Ofiary represji Niemiec nazistowskich w Polsce (1939-1945)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Ofiary nazizmu w Polsce – miliony obywateli polskich, zamordowanych w wyniku realizacji niemieckiego programu ludobójstwa w czasie okupacji niemieckiej w Polsce w latach 1939-1945. Program mordowania określonych grup ludnościowych lub jej wybitnych przedstawicieli, określony założeniami polityki narodowego socjalizmu, był realizowany na drodze eksterminacji w obozach pracy, obozach koncentracyjnych, masowych egzekucjach, więzieniach. Obejmuje także zmarłych na skutek tortur, zmarłych z głodu w gettach i wskutek przesiedleń. Do ofiar polityki reżimu narodowosocjalistycznego należy również zaliczyć wszystkich tych, którzy zmarli w wyniku działań wojennych w okupowanej w latach 1939-1945 Polsce. Według szacunków Biura Odszkodowań Wojennych z 1946, Polska poniosła w latach 1939-1945 straty ludnościowe w wysokości 6 028 000 osób:

Przyczyna śmierci Liczba ofiar w tysiącach Procent ogółu ludności
działania wojenne 644 2,4
śmierć w obozach zagłady, w rezultacie pacyfikacji, egzekucji i likwidacji gett 3577 13,3
śmierć w więzieniach, obozach, wskutek epidemii, wycieńczenia, złego obchodzenia się itd. 1286 4,7
śmierć poza obozami z wycieńczenia, na skutek doznanych ran, okaleczeń, nadmiernej pracy itd 521 1,8
6028[1] 22,2

Wśród ogólnej liczby ofiar ok. 2 700 000[2] do 3 000 000[3] stanowili obywatele polscy narodowości żydowskiej, w tym około 500 000[3] zginęło w gettach i obozach pracy, 200 000 Żydów polskich zamordowały oddziały Einsatzgruppen. 1 400 000[2] do 1 800 000[3] spośród ogólnej liczby pomordowanych Żydów to ofiary obozów zagłady. Wojnę przetrwało ok. 500 000, w tym jedynie 100 000 Żydów pod okupacją niemiecką[3].

Liczba ponad 6 milionów pomordowanych obywateli polskich, podana oficjalnie przez Biuro Odszkodowań Wojennych w 1946, była kwestionowana przez różnych badaczy. W 1947 na procesie Ludwiga Fischera polski demograf H. Kopeć podał liczbę 5,8 mln[1]. W 1958 inny demograf, A. Maryański, oszacował polskie straty ludnościowe na 4-4,5 mln[1] ofiar. Precyzyjne określenie liczby ofiar jest problematyczne, z uwagi m.in. na konieczność uwzględnienia zmniejszenia przyrostu naturalnego na skutek okupacji niemieckiej w Polsce w latach 1939-1945 i inne istotne czynniki. W 2007 Instytut Pamięci Narodowej i Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, rozpoczęły program badawczy „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką”[4], mający precyzyjne oszacować i udokumentować rzeczywistą liczbę polskich ofiar nazizmu w latach 1939-1945.

W latach 1939-1945, na skutek działań okupanta niemieckiego, zginął co czwarty obywatel polski. Polska, w porównaniu do innych krajów okupowanych przez III Rzeszę, straciła na każdy 1 tys. obywateli – 220 osób (USA – 2,9, Belgia – 7, Wielka Brytania – 8, Francja – 15, Holandia – 22, ZSRR – 116 obywateli). Spośród warstw wykształconych społeczeństwa i inteligencji, w Polsce zginęło:

W szczególności eliminowano wybitnych przedstawicieli elit intelektualnych społeczeństwa, działaczy politycznych, społecznych i kulturalnych i osób zasłużonych dla kraju, m.in.:

Uczeni[edytuj | edytuj kod]

