Ogród Sprawiedliwych w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ogród Sprawiedliwych
w Warszawie
Ilustracja
Ogród Sprawiedliwych
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Dzielnica Wola
Data założenia 5 czerwca 2014 r.
Projektant pracownia architektury krajobrazu „Abies” Barbary Kraus-Galińskiej
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Ogród Sprawiedliwych w Warszawie
Ogród Sprawiedliwych
w Warszawie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ogród Sprawiedliwych w Warszawie
Ogród Sprawiedliwych
w Warszawie
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Ogród Sprawiedliwych w Warszawie
Ogród Sprawiedliwych
w Warszawie
52°14′44,8″N 20°59′22,3″E/52,245778 20,989528

Ogród Sprawiedliwych w Warszawie – miejsce pamięci na wolskim Muranowie.

Inicjatorami pomysłu są warszawski Dom Spotkań z Historią oraz włoska fundacja GARIWO[1]. Ogród znajduje się na skwerze im. „Jura” Gorzechowskiego, na terenie dawnego więzienia kobiecego „Serbia”, pomiędzy ulicami Dzielną i Pawią, w pobliżu al. Jana Pawła II i kościoła św. Augustyna. Ogród zaprojektowała pracownia architektury krajobrazu „Abies” Barbary Kraus-Galińskiej[2].

Charakter warszawskiego Ogrodu nawiązuje do istniejącego w Mediolanie Światowego Ogrodu Sprawiedliwych, w którym honorowani są również polscy Sprawiedliwi.

Otwarcie[edytuj | edytuj kod]

Uroczyste otwarcie ogrodu, które odbyło się 5 czerwca 2014, o. godz. 12:00 CET, towarzyszyło obchodom Święta Wolności w 25. rocznicę wyborów 4 czerwca 1989 r[3]. W otwarciu ogrodu uczestniczyli bliscy uhonorowanych osób, w tym Aleksander Edelman, syn Marka Edelmana, rodzina premiera Tadeusza Mazowieckiego. Byli także burmistrz Woli Urszula Kierzkowska, przedstawiciel Ambasady Republiki Włoskiej Andrea Luca Lepore, minister nauki i szkolnictwa wyższego prof. Lena Kolarska-Bobińska oraz aktorka Maja Komorowska. W inaugurację Ogrodu Sprawiedliwych w Warszawie włączyło się Muzeum Historii Żydów Polskich[4].

Komitet Ogrodu Sprawiedliwych[edytuj | edytuj kod]

W skład komitetu sprawiedliwych weszli: Władysław Bartoszewski, Bogdan Białek, Prezes Stowarzyszenia im. Jana Karskiego, Alicja Bartuś, Międzynarodowy Dom Spotkań w Oświęcimiu, Konstanty Gebert, publicysta, dziennikarz, Zbigniew Gluza, Prezes Fundacji Ośrodka KARTA, Redaktor Naczelny kwartalnika „Karta”, Annalia Guglielmi (przedstawicielka GARIWO w Polsce), Tomasz Thun-Janowski, Dyrektor Biura Kultury Urzędu m.st. Warszawy, Piotr Jakubowski, Dyrektor Domu Spotkań z Historią, Urszula Kierzkowska, Burmistrz Dzielnicy Wola w Warszawie, Maja Komorowska, aktorka, prof. Lena Kolarska-Bobińska, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Jolanta Kurska, Prezeska Fundacji Centrum im. Prof. Bronisława Geremka, Zbigniew Nosowski, Redaktor Naczelny miesięcznika „Więź”, Wacław Oszajca, jezuita, publicysta, prof. Adam Daniel Rotfeld, współprzewodniczący Polsko-Rosyjskiej Grupy do Spraw Trudnych, Andrzej Rottermund, Dyrektor Zamku Królewskiego w Warszawie, Paula Sawicka, Stowarzyszenie Otwarta Rzeczpospolita, Michael Joseph Schudrich, Naczelny Rabin Polski, Joanna Sobolewska-Pyz, Stowarzyszenie Dzieci Holocaustu, Anna Stupnicka-Bando, Polskie Towarzystwo Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata, Róża Thun, deputowana do Parlamentu Europejskiego, Józef Wancer, Fundacja Auschwitz-Birkenau, Ewa Wierzyńska, Fundacja Edukacyjna Jana Karskiego, Muzeum Historii Polski, Małgorzata Zakrzewska, Przewodnicząca Komisji Kultury i Promocji Rady m.st. Warszawy[5][6]. Pracom przewodniczy prezes Ośrodka Karta Zbigniew Gluza[7]. Co roku upamiętniane będą trzy osoby. Pojęcie Sprawiedliwego użyte po raz pierwszy w Memoriale Jad Waszem z upływem lat nabrało uniwersalnego wymiaru. Tytuł, święto oraz upamiętniające Sprawiedliwych ogrody służą honorowaniu nie tylko Sprawiedliwych uznanych przez Jad Waszem (osób, które w czasie II wojny światowej niosły pomoc Żydom), ale wszystkich, którzy w obliczu totalitaryzmu i ludobójstwa mieli odwagę bronić godności człowieka, pomagać ofiarom, czy występować w obronie prawdy. Definicja ta obejmuje Sprawiedliwych spod wszystkich szerokości geograficznych, którzy swoich czynów dokonali w XX i XXI wieku[8]. Komitet przyjmuje kandydatury jedynie osób nieżyjących[9]. Kandydaturę może zgłosić każdy, natomiast zatwierdzać je – poprzez głosowanie – będzie Komitet Ogrodu Sprawiedliwych w Warszawie.

