban in Afghanistan could accelerate rise of terror groups, top US general warns, „The Guardian”, 15 sierpnia 2021 [dostęp 2021-08-16] (ang.).
  33. Biden: przed decyzją w sprawie Afganistanu konsultowałem się z sojusznikami, Polska Agencja Prasowa, 19 sierpnia 2021 [dostęp 2021-08-20].
  34. MSZ Rosji: Przejęcie władzy przez talibów to wynik porażki USA w Afganistanie, Sputnik, 16 sierpnia 2021.
  35. China hopes Afghan Taliban will follow through its positive statements: spokesperson, Xinhua, 19 sierpnia 2021 [dostęp 2021-08-20] (ang.).
  36. Xia PeiyaoP., Sheng ChuyiCh., Chinese envoy warns against Afghanistan being heaven again for terrorists, People’s Daily Online, 17 sierpnia 2021 (ang.).
  37. Szef KPRM: Na liście osób do ewakuacji jest około 100 osób, które współpracowały z PKW, Sputnik Polska, 17 sierpnia 2021.
  38. Caritas Polska organizuje pomoc dla Afgańczyków, Polska Agencja Prasowa, 20 sierpnia 2021.