Imię i nazwisko Życie Przyczyna śmierci Zawód
Maurycy Allerhand 1868-1942 zamordowany w Obozie Janowskim we Lwowie prawnik, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie
Zygfryd Marian Arend 1895-1944 rozstrzelany w powstaniu warszawskim anglista, lektor i wykładowca Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu
Herman Auerbach 1903-1942 zmarł w wyniku represji niemieckiego okupanta matematyk, jeden z czołowych przedstawicieli lwowskiej szkoły matematycznej
Marian Auerbach 1882-1941 zamordowany przez gestapo filolog klasyczny, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie
Majer Bałaban 1877-1943 zmarł w getcie warszawskim judaista i historyk dziejów Żydów, profesor i kierownik studium judaistycznego Uniwersytetu Warszawskiego
Zygmunt Batowski 1876-1944 zamordowany w czasie powstania warszawskiego historyk sztuki, profesor Uniwersytetu Warszawskiego
Władysław Bobek 1902-1942 zamordowany w Auschwitz slawista, docent Uniwersytetu Warszawskiego
Aleksander Bojemski 1885-1944 zamordowany w czasie powstania warszawskiego inżynier architekt, profesor Politechniki Warszawskiej
Arnold Bolland 1881-1940 zmarł w Krakowie po powrocie z obozu Sachsenhausen chemik-technolog, rektor Akademii Handlowej w Krakowie, docent Uniwersytetu Jagiellońskiego i Politechniki Lwowskiej
Franciszek Bossowski 1879-1940 zamordowany w egzekucji ulicznej w Krakowie, po powrocie z obozu Oranienburg historyk prawa, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie i Uniwersytetu Jagiellońskiego
Stefan Bryła 1886-1943 rozstrzelany w Warszawie pionier spawalnictwa, konstruktor wielu nowatorskich rozwiązań technicznych i inżynier budowlany, profesor Politechniki Lwowskiej i Politechniki Warszawskiej
Mieczysław Centnerszwer 1874-1944 zamordowany przez Gestapo w Warszawie chemik, profesor Uniwersytetu Warszawskiego
Łucja Charewiczowa 1897-1943 zmarła w niemieckim obozie zagłady Auschwitz-Birkenau historyk, działaczka społeczna, docent historii miast i kultury na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, kustosz Muzeum Historycznego Miasta Lwowa
Kazimierz Chodynicki 1890-1942 zmarł w Warszawie po zwolnieniu z Pawiaka profesor Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie i Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu
Antoni Cieszyński 1882-1941 rozstrzelany w mordzie profesorów lwowskich profesor stomatologii, twórca stomatologii polskiej i jeden z jej światowych pionierów, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza We Lwowie
Ignacy Chrzanowski 1866-1940 zmarł w obozie Sachsenhausen historyk literatury, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego
Władysław Dobrzaniecki 1887-1941 rozstrzelany w mordzie profesorów lwowskich lekarz pediatra, prekursor polskiej chirurgii plastycznej, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza We Lwowie
Filip Eisenberg 1876-1942 zamordowany w niemieckim obozie zagłady w Bełżcu lekarz bakteriolog, dyrektor Państwowej Stacji Bakteriologicznej w Krakowie
Stanisław Estreicher 1869-1939 zmarł w obozie Sachsenhausen publicysta, historyk prawa, bibliograf, profesor i kilkukrotny rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego
Adam Fischer 1889-1943 zmarł z powodu warunków okupacyjnych i braku opieki lekarskiej we Lwowie etnolog, etnograf i folklorysta, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie
Tadeusz Garbowski 1869-1940 zmarł w obozie Sachsenhausen zoolog, literat, filozof, profesor Uniwersytetu Jagielońskiego
Marian Gieszczykiewicz 1889-1942 rozstrzelany w obozie Auschwitz bakteriolog, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, dyrektor Państwowego Zakładu Higieny
Bronisław Hieronim Gładysz 1892-1942 zamordowany w obozie Mauthausen-Gusen ksiądz, historyk kultury, filolog klasyczny, docent Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu
Józef Gołąbek 1889-1939 zginął w Warszawie podczas oblężenia miasta w kampanii wrześniowej historyk literatury słowiańskiej, docent Uniwersytetu Warszawskiego
Lucjan Grabowski 1871-1941 zmarł w wyniku wojennych represji okupanta niemieckiego astronom i geodeta, kierownik Katedry Astronomii Sferycznej i Geodezji Wyższej Politechnice Lwowskiej
Jan Grek 1875-1941 rozstrzelany w mordzie profesorów lwowskich lekarz internista, specjalista w zakresie patologii i terapii chorób wewnętrznych, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza We Lwowie
Jerzy Grzędzielski 1901-1941 rozstrzelany w mordzie profesorów lwowskich doktor medycyny, docent kliniki okulistycznej Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie
Józef Grzybowski  ?-1944 rozstrzelany podczas powstania warszawskiego chirurg i anatom, profesor Uniwersytetu Warszawskiego
Mieczysław Witold Gutkowski 1893-1943 zamordowany w egzekucji masowej w Ponarach prawnik, ekonomista, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie
Edward Hamerski 1897-1941 rozstrzelany w mordzie profesorów lwowskich lekarz weterynarii, profesor Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie
Marceli Handelsman 1882-1945 zginął w obozie Dora-Nordhausen historyk, mediewista, profesor Uniwersytetu Warszawskiego
Adam Zdzisław Heydel 1893-1941 zginął w obozie Auschwitz ekonomista, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego
Henryk Hilarowicz 1890-1941 rozstrzelany w mordzie profesorów lwowskich chirurg, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie
Szymon Huberband 1909-1942 zamordowany w obozie zagłady w Treblince rabin, historyk samouk, współpracownik Oneg Szabat
Maksymilian Jurim 1901-1942 zamordowany we Lwowie polski chirurg, ordynator oddziału chirurgicznego Szpitala Żydowskiego we Lwowie
Stanisław Kalandyk  ?-1940 zamordowany w Forcie VII w Poznaniu fizyk, profesor Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu
Edward Klich  ?-1939 zamordowany w Forcie VII w Poznaniu slawista, profesor Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu
Witold Marian Klimkiewicz 1905-1942 zginął w obozie Dachau ksiądz, historyk, docent Uniwersytetu Jagiellońskiego, działacz organizacji młodzieżowych
Kazimierz Kolbuszewski 1884-1943 zamordowany w obozie niemieckim na Majdanku historyk literatury, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie i Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie
Stefan Brunon Kołaczkowski 1887-1940 zmarł w Krakowie na skutek pobytu w obozie Oranienburg historyk literatury, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego
Mieczysław Ferdynand Konopacki 1880-1939 zmarł wskutek ran odniesionych w czasie oblężenia warszawy w czasie kampanii wrześniowej histolog, profesor Uniwersytetu Warszawskiego
Stefan Witysław Kopeć 1888-1941 rozstrzelany w Palmirach biolog, profesor Uniwersytetu Warszawskiego
