Ogonopiór uszaty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ogonopiór uszaty
Ptilocercus lowii[1]
J.E. Gray, 1848[2]
Ilustracja
Ilustracja autorstwa Josepha Wolfa z 1848 roku
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd wiewióreczniki
Rodzina ogonopiórowate
Rodzaj ogonopiór
Gatunek ogonopiór uszaty
Podgatunki
  • P. l. lowii J.E. Gray, 1848
  • P. l. continentis O. Thomas, 1910[3]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Ogonopiór uszaty[5], ogonopiór uszasty[6] (Ptilocercus lowii) – gatunek niewielkiego ssaka z rodziny ogonopiórowatych (Ptilocercidae).

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Ogonopiór uszaty występuje w zależności od podgatunku[7]:

Populacje które nie można przypisać do konkretnego podgatunku występują również na Serasan (Wyspy Natuna), Sumatrze i kilku powiązanych wyspach, takich jak Pini i Tanahbala (Wyspy Batu), Siberut (Wyspy Mentawai), Kundur (Wyspy Riau), Lingga i Bangka[7].

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek po raz pierwszy naukowo opisał w 1848 angielski zoolog John Edward Gray nadając mu nazwę Ptilocercus lowii[2]. Jako miejsce typowe odłowu holotypu Gray wskazał Kuching, w Sarawak, na Borneo[2][8]. Jedyny żyjący przedstawiciel rodzaju ogonopiór[5] (Ptilocercus)[9].

Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają dwa podgatunki[7].

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Ptilocercus: gr. πτιλον ptilon „pióro”; κερκος kerkos „ogon”[10].
  • lowii: Sir Hugh Brooke Low (1824-1905), brytyjski administrator kolonialny, przyrodnik, sekretarz kolonialny na Labuan w latach 1848–1850, rezydent Perak, na Malajach w latach 1877–1889[11].
  • continentis: nowołac. continentalis „kontynentalny, z kontynentu, ze stałego lądu”, od łac. continens, continentis „stały ląd, kontynent”, od continere „trzymać się razem”[12].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Niewielki ssak przypominający wyglądem wiewiórkę. Został wyodrębniony z rodziny tupajowatych ze względu na kilka odróżniających go cech, m.in. obecność wibrysów, których tupajowate nie mają, brak owłosienia na ogonie oraz całkowicie nocnego trybu życia. Pozostałe wiewióreczniki są aktywne w ciągu dnia. Stwierdzono również różnice w budowie szkieletu osiowego i kończyn[13].

Długość ciała (bez ogona) 130–150 mm, długość ogona 160–200 mm, długość ucha około 17 mm, długość tylnej stopy około 26 mm; masa ciała 50–60 g[14]. Grzbiet ogonopióra jest szary do jasnobrązowego. Uszy są duże i zaokrąglone. U niektórych osobników występuje czarna maska wokół oczu. Długi ogon jest w 3/5 pokryty łuskami, zakończony jedynie kępką włosów, ciągle drży.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Zasiedla lasy, plantacje kauczuku i domostwa w pobliżu terenów zalesionych. Występuje na różnych wysokościach od poziomu morza do 2000 m n.p.m. Często spotykany na palmach z gatunku Eugeissona tristis (eugejsona) i na winoroślach[15].

Gniazda o średnicy ok. 8 cm i długości ponad 40 cm zaobserwowano na drzewach, na wysokości 12–20 m od ziemi. Dotychczas nie udało się rozmnożyć ogonopiórów w niewoli. Nie wiadomo, czy mają podobną do tupajowatych biologię rozrodu. Samice mają po dwie pary sutków, co sugeruje, że w miocie występuje 1–4 młodych.

Ogonopiór uszasty jest wszystkożerny, żywi się roślinami, owadami, a nawet drobnymi kręgowcami. Jest jednym z nielicznych ssaków systematycznie spożywających pokarm zawierający alkohol – sfermentowany nektar eugejsony. Zawartość alkoholu w takim nektarze wynosi przeciętnie 0,5%, maksymalnie do 3,8%[16].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ptilocercus lowii, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b c J.E. Gray. Description of a new genus of insectivorous Mammalia, or Talpidae, from Borneo. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 16, s. 23, 1848 (ang.). 
  3. O. Thomas. Two new Mammals from the Malay Peninsula. „The Annals and Magazine of Natural History”. Eight series. 5, s. 426, 1910 (ang.). 
  4. F. Cassola 2016, Ptilocercus lowii, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2021 [online], wersja 2021-1 [dostęp 2021-07-11] (ang.).
  5. a b Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 26. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  6. Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 91. ISBN 83-01-14344-4.
  7. a b c C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 130. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.)
  8. D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Species Ptilocercus lowii. W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-07-11].
  9. Do rodzaju należy również wymarły, oligoceński gatunek Ptilocercus kylin. Patrz: Q. Li & X. Ni. An early Oligocene fossil demonstrates treeshrews are slowly evolving “living fossils”. „Scientific Reports”. 3: Artykuł nr 18627, 2016. DOI: 10.1038/srep18627 (ang.). 
  10. T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 596, 1904 (ang.). 
  11. B. Beolens, M. Watkins & M. Grayson: The Eponym Dictionary of Mammals. Baltimore: The Johns Hopkins University Press, 2009, s. 247. ISBN 978-0-8018-9304-9. (ang.)
  12. J.A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology (ang.). W: Birds of the World [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. [dostęp 2021-07-11].
  13. Eric J. Sargis, New Views on Tree Shrews: The Role of Tupaiids in Primate Supraordinal Relationships (pdf) (en)
  14. M. Hawkins: Family Ptilocercidae (Pen-tailed Treeshrew). W: R.A. Mittermeier & D.E. Wilson (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 8: Insectivores, Sloths and Colugos. Barcelona: Lynx Edicions, 2018, s. 241. ISBN 978-84-16728-08-4. (ang.)
  15. Askay, 2000
  16. Wiens et al. Chronic intake of fermented floral nectar by wild treeshrews. „PNAS”. 105 (30), s. 10426–10431, 2008. DOI: 10.1073/pnas.0801628105 (ang.). 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • S. Askay: Ptilocercus lowii (ang.). (On-line), Animal Diversity Web, 2000. [dostęp 29 marca 2008].