Upamiętnienia[edytuj | edytuj kod]

Rok Osoba Narodowość Napis Osoba odsłaniająca
5 czerwca 2014 Jan Karski Polska emisariuszowi Polski Podziemnej, który wzywał do powstrzymania zagłady Żydów, a bierność aliantów nazwał drugim grzechem pierworodnym ludzkości Ewa Wierzyńska
Marek Edelman Polska członkowi dowództwa powstania w getcie warszawskim, społecznikowi i lekarzowi nieuustępliwemu - służąc skrzywdzonym, odbudowywał moralny ład świata syn Marka Edelmana - Aleksander oraz Paula Sawicka
Tadeusz Mazowiecki Polska politykowi dążącemu do wspólnego dobra, który w proteście przeciw bezczynności świata złożył mandat wysłannika ONZ w Bośni i Hercegowinie synowie Tadeusza Mazowieckiego - Wojciech, Adam i Michał
Anna Politkowska Rosja rosyjskiej dziennikarce, zamordowanej za ujawnienie korupcji oraz popełnianych przez jej kraj zbrodni wojennych w Czeczeni aktorka Maja Komorowska
Magdalena Grodzka-Gużkowska Polska żołnierzowi podziemia, ratującej Żydów z warszawskiego getta, prekursorce leczenia dzieci autystycznych Artur Matys
Antonia Locatelli Włochy włoskiej misjonarce, która w Ruandzie poniosła męczeńską śmierć, alarmując świat o ludobójstwie Tutsich siostra Antoniy Locatelli - Andreina
27 kwietnia 2015 Petro Hryhorenko Rosja Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich generałowi sowieckiej armii, który w pełni kariery odrzucił system i swą w nim rolę, stając po stronie prześladowanych, w tym wydziedziczonych Tatarów Masza Makarowa
Nelson Mandela Południowa Afryka przeciwnikowi apartheidu, wolnemu od nienawiści i odwetu, który przeprowadził RPA ze stanu wojny domowej do obywatelskiej wolności Mamadou Diouf
Hasan Mazhar Turcja gubernatorowi Ankary, który wbrew zbrodniom władz i społecznemu na nie przyzwoleniu, odmówił udziału w ludobójstwie tureckich Ormian (1915-1917) Edward Mier-Jędrzejowicz
21 czerwca 2016[10] Witold Pilecki Polska kawalerzyście, przewodnikowi po piekle nazizmu, dobrowolnemu więźniowi Auschwitz, którego raporty miały alarmować świat, ocalać ofiary ?
Władysław Bartoszewski Polska świadkowi okrucieństw obu totalitaryzmów, który – stawiając opór kłamstwu i przemocy – był uosobieniem przyzwoitości syn Władysława Bartoszewskiego - Teofi oraz Adam Rotfeld
Jan Zieja Polska księdzu, który zawsze, także w wojnach, trwał przy przykazaniu »nie zabijaj – nigdy nikogo«, uznanemu za »żywy dowód na istnienie Boga« Zbigniew Gluza
5 czerwca 2017[11] Natalja Gorbaniewska Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich / Polska
Jan Jelinek Czechosłowacja / Polska
Roberto Kozak Argentyna
18 czerwca 2018[12] Rafał Lemkin Polska
Adalbert Wojciech Zink Niemcy / Polska
Armin Wegner Niemcy
2019[13] Ewelina Lipko-Lipczyńska Polska nauczycielka polskiego, która w czasie II wojny światowej ratowała Żydów, a w 1968 roku jawnie sprzeciwiała się antysemickiej nagonce władz PRL
Arsienij Borisowicz Roginski Rosja rosyjski historyk i działacz polityczny badający zbrodnie stalinowskie, przewodniczący Stowarzyszenia "Memoriał"
Raul Wallenberg Szwecja szwedzki dyplomata, który w czasie wojny uratował od eksterminacji kilkadziesiąt tysięcy węgierskich Żydów

Kandydaci[edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ogród Sprawiedliwych w Warszawie
  2. Wyborcza.pl, warszawa.wyborcza.pl [dostęp 2017-11-19].
  3. Rajskie jabłonie dla sprawiedliwych - Wola, tvnwarszawa.tvn24.pl [dostęp 2017-11-19] (pol.).
  4. Stolica ma Ogród Sprawiedliwych | zyciewarszawy.pl, www.zw.com.pl [dostęp 2017-11-19] (pol.).
  5. http://www.jewish.org.pl/index.php/pl/wiadomopci-mainmenu-57/5953-ogrod-sprawiedliwych-w-warszawie.html
  6. eKAI.pl - Portal Katolickiej Agencji Informacyjnej, ekai.pl [dostęp 2017-12-03].
  7. Wyborcza.pl, warszawa.wyborcza.pl [dostęp 2017-11-19].
  8. Kontynent Warszawa - Warszawa Wielu Kultur, kontynent-warszawa.pl [dostęp 2017-11-19] (pol.).
  9. Tygodnik Katolicki Niedziela - Warszawa: otwarto pierwszy w Polsce Ogród Sprawiedliwych, www.niedziela.pl [dostęp 2017-11-19] (pol.).
  10. NewsBook, WARSZAWA: W Ogrodzie Sprawiedliwych, NewsBook, 14 czerwca 2016 [dostęp 2019-03-07] (pol.).
  11. Czwarta edycja upamiętnień w Ogrodzie Sprawiedliwych - Dom Spotkań z Historią, Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN [dostęp 2019-03-07] (pol.).
  12. Warsawnow, Upamiętnienia w Ogrodzie Sprawiedliwych, Warsaw Now! Najciekawsze Wydarzenia i Miejsca w Warszawie, 16 czerwca 2018 [dostęp 2019-03-07] (pol.).
  13. Europejski Dzień Pamięci o Sprawiedliwych. Znamy nazwiska laureatów, PolskieRadio24.pl [dostęp 2019-03-07].