Henryk Korowicz 1888-1941 rozstrzelany w mordzie profesorów lwowskich ekonomista, profesor i rektor Akademii Handlu Zagranicznego we Lwowie
Władysław Kosieradzki 1905-1944 zastrzelony w czasie powstania warszawskiego prawnik, ekonomista, docent Uniwersytetu Warszawskiego
Kazimierz Kostanecki 1863-1940 zmarł w obozie Sachsenhausen anatom, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, prezes Polskiej Akademii Umiejętności
Jan Józef Kozak 1880-1941 zmarł w Krakowie po powrocie z obozu Oranienburg chemik, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego
Włodzimierz Krukowski 1887-1941 rozstrzelany w mordzie profesorów lwowskich profesor Politechniki Lwowskiej
Roman Kuntze 1902-1944 zamordowany w czasie powstania warszawskiego zoolog, zoogeograf, profesor Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego
Ludwik Kurasiński  ?-1945 zmarł w obozie Steyr-Münichholz (filia obozu Mauthausen-Gusen) w Austrii inżynier mechanik, profesor Politechniki Warszawskiej
Hilary Lachs 1881-1942 zamordowany w Treblince fizykochemik, profesor chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego i Wolnej Wszechnicy Polskiej w Warszawie
Marian Lalewicz 1876-1944 zamordowany w czasie powstania warszawskiego architekt, profesor Politechniki Warszawskiej
Ludwik Maurycy Landau 1902-1944 aresztowany przez Gestapo w lutym 1944, zaginął bez wieści statystyk, ekonomista, pracownik naukowy Głównego Urzędy Statystycznego, Instytutu Badania Koniunktur Gospodarczych i Cen oraz Instytutu Gospodarstwa Społecznego
Alfred Lauterbach 1884-1943 rozstrzelany w Warszawie historyk sztuki, muzeolog, dyrektor Państwowych Zbiorów Sztuki (1928-1937)
Stanisław Lencewicz 1889-1944 zamordowany w czasie powstania warszawskiego geograf, profesor Uniwersytetu Warszawskiego
Edward Loth 1884-1944 zginął w czasie powstania warszawskiego anatom, antropolog, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności
Roman Longchamps de Bérier 1883-1941 rozstrzelany w mordzie profesorów lwowskich prawnik cywilista, członek Komisji Kodyfikacyjnej RP, ostatni rektor Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie
Karol Lutostański 1880-1939 zginął podczas oblężenia warszawy w czasie kampanii wrześniowej prawnik, profesor Uniwersytetu Warszawskiego
Aleksander Ławrynowicz 1889-1944 zamordowany w czasie powstania warszawskiego bakteriolog, lekarz, profesor Wolnej Wszechnicy Polskiej w Warszawie, profesor konspiracyjnego Uniwersytetu Warszawskiego
Zygmunt Łempicki 1886-1943 zginął w obozie Auschwitz germanista, teoretyk literatury, profesor Uniwersytetu Warszawskiego
Antoni Łomnicki 1881-1941 rozstrzelany w mordzie profesorów lwowskich matematyk, doktor filozofii, współtwórca lwowskiej szkoły matematycznej, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie
Walery Władysław Łoziński 1880-1944 zmarł w Krakowie po powrocie z obozu geolog, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego
Paweł Łoziński 1883-1944 zmarł w Krakowie po powrocie z obozu Sachsenhausen anatom, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego
Roman Małachowski 1887-1944 zaginął bez wieści po aresztowaniu przez Gestapo chemik, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie
Stanisław Mączewski 1892-1941 rozstrzelany w mordzie profesorów lwowskich lekarz, doktor habilitowany, docent położnictwa i ginekologii Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie
Czesław Martyniak 1906-1939 rozstrzelany w Lublinie profesor, kierownik katedry filozofii prawa KUL
Irena Maternowska 1898-1942 zginęła w więzieniu na Pawiaku lekarz, profesor weterynarii Uniwersytetu Warszawskiego
Joachim Metallmann 1889-1942 zmarł w obozie Buchenwald filozof przyrody, metodolog, docent Uniwersytetu Jagiellońskiego
Antoni Meyer 1870-1939 zginął w obozie Sachsenhausen prawnik, wykładowca Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie
Marian Józef Morawski 1881-1940 zginął w obozie Auschwitz ksiądz, teolog, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego
Michał Niechaj 1900-1939 rozstrzelany w Lublinie ksiądz, profesor, wykładowca teologii dogmatycznej na KUL i Wyższym Seminarium Duchownym w Lublinie
Jan Nowak 1880-1940 zmarł w Krakowie po powrocie z obozu Sachsenhausen geolog, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego
Witold Nowicki 1878-1941 rozstrzelany w mordzie profesorów lwowskich lekarz, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza We Lwowie
Wiktor Rudolf Ormicki 1898-1941 zmarł w obozie Mauthausen-Gusen geograf, docent Uniwersytetu Jagiellońskiego
Antoni Ossowski 1889-1939 zginął w Lublinie czasie działań wojennych kampanii wrześniowej botanik, farmakolog, profesor i dziekan Wydziału Farmacji Uniwersytetu Warszawskiego
Tadeusz Ostrowski 1881-1941 rozstrzelany w mordzie profesorów lwowskich lekarz, chirurg, taternik, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie
Romuald Paczkowski 1878-1940 rozstrzelany w Forcie VII w Poznaniu prawnik, profesor Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu
Nikodem Pajzderski 1882-1940 zginął w Forcie VII w Poznaniu historyk sztuki, dyrektor Muzeum Wielkopolskiego
Stanisław Pawłowski 1882-1940 zamordowany w Forcie VII w Poznaniu geograf, profesor i rektor Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, członek Polskiej Akademii Umiejętności, wiceprezes poznańskiego oddziału Ligi Morskiej i Kolonialnej
Kazimierz Pelczar 1894-1943 zamordowany w egzekucji masowej w Ponarach lekarz-onkolog, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, prekursor onkologii w Polsce
Leon Fortunat Pękosławski 1868-1942 rozstrzelany w egzekucji masowej w Lesie Sękocińskim koło Magdalenki pod Warszawą lekarz-neurolog, działacz społeczny, profesor Uniwersytetu Warszawskiego
Kazimierz Antoni Piech 1893-1944 zmarł w Krakowie po powrocie z obozu Sachsenhausen botanik, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego
Stanisław Pilat 1881-1941 rozstrzelany w mordzie profesorów lwowskich chemik, kierownik Katedry Technologii Nafty i Gazów Ziemnych Politechniki Lwowskiej
Helena Polaczkówna 1884-1942 zamordowana w niemieckim obozie koncentracyjnym na Majdanku historyk, archiwista, sfragistyk, autorytet w dziedzinie heraldyki, docent nauk pomocniczych historii na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie
Stanisław Poniatowski 1884-1945 zmarł w obozie Leitmeritz (filia obozu Flossenbürg) etnolog, antropolog, profesor Uniwersytetu Warszawskiego
Stanisław Progulski 1874-1941 rozstrzelany w mordzie profesorów lwowskich lekarz pediatra, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie
Stefan Przeworski 1900-1940 zamordowany przez nazistów w nieznanych okolicznościach archeolog, docent Uniwersytetu Warszawskiego
Kazimierz Prószyński 1875-1945 zamordowany w obozie Mauthausen-Gusen pionier kinematografii, wynalazca i konstruktor pionierskich aparatów kinematograficznych.
Stanisław Jan Przyłęcki 1891-1944 zginął w czasie powstania warszawskiego chemik, profesor Uniwersytetu Warszawskiego
Józef Rafacz 1890-1944 rozstrzelany w czasie powstania warszawskiego historyk prawa, profesor Uniwersytetu Warszawskiego
Franciszek Paweł Raszeja 1896-1942 zastrzelony przez Gestapo w Warszawie chirurg, profesor Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu
Roman Rencki 1867-1941 rozstrzelany w mordzie profesorów lwowskich lekarz, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie
Emanuel Ringelblum 1900-1944 rozstrzelany na Pawiaku historyk dziejów Żydów, polityk, działacz społeczny, założyciel organizacji Oneg Szabat
Feliks Rogoziński 1879-1940 zmarł w obozie Sachsenhausen fizjolog, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego
Adam Marian Różański 1874-1940 zmarł w obozie Sachsenhausen inżynier rolnik, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego
Wacław Andrzej Roszkowski 1886-1944 zamordowany w czasie powstania warszawskiego zoolog, profesor Uniwersytetu Warszawskiego
Stefan Rudniański 1887-1941 zamordowany przez Niemców lub Ukraińców tuż po wkroczeniu do Lwowa okupanta hitlerowskiego filozof i pedagog, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie
Stanisław Ruff 1872-1941 rozstrzelany w mordzie profesorów lwowskich lekarz, chirurg, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie
Stanisław Ruziewicz 1889-1941 rozstrzelany w mordzie profesorów lwowskich ostatni rektor Akademii Handlu Zagranicznego we Lwowie, profesor Politechniki Lwowskiej i Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie
Roman Rybarski 1887-1942 zmarł w obozie Auschwitz ekonomista, profesor Uniwersytetu Warszawskiego
Stanisław Karol Rychliński 1903-1944 zamordowany w egzekucji masowej w Milanówku pod Warszawą socjolog, badacz polityki społecznej, docent Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie
Stanisław Saks 1897-1942 zamordowany przez Gestapo w Warszawie matematyk, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie
Juliusz Paweł Schauder 1899-1943 zastrzelony we Lwowie matematyk, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza
Ignacy Schiper 1884-1943 zmarł w obozie koncentracyjnym na Majdanku prawnik, historyk, dyrektor Żydowskiego Domu Akademickiego na warszawskiej Pradze, poseł na Sejm Ustawodawczy i Sejm I kadencji
Michał Marian Siedlecki 1873-1940 zginął w obozie Sachsenhausen zoolog, publicysta i podróżnik, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego
Józef Jan Siemieński 1882-1941 zginął w obozie Auschwitz historyk, publicysta, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, dyrektor Archiwum Główngo Akt Dawnych (1925-1939) w Warszawie
Włodzimierz Sieradzki 1870-1941 rozstrzelany w mordzie profesorów lwowskich lekarz, specjalista medycyny sądowej, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie
Jerzy Smoleński 1881-1940 zmarł w obozie Sachsenhausen geograf, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego
Kazimierz Smoleński 1876-1943 rozstrzelany w egzekucji masowej Warszawie chemik-technolog, profesor Politechniki Warszawskiej
Michał Sobeski 1877-1939 zmarł po powrocie z obozu przejściowego filozof, profesor Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu
Adam Sołowij 1859-1941 rozstrzelany w mordzie profesorów lwowskich położnik ginekolog, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie
Oskar Sosnowski 1880-1939 zginął podczas obrony Warszawy w czasie kampanii wrześniowej architekt, profesor Politechniki Warszawskiej
Witold Teofil Staniszkis 1880-1941 zamordowany w obozie Auschwitz agrotechnik, profesor uprawy roślin i chemii rolnej SGGW
Leon Sternbach 1864-1940 zamordowany w obozie Sachsenhausen filolog klasyczny, bizantynista, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego
Włodzimierz Stożek 1883-1941 rozstrzelany w mordzie profesorów lwowskich matematyk, jeden z przedstawicieli lwowskiej szkoły matematycznej, profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie
Władysław Takliński 1875-1940 zamordowany w obozie Sachsenhausen technolog, profesor mechaniki teoretycznej i rektor AGH w Krakowie
Tadeusz Tański 1892-1941 zamordowany w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau polski konstruktor samochodowy, twórca pierwszego polskiego wozu pancernego – Ford FT-B oraz pierwszego samochodu o całkowicie polskiej konstrukcji -CWS T-1, inżynier mechanik, wynalazca.
Roman Trechciński 1882-1944 zginął w czasie powstania warszawskiego inżynier elektryk, elektronik, profesor Politechniki Warszawskiej, członek Akademii Nauk Technicznych
Andrzej Tretiak 1886-1944 rozstrzelany w czasie powstania warszawskiego historyk literatury, anglista, tłumacz, profesor Uniwersytetu Warszawskiego
Konstanty Troczyński 1906-1942 zginął w obozie Auschwitz teoretyk literatury, pedagog, krytyk, docent Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu
Kazimierz Vetulani 1889-1941 rozstrzelany w mordzie profesorów lwowskich inżynier, teoretyk budownictwa, kierownik Katedry Mechaniki Teoretycznej Politechniki Lwowskiej
Władysław Vorbrodt 1883-1940 zmarł w obozie Sachsenhausen fizjolog, profesor i kierownik katedry chemii rolnej Uniwersytetu Jagiellońskiego
Leon Wachholz 1867-1942 zmarł w Krakowie po powrocie z obozu koncentracyjnego lekarz medycyny sądowej, kryminolog, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego i członek Polskiej Akademii Umiejętności
Eugeniusz Wajgel  ?-1944 rozstrzelany w czasie powstania warszawskiego lekarz medycyny i weterynarii, profesor Uniwersytetu Warszawskiego
Kasper Weigel 1880-1941 rozstrzelany w mordzie profesorów lwowskich geodeta, profesor i rektor Politechniki Lwowskiej
Stanisław Weil  ?-1944 zamordowany w czasie powstania warszawskiego chemik, farmakolog, profesor Uniwersytetu Warszawskiego
Kazimierz Winiewicz  ?-1939 rozstrzelany w Forcie VII w Poznaniu lektor języka greckiego na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu
Tadeusz Wiśniewski 1905-1943 rozstrzelany w Warszawie botanik, znawca mchów, pracownik naukowy Uniwersytetu Warszawskiego
Roman Witkiewicz 1886-1941 rozstrzelany w mordzie profesorów lwowskich inżynier mechanik, profesor Politechniki Lwowskiej
Jan Włodek 1885-1940[6] zmarł po powrocie z obozu Sachsenhausen agronom, profesor Uniewersytetu Jagiellońskiego
Kazimierz Wóycicki 1898-1944 zginął w czasie powstania warszawskiego hydrolog, inżynier budownictwa wodnego, profesor Politechniki Warszawskiej
Kazimierz Zakrzewski 1900-1941 rozstrzelany w Palmirach historyk, publicysta, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, teoretyk i działacz syndykalistyczny
Janusz Zeyland 1896-1944 zamordowany w czasie powstania warszawskiego lekarz-pediatra, ftyzjatra, profesor Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu

Pisarze, pedagodzy, twórcy kultury[edytuj | edytuj kod]

Imię i nazwisko Życie Przyczyna śmierci Zawód
Franciszka Arnsztajnowa 1865-1942 zginęła w getcie warszawskim literatka, poetka, działaczka polityczna i społeczna
Krzysztof Kamil Baczyński 1921-1944 zginął w czasie powstania warszawskiego poeta należący do pokolenia Kolumbów, żołnierz Armii Krajowej
Stefan Balicki 1899-1943 popełnił samobójstwo w Forcie V w Poznaniu po ciężkim śledztwie przeprowadzonym przez funkcjonariuszy gestapo powieściopisarz, felietonista, krytyk literacki
Józef Birkenmajer 1897-1939 zginął podczas obrony Warszawy w czasie kampanii wrześniowej historyk literatury, poeta, tłumacz, powieściopisarz
Leopold Blumental 1865-1941 zginął w getcie warszawskim publicysta, tłumacz, poeta, powieściopisarz, założyciel Polskiego Towarzystwa Esperantystów
Rafał Marceli Blüth 1891-1939 rozstrzelany w Warszawie historyk literatury, rusycysta, publicysta
Wacław Bojarski 1921-1943 zginął zastrzelony w czasie składania wieńca pod pomnikiem Mikołaja Kopernika w Warszawie poeta należący do pokolenia Kolumbów
Tadeusz Boy-Żeleński 1874-1941 rozstrzelany w mordzie profesorów lwowskich tłumacz, krytyk literacki, publicysta, eseista, kronikarz, poeta-satyryk
Mieczysław Braun 1902-1941 zginął w getcie warszawskim poeta, adwokat
Emil Breiter 1886-1943 zamordowany przez Gestapo w Gołąbkach pod Warszawą krytyk literacki, publicysta, prawnik
Jędrzej Cierniak 1886-1942 rozstrzelany w Palmirach działacz kulturalno-oświatowy, pedagog, publicysta
Józef Czechowicz 1903-1939 zginął w czasie bombardowania Lublina w czasie kampanii wrześniowej poeta
Stanisław Czosnowski 1893-1944 zamordowany w trakcie powstania warszawskiego literat i publicysta, znany aforysta
Henryk Domiński 1913-1941 prawdopodobnie rozstrzelany w Palmirach poeta, dziennikarz, działacz Organizacji Orła Białego
Stefan Essmanowski 1898-1942 prawdopodobnie rozstrzelany w Palmirach romanista, tłumacz, profesor Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej w Warszawie
Wilhelm Fallek 1887-1941 zamordowany przez Gestapo w Brodach krytyk literacki, publicysta, działacz oświatowy w Łodzi
Juliusz Feldhorn 1901-1943 rozstrzelany w Wieliczce literat, nauczyciel szkół średnich w Krakowie
Jehuda Feldwurm  ?-1943 zginął podczas powstania w getcie warszawskim pisarz i lewicowy publicysta
Ignacy Fik 1910-1942 rozstrzelany w Krakowie krytyk literacki, poeta, publicysta
Tadeusz Frenkiel 1896-1943 rozstrzelany w Lasach Chojnowskich koło Stefanowa pod Warszawą aktor
Ludwik Fryde 1912-1942 rozstrzelany w Nowogródku krytyk literacki i publicysta
Tadeusz Gajcy 1922-1944 zginął w powstaniu warszawskim poeta, żołnierz Armii Krajowej
Józef Aleksander Gałuszka 1893-1939 zginął pod Annopolem w czasie kampanii wrześniowej poeta, pisarz, publicysta
Zuzanna Ginczanka 1917-1944 rozstrzelana w Krakowie poetka
Józef Stefan Godlewski 1894-1942 zginął w obozie Auschwitz poeta, prozaik i publicysta
Halina Górska 1898-1942 rozstrzelana we Lwowie pisarka
Stanisław Haykowski 1902-1943 rozstrzelany w ulicznej egzekucji w Warszawie malarz, współpracownik „Żołnierza Polskiego”, ilustrator „Księgi jazdy polskiej”
Tadeusz Hollender 1910-1943 rozstrzelany na Pawiaku poeta, tłumacz, satyryk
Jakub Dawid Hopensztand 1904-1943 zginął w getcie warszawskim teoretyk literatury, polonista, działacz komunistyczny
Witold Hulewicz 1895-1941 rozstrzelany w Palmirach poeta, publicysta, krytyk, tłumacz i wydawca
Zygmunt Irżabek 1880-1939 zamordowany w publicznej egzekucji na kościańskim Rynku pedagog i działacz społeczny
Gustawa Jarecka 1908-1943 zginęła w getcie warszawskim powieściopisarka
Alfred Jesionowski 1902-1945 aresztowany przez Gestapo, zaginął bez wieści w Niemczech krytyk literacki, pedagog, działacz oświatowy na Śląsku
Władysław Junosza-Szaniawski 1875-1943 rozstrzelany w Warszawie literat, dziennikarz
Icchak Kacenelson 1886-1944 zginął w obozie Auschwitz poeta i dramaturg tworzący w języku jidysz i hebrajskim, pedagog, tłumacz
Juliusz Kaden-Bandrowski 1885-1944 zginął w czasie powstania warszawskiego powieściopisarz, publicysta
Alfred Aleksander Konar 1862–1941 zmarł w getcie warszawskim powieściopisarz
Janusz Korczak 1878-1942 zginął w obozie Treblinka pedagog, literat, lekarz, pisarz i publicysta
Roman Koseła 1894-1942 zamordowany w obozie Auschwitz literat, działacz kulturalny w Sandomierskiem
Mieczysław Kotarbiński 1890-1943 rozstrzelany w Warszawie artysta malarz i grafik, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie
Roman Kramsztyk 1885-1942 zastrzelony w getcie warszawskim artysta malarz i grafik
Juliusz Krzyżewski 1915-1944 poległ w powstaniu warszawskim poeta, inspektor edycji w Polskim Radio
Stefan Kwaśniewski 1898-1944 poległ w powstaniu warszawskim dziennikarz i felietonista
Aron Luboszycki 1874-1943 zamordowany w obozie Treblinka nauczyciel, poeta, prozaik, krytyk literacki pochodzenia żydowskiego
Abraham Lewin 1893-1943 zginął w obozie Treblinka nauczyciel i pamiętnikarz
Henryka Wanda Łazowertówna 1910-1942 zginęła w obozie Treblinka poetka, działaczka kulturalna
Helena Łopuszańska 1912-1940 rozstrzelana w Palmirach aktorka
Ludomir Marczak 1907-1943 rozstrzelany w ulicznej egzekucji Warszawie kompozytor, dziennikarz, działacz socjalistyczny
Wiktor Mazurowski 1859-1944 zginął w rzezi Ochoty w czasie powstania warszawskiego artysta malarz, współzałożyciel Polskiego Towarzystwa Sztuk Pięknych w Petersburgu
Emil Mika 1896-1941 zginął w obozie Auschwitz pedagog, działacz społeczny i oświatowy z Orawy
Józefina Mika 1897-1942 zamordowana w więzieniu Montelupich w Krakowie pedagog, działaczka społeczna i oświatowa z Orawy
Mieczysław Milbrandt 1915-1944 poległ w powstaniu warszawskim filozof
Wanda Miłaszewska 1894-1944 zginęła pod gruzami budynku zbombardowanego przez niemieckie lotnictwo pisarka
Stanisław Miłaszewski 1886-1944 zginął pod gruzami budynku zbombardowanego przez niemieckie lotnictwo dramatopisarz, tłumacz, krytyk literacki, kierownik literacki Teatru Narodowego w Warszawie. Prezes Zjednoczenia Polskich Pisarzy Katolickich. Senator II RP
Stefan Napierski 1899-1940 rozstrzelany w Palmirach poeta, tłumacz, eseista i krytyk literacki
Witold Noskowski 1873-1939 rozstrzelany w Forcie VII w Poznaniu dziennikarz, krytyk muzyczny, literacki i teatralny
Stanisław Piołun-Noyszewski 1891-1941 zmarł w obozie Auschwitz powieściopisarz, nowelista, krytyk literacki i teatralny
Perec Opoczyński 1892-1943 zmarł w getcie warszawskim poeta, pisarz, reporter
Ostap Ortwin 1876-1942 rozstrzelany we Lwowie dziennikarz i krytyk literacki
Jerzy Zbigniew Ostrowski 1897-1942 zmarł w obozie Mauthausen-Gusen powieściopisarz
Jerzy Paczkowski 1909-45 zginął w obozie Neuengamme poeta, satyryk, dziennikarz, działacz ruchu oporu wśród Polaków we Francji
Jehoszua Perle 1888-1944 zginął w obozie Auschwitz pisarz, publicysta i tłumacz
Włodzimierz Pietrzak 1913-1944 zginął w czasie powstania warszawskiego poeta, prozaik, krytyk literacki
Leon Pomirowski 1891-1943 zmarł w obozie Majdanek dziennikarz, krytyk literacki
Artur Prędski 1900-1941 rozstrzelany we Lwowie poeta, powieściopisarz
Tadeusz Pruszkowski 1888-1942 rozstrzelany w Warszawie artysta malarz, pedagog, krytyk artystyczny, rektor Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie
Władysław Roguski 1890-1940 rozstrzelany w Forcie VII w Poznaniu artysta malarz, wykładowca Państwowej Szkoły Zdobniczej
Jacek Rotmil 1888-1944 rozstrzelany na Pawiaku scenograf filmów międzywojennych
Bruno Schulz 1892-1942 zastrzelony przez Gestapo w Drohobyczu prozaik, krytyk literacki, grafik i rysownik
Stanisław Siezieniewski 1903-1943 rozstrzelany w ulicznej egzekucji w Warszawie aktor i reżyser teatrów wileńskich i łódzkich
Ludwik Simon 1904-1943 zamordowany przez Gestapo w Warszawie historyk teatru, wykładowca Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej w Warszawie
Anna Słonczyńska 1893-1944 zginęła w czasie powstania warszawskiego poetka
Augustyn Suski 1907-1942 zginął w obozie Auschwitz poeta, działacz ruchu ludowego; założyciel Konfederacji Tatrzańskiej
Tadeusz Mieczysław Szantroch 1888-1942 zginął w obozie Auschwitz poeta, pedagog w Krakowskiem
Władysław Szlengel 1914-1943 zginął podczas powstania w getcie warszawskim poeta, autor piosenek i tekstów kabaretowych
Edward Szymański 1907-1943 zginął w obozie Auschwitz poeta, satyryk. dziennikarz i tłumacz, działacz PPS
Andrzej Trzebiński 1922-1943 rozstrzelany w ulicznej egzekucji Warszawie poeta, dramaturg, krytyk literacki i publicysta
Henryk Trzonek 1912-1943 rozstrzelany w ulicznej egzekucji Warszawie artysta muzyk (altowiolista)
Jan Waśniewski 1896-1945 zginął w obozie pracy Laasphe prozaik, pedagog z Zagłębia Dąbrowskiego
Aleksander Węgierko 1893-1941 prawdopodobnie zginął w obozie koncentracyjnym aktor i reżyser teatralny
Mieczysław Węgrzyn  ?-1943 zginął w obozie Auschwitz aktor
Stanisław Węsławski 1896-1942 rozstrzelany w Ponarach kompozytor, adwokat, pierwszy konspiracyjny prezydent miasta Wilna
Maria Jehanne Wielopolska 1882-1940 zginęła w obozie koncentracyjnym pisarka, publicystka
Antoni Wieczorkiewicz 1908-1942 zmarł w obozie Auschwitz historyk sztuki, muzeolog, kustosz Muzeum Historycznego m.st. Warszawy
Stefania Wilczyńska 1886-1942 zginęła w obozie zagłady w Treblince pedagog, wychowawczyni, bliska współpracownica Janusza Korczaka
Władysław Tadeusz Wisłocki 1887- 1941 rozstrzelany we Lwowie bibliograf, slawista, sekretarz naukowy Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie
Aurelia Wyleżyńska 1889-1944 zginęła w czasie powstania warszawskiego powieściopisarka, publicystka
Antoni Wysocki 1872-1944 zamordowany w czasie powstania warszawskiego dramaturg i powieściopisarz
Antoni Zachemski 1903-1941 zginął w obozie Auschwitz działacz oświatowy i społeczny z Podhala
Anna Zahorska 1882-1942 zginęła w obozie Auschwitz poetka, powieściopisarka, dramatopisarka i publicystka
Kazimierz Zdziechowski 1878-1942 zginął w obozie Auschwitz powieściopisarz
Bolesław Zwoliński  ?-1944 zginął w obozie Groß-Rosen rzeźbiarz

Działacze polityczni i społeczni[edytuj | edytuj kod]

Imię i nazwisko Życie Przyczyna śmierci Zawód
Bolesław Babski 1900-1939 zginął w czasie obrony Warszawy w czasie kampanii wrześniowej adwokat, działacz ruchu ludowego, były poseł SL
Rajnhold Barcz 1884-1942 ścięty w berlińskim więzieniu w Moabicie działacz narodowy i religijny na Mazurach, redaktor pisma „Głos Ewangeliczny” w Olsztynie
Norbert Barlicki 1880-1941 zginął w obozie Auschwitz publicysta, były prezydent miasta Łodzi, działacz PPS
Stanisław Benkiel  ?-1940 rozstrzelany w Palmirach adwokat, działacz PPS
Leon Berenson 1882-1943 zmarł w getcie warszawskim adwokat, obrońca w procesach politycznych, działacz PPS
Wacław Ciesielski 1898-1941 zmarł w obozie Auschwitz dziennikarz, działacz Stronnictwa Narodowego, członek organizacji konspiracyjnych
Stanisław Downarowicz 1874-1942 zmarł w obozie Auschwitz inżynier, były minister, wicedyrektor Wodociągów i Kanalizacji m. st. Warszawy, działacz BBWR
Stanisław Dubois 1901-1942 zginął w obozie Auschwitz publicysta, były poseł, działacz PPS
Błażej Dzikowski 1881-1940 rozstrzelany w Rurach Jezuickich pod Lublinem działacz spółdzielczy, poseł na Sejm RP z ramienia PSL „Wyzwolenie”
Mieczysław Engiel 1890-1943 rozstrzelany w Ponarach adwokat, poseł na Sejm Wileński, działacz społeczny na Wileńszczyźnie
Jadwiga Falkowska 1889-1944 zamordowana w czasie powstania warszawskiego fizyk, asystentka na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie i Politechnice Warszawskiej, Naczelniczka Głównej Kwatery Żeńskiej ZHP, zastępczyni szefowej Wojskowej Służby Kobiet
Konrad Oktawiusz Fiedler 1886-1939 rozstrzelany w czasie zajść w Bydgoszczy publicysta, działacz społeczny, prezes Syndykatu Dziennikarzy Pomorskich i redaktor naczelny „Gazety Bydgoskiej”
Paweł Finder 1904-1944 rozstrzelany na Pawiaku działacz komunistyczny, członek PPR, chemik
Abraham Gepner 1872-1943 zginął podczas powstania w getcie warszawskim kupiec, społecznik, radny miasta stołecznego Warszawy
Józef Grudziński 1903-1944 zamordowany w czasie powstania warszawskiego działacz ruchu ludowego, członek Stronnictwa Ludowego, redaktor, działacz konspiracyjny
Zygmunt Hempel 1894-1944 zginął w czasie powstania warszawskiego działacz POW, organizacji Zarzewie, SZP i ZWZ, współzałożyciel Konwentu Organizacji Niepodległościowych działacz konspiracyjny
Alojzy Horak 1891-1943 rozstrzelany w Lasach Chojnowskich koło Stefanowa pod Warszawą główny inspektor wyszkolenia BCh, przed 1939 zastępca szefa Wojskowego Biura Historycznego, współorganizator skautingu we Lwowie
Stefan Kapuściński 1896-1943 rozstrzelany w Warszawie działacz polityczny i społeczny, były prezes Generalnej Fundacji Pracy Okręgu Śląsk, komendant Związku Syndykalistów Polskich
Kazimierz Kierzkowski 1890-1942 zginął w obozie Auschwitz działacz społeczny i polityczny, były komendant Związku Strzeleckiego i współzałożyciel Organizacji Orła Białego
Halina Krahelska 1892-1945 zginęła w obozie Ravensbrück działaczka społeczna, założycielka Klubu Demokratycznego, publicystka
Stanisław Krawczyński 1884-1940 rozstrzelany w masowej egzekucji w lesie Brzask pod Skarżyskiem-Kamienną lekarz ginekolog, działacz społeczny, poseł na Sejm RP z ramienia BBWR i OZN (1930-1939)
Franciszek Kwieciński 1884-1942 rozstrzelany w egzekucji masowej w Lesie Sękocińskim koło Magdalenki pod Warszawą działacz polityczny Stronnictwa Pracy i NPR, redaktor pism konspiracyjnych
Stefan Lelek-Sowa 1885-1940 rozstrzelany w Rurach Jezuickich pod Lublinem działacz społeczny, senator BBWR, sędzia Sądu Apelacyjnego w Lublinie
Antoni Lendzion 1888-1949 zamordowany w obozie Stutthof działacz polityczny i społeczny Polonii Gdańskiej, wiceprezes Gminy Polskiej i zarządu głównego Gminy Polskiej Związku Polaków w Gdańsku
Zygmunt Lorentz 1894-1943 zamordowany przez Gestapo w Łodzi historyk, działacz społeczny, prezes Polskiego Towarzystwa Historycznego, organizator tajnego nauczania w Łodzi
Florian Marciniak 1915-1944 zamordowany w obozie Groß-Rosen działacz harcerski w Wielkopolsce, naczelnik Szarych Szeregów
Józefa Mikowa 1897-1942 zamordowana zastrzykiem z fenolu w Krakowie działaczka patriotyczna i społeczna, oficer łącznikowy Tajnej Organizacji Wojskowej
Jan Mosdorf 1904-1943 rozstrzelany w obozie Auschwitz publicysta, filozof, działacz organizacji narodowych – Obozu Wielkiej Polski, Młodzieży Wszechpolskiej i Obozu Narodowo-Radykalnego
Paweł Musioł 1905-1943 ścięty w Katowicach polityk, publicysta, historyk i nauczyciel, działacz społeczny związany z OZON
Mieczysław Niedziałkowski 1893-1940 rozstrzelany w Palmirach publicysta, poseł, działacz PPS
Stanisław Nowak 1874-1940 rozstrzelany pod Apolonką lekarz medycyny, społecznik, wiceprezydent Częstochowy w latach 1928-1930
Stanisław Nowakowski 1889-1942 zginął w obozie Dachau dziennikarz, działacz polonijny na Warmii i Mazurach
Wacław Olszak 1868-1939 zamordowany w Karwinie lekarz, działacz narodowy i społeczny na Śląsku Cieszyńskim, burmistrz miasta Karwina
Mieczysław Orlański 1897-1945 zginął w obozie Mauthausen adwokat, naczelny radca prawny Zarządu Miejskiego w Warszawie, prezes Zrzeszenia Pracowników Miejskich RP, poseł na Sejm RP
Jerzy Ossowski 1911-1944 poległ w powstaniu warszawskim prawnik i socjolog, instruktor harcerski
Julian Piasecki 1896-1944 zginął w czasie powstania warszawskiego inżynier, żołnierz POW i major Wojska Polskiego, wiceminister komunikacji, działacz społeczny i polityczny, związany z BBWR i OZON
Stanisław Piasecki 1900-1940 rozstrzelany w Palmirach publicysta, krytyk literacki, powieściopisarz, działacz Stronnictwa Narodowego
Jan Piekałkiewicz 1892-1943 zamordowany na Pawiaku statystyk, działacz ruchu ludowego PSL "Piast" i Stronnictwa Ludowego, Delegat Rządu na Kraj
Seweryn Pieniężny 1890-1940 rozstrzelany w obozie Hohenbruch dziennikarz i działacz polonijny na Warmii, redaktor i wydawca „Gazety Olsztyńskiej”
Jan Przybyła 1884-1943 zginął w obozie Auschwitz dziennikarz i działacz społeczny na Śląsku, były działacz plebiscytowy
Leszek Raabe 1913-1943 prawdopodobnie rozstrzelany w Warszawie dziennikarz, działacz młodzieżowy PPS, kierownik SOB
Maciej Rataj 1884-1940 rozstrzelany w Palmirach publicysta, działacz Stronnictwa Ludowego, były minister, poseł i Marszałek Sejmu RP
Wanda Rewieńska 1897-1942 rozstrzelana w egzekucji masowej w Ponarach działaczka niepodległościowa, harcmistrzyni, geograf
Lucjan Marian Rościszewski 1912-1943 rozstrzelany w Warszawie publicysta, działacz społeczny i polityczny, redaktor naczelny pisma Znak, działacz organizacji konspiracyjnej Pobudka
Stefan Rowecki 1895-1944 zamordowany w obozie Sachsenhausen komendant główny ZWZ-AK, generał dywizji, publicysta
Stefan Sacha 1888-1943 rozstrzelany w Warszawie publicysta, działacz SN, prezes Stronnictwa Narodowego w konspiracji
Stanisław Sedlaczek 1892-1941 zamordowany w obozie Auschwitz pedagog, instruktor i działacz harcerski, założyciel organizacji konspiracyjnej Hufce Polskie
Bolesław Sekutowicz 1881-1939 zamordowany w Lublinie prawnik, działacz OZON, prezes Sądu Apelacyjnego w Lublinie
Henryk Sławik 1894-1944 rozstrzelany w obozie Mauthausen dziennikarz, działacz PPS, uczestnik powstań śląskich i działacz plebiscytowy
Ignacy Solarz 1891-1940 rozstrzelany w Palmirach założyciel ZMW "Wici", działacz SL, twórca i koordynator Uniwersytetu Ludowego
Zygmunt Sowiński 1892-1945 zmarł w obozie koncentracyjnym w Dachau inżynier-elektryk, przemysłowiec, działacz społeczny i gospodarczy, poseł na Sejm II RP
Błażej Stolarski 1880-1939 zamordowany w niejasnych okolicznościach działacz społeczny i polityczny, publicysta, działacz ludowy, przywódca klubu parlamentarnego PSL „Wyzwolenie”, były poseł
Stanisław Święcicki 1897-1942 powieszony w Warszawie adwokat i działacz społeczny, były wicedziekan Warszawskiej Rady Adwokackiej, działacz Delegatury Rządu na Kraj
Mieczysław Szawlewski 1888-1942 powieszony w Warszawie były poseł, szef Biura Ekonomicznego Banku Polskiego, wykładowca Szkoły Nauk Politycznych, działacz Delegatury Rządu na Kraj
Jerzy Szurig 1893-1941 rozstrzelany w Palmirach działacz polityczny, prawnik, publicysta, teoretyk syndykalizmu współzałożyciel Związku "Wolność i Lud" (następnie Związku Syndykalistów Polskich)
Ryszard Świętochowski 1882-1941 zginął w obozie Auschwitz inżynier, działacz społeczny i polityczny, publicysta, założyciel organizacji konspiracyjnej CKON
Aleksander Emil Ulrych 1886-1945 zginął w obozie Buchenwald przedsiębiorca, działacz społeczny i polityczny, były poseł, działacz AK
Hieronim Wierzyński 1884-1943 zginął w obozie na Majdanku działacz społeczny, publicysta, wiceprezes Związku Dziennikarzy Polskich, pracownik RGO
Bolesław Wnuk 1893-1940 rozstrzelany w Rurach Jezuickich pod Lublinem rolnik, wójt Wysokiego pod Lublinem, poseł na Sejm RP

Członkowie aparatu państwowego, administracji, samorządu i gospodarki[edytuj | edytuj kod]

Imię i nazwisko Życie Przyczyna śmierci Zawód
Wacław Bajkowski 1875-1941 zamordowany w obozie Dachau adwokat, radny miejski i prezydent miasta Lublina
Ignacy Banachiewicz 1875-1940 zmarł w obozie Dachau inżynier, przemysłowiec, prezes Rady Miejskiej miasta Zawiercia
Leon Barciszewski 1893-1939 rozstrzelany w Bydgoszczy działacz samorządowy, dyplomata, prezydent miasta Bydgoszczy
Kazimierz Bartel 1882-1941 rozstrzelany we Lwowie pierwszy premier Polski po przewrocie majowym, premier pięciu rządów Rzeczypospolitej, senator, poseł, profesor, rektor Politechniki Lwowskiej
Adolf Bniński 1884-1942 ścięty w Poznaniu senator, prezes Akcji Katolickiej, były wojewoda poznański, Główny Delegat Rządu na Kraj na ziemie wcielone do III Rzeszy
Teodor Bolduan 1902-1939 rozstrzelany pod Wejherowem burmistrz Wejherowa, sekretarz Związku Miast Polskich
Antoni Bolt 1891-1941 zmarł w obozie Auschwitz polityk, były prezydent miasta Torunia
Marian Borzęcki 1889-1940 zginął w obozie Mauthausen prawnik, adwokat, działacz SN i SP, Komendant Główny Policji Państwowej.
Henryk Brun 1888-1940 zamordowany w Palmirach przemysłowiec, poseł na Sejm RP, Prezes Stowarzyszenia Kupców Polskich i Naczelnej Rady Zrzeszeń Kupiectwa Polskiego
Stanisław Bryła 1888-1939 rozstrzelany w Lublinie prawnik, działacz społeczny, prezes Sądu Okręgowego w Lublinie
Ignacy Bujnicki 1891-1939 zamordowany w Kaliszu inżynier, prezydent Kalisza
Mieczysław Chłapowski 1874-1939 rozstrzelany w Kościanie działacz społeczny, ziemianin, prezes Centralnego Towarzystwa Gospodarczego i przewodniczący zarządu Towarzystwa Kółek Rolniczych
Tytus Czaki 1888-1944 rozstrzelany w Warszawie były prezydent miasta Brześcia nad Bugiem i Włocławka, działacz organizacji bojowej PPS orza Związku Strzeleckiego
Józef Dańkowski 1895-1939 rozstrzelany w Lublinie starosta lubelski
Jan Drzewiecki 1898-1942 powieszony w Toruniu oficer Wojska Polskiego, redaktor gazety „Dzień Pomorza”
Kazimierz Franaszek 1902-1944 zamordowany w czasie powstania warszawskiego przemysłowiec, właściciel fabryki obić papierowych i papierów kolorowych „J. Franaszek S.A.” w Warszawie
Stanisław Gieysztor 1891-1940 zginął w obozie Auschwitz oficer Wojska Polskiego komendant Warszawskiej Straży Ogniowej, zastępca komendanta głównego Strażackiego Ruchu Oporu „Skała”
Tadeusz Illukiewicz 1884-1939 rozstrzelany w Lublinie starosta lubartowski
Apolinary Jankowski 1899-1939 zamordowany w Inowrocławiu prezydent miasta Inowrocławia, były powstaniec wielkopolski
Helena Jaroszewiczowa 1892-1940 rozstrzelana w Palmirach posłanka na Sejm RP, działaczka społeczna, członkini SZP-ZWZ
Antoni Kocjan 1902-1944 rozstrzelany w Warszawie inżynier, konstruktor lotniczy, żołnierz ZWZ i Armii Krajowej
Edward Lipski 1889-1939 rozstrzelany w Lublinie adwokat, starosta zamojski i tomaszowski
Edward Łakomy 1894-1939 zamordowany w Piaśnicy wójt gminy Wejherowo-Wieś, major Wojska Polskiego w stanie spoczynku
Stanisław Walenty Łęgowski 1887-1939 zamordowany w Piaśnicy inżynier, dyrektor Urzędu Morskiego w Gdyni
Leon Łubieński 1861-1944 zamordowany w czasie powstania warszawskiego poseł do II Dumy, członek delegacji polskiej na konferencję pokojową w Wersalu, senator RP, attaché honorowy Poselstwa RP w Paryżu
Mieczysław Markowski  ?-1940 zamordowany w Palmirach farmaceuta, burmistrz Piaseczna, prezes Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Piasecznie
Kazimierz Pieracki  ?-1941 zamordowany w Palmirach pedagog, wiceminister w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego
Jan Pohoski 1889-1940 rozstrzelany w Palmirach inżynier, wiceprezydent miasta stołecznego Warszawy
Antoni Potocki 1890-1939 zamordowany w Piaśnicy starosta powiatu morskiego
Edward Bronisław Potworowski 1885-1939 rozstrzelany w Gostyniu działacz społeczny i religijny z Wielkopolski, prezes Solidacji Mariańskiej Wielkopolskiej
Antoni Purtal 1895-1943 zamordowany w niejasnych okolicznościach wiceprezydent miasta Łodzi, działacz socjalistyczny, członek Pogotowia Bojowego PPS
Marian Rapacki 1884-1944 zginął w czasie powstania warszawskiego działacz polityczny i gospodarczy, teoretyk spółdzielczości, prezes Związku Spółdzielni "Społem", wykładowca WSH
Stanisław Ratajczyk 1894-1942 rozstrzelany w obozie Treblinka działacz społeczny i polityczny, członek Stronnictwa Pracy, były poseł na Sejm RP
Bolesław Roja 1876-1940 zginął w obozie Sachsenhausen generał dywizji Wojska Polskiego, oficer Legionów Polskich, poseł na Sejm RP
Hipolit Roszczynialski 1897-1939 zamordowany w Piaśnicy działacz samorządowy, wójt gminy Rumia-Zagórze, rotmistrz rezerwy 18. pułku ułanów
Stefan Rudziński 1866-1944 rozstrzelany w czasie powstania warszawskiego prezes Banku Gospodarstwa Krajowego, działacz SP
Henryk Józef Rygier 1880-1944 zginął w obozie Auschwitz ekonomista, działacz gospodarczy, były prezes Polskiej Konfederacji Pracowników Umysłowych
Franciszek Rząsa 1890-1940 zamordowany w obozie Dachau działacz społeczny z Pomorza, wiceprezes Polskiego Towarzystwa Rolniczego
Aleksy Rżewski 1885-1939 rozstrzelany w Łodzi rejent, były prezydent miasta Łódź, działacz PPS
Stanisław Saganowski 1882-1939 zamordowany w Rudzkim Moście burmistrz Tucholi
Roman Sawicki 1888-1942 rozstrzelany w Grodnie wiceprezydent miasta Grodna
Józefat Sikorski 1905-1942 ścięty w Berlinie ekonomista, działacz społeczny z Wielkopolski, członek korporacji studenckiej Poznania, członek SN
Zygmunt Słomiński 1879-1943 rozstrzelany w Lasach Chojnowskich koło Stefanowa pod Warszawą inżynier budownictwa, były prezydent miasta stołecznego Warszawy
Antoni Snopczyński 1896-1944 zamordowany w czasie powstania warszawskiego poseł, działacz społeczny, prezes Związku Stowarzyszeń Rzemieślniczych RP
Stefan Starzyński 1893-1943 zginął w obozie Dachau polityk, ekonomista, publicysta, prezydent miasta stołecznego Warszawy, były Minister Skarbu, wykładowca warszawskiej WSH
Edward Szpakowski 1880-1942 rozstrzelany na Pawiaku generał brygady Wojska Polskiego w st.sp.
Tadeusz Tański 1892-1941 zamordowany w obozie Auschwitz inżynier, konstruktor samochodowy
Franciszek Tatkowski 1894-1940 rozstrzelany na Firleju pod Radomiem burmistrz Skarżyska-Kamiennej, nauczyciel
Jerzy Albin de Tramecourt 1889-1939 aresztowany, zaginął bez wieści wojewoda lubelski i poleski
Józef Włodek 1891-1944 zginął w czasie powstania warszawskiego prezydent miasta Grudziądza
Herman Wendt 1883-1944 rozstrzelany w czasie powstania warszawskiego inżynier elektryk, pracownik kierownictwa Elektrowni Łódzkiej, turysta, taternik, działacz turystyki górskiej, działacz krajoznawczy
Wacław Wojewódzki 1879-1939 rozstrzelany w lasach lućmierskich inżynier, były wiceprezydent i Komisarz Rządu miasta Łodzi, dyrektor przedsiębiorstw miejskich, działacz ND, NZR i NPR

Duchowni i ludzie kościoła[edytuj | edytuj kod]

Imię i nazwisko Życie Przyczyna śmierci Zawód
Ignacy Antonowicz 1890-1941 zamordowany w KL Auschwitz ksiądz, Sługa Boży Kościoła katolickiego
Józef Archutowski 1879-1944 zginął w czasie powstania warszawskiego ksiądz, biblista, teolog, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego
Roman Archutowski 1882-1944 zmarł w obozie Majdanek ksiądz, historyk, pedagog, organizator pomocy dla Żydów, regens Seminarium Duchownego w Warszawie
Jan Bojarczak 1905-1941 rozstrzelany w Kamieńcu Podolskim ksiądz
Feliks Bolt 1864-1940 zmarł w obozie Stutthof ksiądz, polityk, poseł na Sejm Ustawodawczy (1919-1922), senator RP (1922-1927 i 1930-1935)
Juliusz Bursche 1862-1942 zmarł w więzieniu Gestapo w Berlinie pastor, biskup i superintendent Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce
Edmund Bursche 1887-1942 zmarł w szpitalu policyjnym w Berlinie pastor, teolog, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1937)
Józef Chudziński  ?-1939 zamordowany na terenie koszar w Tczewie ksiądz, działacz Stronnictwa Narodowego na Pomorzu
Edward Detkens 1888-1942 zmarł w obozie Dachau ksiądz, duszpasterz akademicki w Warszawie
Józef Florko 1915-1945 zamordowany podczas marszu śmierci z obozu Bergen-Belsen ksiądz, Sługa Boży Kościoła katolickiego
Władysław Goral 1898-1945 zmarł w obozie Sachsenhausen ksiądz, biskup sufragan lubelski
Tadeusz Jachimowski 1892-1944 rozstrzelany podczas powstania warszawskiego ksiądz, dziekan Wojska Polskiego, doktor filozofii, tajny szambelan Jego Świątobliwości, kanonik honorowy kielecki, naczelny kapelan Armii Krajowej.
Paweł Kirstein 1883-1939 rozstrzelany w egzekucji masowej w Tczewie ksiądz, dyrektor Collegium Marianum w Pelplinie
Maksymilian Kolbe 1894-1941 zmarł w obozie Auschwitz ksiądz, franciszkanin, założyciel i gwardian klasztoru w Niepokalanowie
Edward Kosibowicz 1895-1944 rozstrzelany podczas powstania warszawskiego ksiądz, pisarz, antropolog, superior zakonu jezuitów w Warszawie
Alicja Jadwiga Kotowska 1899-1939 zamordowana w Piaśnicy przełożona Zgromadzenia Sióstr Zmartwychwstanek w Wejherowie, dyrektorka gimnazjum i liceum żeńskiego w Wejherowie
Michał Kozal 1893-1943 zginął w obozie Dachau ksiądz, biskup sufragan wrocławski
Gustaw Manitius 1880-1940 zamordowany w Forcie VII w Poznaniu pastor i superintendent Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce diecezji poznańsko-pomorskiej, senior zboru w Poznaniu
Alfons Mazurek 1891-1944 zastrzelony podczas przymusowej pracy przy kopaniu okopów w Nawojowej Górze ksiądz, karmelita, przeor klasztoru w Czernej
Bonawentura Metler 1866-1939 zamordowany podczas pacyfikacji wsi Parzymiechy ksiądz, proboszcz parafii w Parzymiechach, astronom, przyrodnik
Franciszek Nogalski 1911-1939 zamordowany w Rudzkim Moście ksiądz, wikary parafii w Raciążu
Antoni Julian Nowowiejski 1858-1941 zginął w obozie koncentracyjnym Soldau (KL) w Działdowie ksiądz, historyk, biskup ordynariusz płocki
Józef Prądzyński 1877-1942 zamordowany w obozie Dachau ksiądz, senator, działacz społeczny i konspiracyjny, duszpasterz akademicki w Poznaniu
Józef Roskwitalski 1893-1939 rozstrzelany w egzekucji masowej w Tczewie ksiądz, rektor Wyższego Seminarium Duchownego w Pelplinie
Franciszek Rosłaniec 1889-1942 zginął w obozie Dachau ksiądz, biblista, profesor i dziekan Wydziału Teologii Uniwersytetu Warszawskiego
Edmund Roszczynialski 1888-1939 zamordowany w Cewicach koło Lęborka ksiądz, dziekan dekanatu wejherowskiego, proboszcz parafii pw. św. Trójcy w Wejherowie, działacz społeczno-kulturalny i charytatywny
Jan Salamucha 1903-1944 rozstrzelany podczas powstania warszawskiego ksiądz, filozof, logik, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego
Walter Schütt 1872-1939 rozstrzelany w egzekucji masowej w Tczewie ksiądz, kanclerz diecezji chełmińskiej
Piotr Sosnowski 1899-1939 zamordowany w Rudzkim Moście proboszcz parafii w Bysławiu, dziekan dekanatu tucholskiego
Tadeusz Styczyński 1870-1942 zginął w obozie Dachau ksiądz, działacz społeczno-polityczny, kanonik kapituły gnieźnieńskiej
Emil Szramek 1887-1942 zginął w obozie Dachau ksiądz, działacz ludowy na Śląsku, prezes Śląskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk
Jόzef Szydzik 1871-1939 Zamordowany obozie dla internowanych w Bydgoszczy ksiądz infułat, działacz ruchu narodowego, delegat na Polski Sejm Dzielnicowy w Poznaniu, budowniczy Kalwarii Wielewskiej
Stanisław Trzeciak 1873-1944 zamordowany podczas powstania warszawskiego proboszcz parafii pw. św. Antoniego z Padwy w Warszawie, teolog, publicysta
Leon Wetmański 1886-1941 zginął w obozie koncentracyjnym Soldau (KL) ksiądz, biskup sufragan płocki
Władysław Wiącek 1910-1944 rozstrzelany podczas powstania warszawskiego ksiądz, jezuita, duszpasterz i ceniony kierownik duchowy
Bolesław Witkowski 1873-1939 zamordowany w Piaśnicy proboszcz w Mechowej, dziekan dekanatu puckiego, poseł na Sejm RP, inicjator założenia Banku Ludowego w Pucku

Sportowcy i działacze sportowi[edytuj | edytuj kod]

Imię i nazwisko Życie Przyczyna śmierci Zawód
Bronisław Czech 1908-1944 zamordowany w Auschwitz narciarz, olimpijczyk
Henryk Eisenbett  ?-1943 zginął podczas powstania w getcie warszawskim pływak, działacz sportowy
Michał Hamburger 1899-1943 zginął w Warszawie, postrzelony na ulicy przez gestapowca piłkarz grający na pozycji napastnika, zawodnik Polonii Warszawa
Kazimierz Kalinowski 1908-1944 zginął w powstaniu warszawskim kolarz, uczestnik I i II Tour de Pologne
Władysław Karaś 1893-1942 zamordowany w Magdalence pod Warszawą strzelec, olimpijczyk, zdobywca brązowego medalu na olimpiadzie w Berlinie w 1936
Michał Klepfisz 1913-1943 zginął podczas powstania w getcie warszawskim lekkoatleta, kierownik sekcji lekkoatletycznej SRWF "Jutrznia" Warszawa
Janusz Kusociński 1907-1940 zamordowany w Palmirach biegacz długodystansowy, olimpijczyk, zdobywca złotego medalu na olimpiadzie w Los Angeles w 1932
Eugeniusz Lokajski 1908-1944 zginął w powstaniu warszawskim oszczepnik, olimpijczyk, instruktor sportowy i trener, fotografik
Helena Marusarzówna 1918-1941 rozstrzelana w egzekucji koło Tarnowa narciarka, siedmiokrotna mistrzyni Polski w sportach narciarskich
Józef Noji 1909-1943 rozstrzelany w obozie Auschwitz biegacz długodystansowy, olimpijczyk
Maurycy Orzech 1891-1943 zginął zamordowany przy przekraczaniu granicy polityk, ekonomista, prezes klubu sportowego SRWF "Jutrznia" Warszawa
Dawid Przepiórka 1880-1940 zamordowany w Palmirach szachista i kompozytor szachowy, złoty medalista olimpijski, mistrz Polski, wicemistrz świata amatorów, działacz szachowy
Tomasz Stankiewicz 1902-1940 zamordowany w Palmirach kolarz, olimpijczyk, zdobywca srebrnego medalu na olimpiadzie w Paryżu w 1924
Jan Strzeszewski 1896-1943 zamordowany w więzieniu po aresztowaniu w zasadzce na terenie Warszawy działacz sportowy, wiceprezes Polskiego Związku Bokserskiego, sędzia bokserski, dowódca oddziału specjalnego Sztabu Głównego Gwardii Ludowej
Józef Szawara 1902-1944 zginął w powstaniu warszawskim wioślarz, olimpijczyk
Feliks Żuber 1905-1940 zamordowany w Palmirach lekkoatleta, olimpijczyk, wielokrotny mistrz Polski

Organizacje[edytuj | edytuj kod]

W Polsce działa kilkanaście organizacji, stowarzyszeń i związków zrzeszających obywateli polskich którzy zostali poszkodowani przez reżim nazistowski III Rzeszy, które prowadzą działalność w zakresie pomocy materialnej i prawnej osobom poszkodowanym, a także zajmują się działalnością wydawniczą i popularyzowaniem wiedzy o zbrodniach nazistowskich (w tym również działalnością historyczno-naukową).

Najważniejszych 25 organizacji zrzesza powstała 16 lutego 2004 Polska Unia Ofiar Nazizmu (PUON), posiadająca status organizacji pożytku publicznego, założona przez Stowarzyszenie Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę, Polski Związek Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych, Stowarzyszenie Żydów Kombatantów i Poszkodowanych w II Wojnie Światowej, Związek Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych oraz Fundację „Polsko-Niemieckie Pojednanie”.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Czesław Madajczyk: Polityka III Rzeszy w okupowanej Polsce. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 371 (tom 2).
  2. 2,0 2,1 Nowa Encyklopedia Powszechna PWN. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 2004, s. 812 (tom 8). ISBN 83-01-14179-4.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Andrzej Friszke: Polska. Losy państwa i narodu 1939-1989. Warszawa: Wydawnictwo Iskry, 2003, s. 42. ISBN 83-207-1711-6.
  4. Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką. Warszawa: 2007.
  5. Sławomir Sieradzki: Niemiecki koń trojański. Wprost (nr 38/03), 2003.
  6. Jan Zdzisław Rajmund Włodek h. Sulima (pol.). sejm-wielki.pl. [dostęp 2012-06-03].