Ogród w Wilanowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ogród w Wilanowie
Jezioro Wilanowskie
Jezioro Wilanowskie
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Dzielnica Wilanów
Powierzchnia 24 ha
Data założenia 2. połowa XVII wieku
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Ogród w Wilanowie
Ogród w Wilanowie
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Ogród w Wilanowie
Ogród w Wilanowie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ogród w Wilanowie
Ogród w Wilanowie
Ziemia 52°09′58″N 21°05′29″E/52,166111 21,091389
Strona oficjalna

Ogród w Wilanowie (znany także jako Park Wilanowski) – ogród wchodzący w skład zespołu pałacowo-parkowego w warszawskim Wilanowie, obok pierwotnie podmiejskiej rezydencji króla Jana III Sobieskiego, zajmujący powierzchnię 45 ha (razem z Jeziorem Wilanowskim i Kanałem Sobieskiego). Jest to część obszaru podległego Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, obejmującego ogółem 89 ha.

Opis założenia[edytuj]

 Osobne artykuły: Pałac w WilanowieWilanów.
Pałac w Wilanowie otoczony ogrodami, widok przed remontem
Altana w parku
Fragment ogrodu
Stacja pomp nad Jeziorem Wilanowskim

Ogród wilanowski powstał razem z pałacem wilanowskim w 2 połowie XVII wieku i skomponowany został względem wspólnej osi wraz z pałacem. Centralna część założenia nawiązuje do form antycznych, renesansowych i barokowych i posiada charakter ogrodu włoskiego. Dwa poziomy tego ogrodu przedzielone są ceglanym murem i połączone schodkami usytuowanymi na głównej osi pałacu, ozdobionymi kamienną balustradą ozdobioną rzeźbami- alegoriami czterech pór roku oraz czterech etapów miłości: Lęk, Pocałunek, Zobojętnienie i Zwada. Pod schodami znajduje się sztuczna grota oraz piwnice. Górny taras ogrodu ozdabiały do połowy XVIII wieku murowane altanki o zielono-złotych dachach.

Ogród z czasów Sobieskiego był znacznie mniejszy niż obecnie. Dopiero kolejni właściciele Wilanowa rozszerzyli ten obszar i przekomponowali niektóre jego fragmenty. Brak należytej konserwacji i zniszczenia wojenne spowodowały zły stan parku i dopiero prace konserwacyjne pod nadzorem Gerarda Ciołka w latach 1948-1950 i 1960-1965 przywróciły mu świetność[1]. Podczas prac konserwatorskich podjęto się rekonstrukcji barokowego układu dróg i alejek. Za czasów Sobieskiego taras pałacowy zdobiły pozłacane rzeźby z XVIII wieku przedstawiające bogów olimpijskich, obecnie są to rzeźby postaci mitologicznych z poł. XVIII wieku sprowadzone z Brzezinki pod Oleśnicą na Śląsku[1].

Na pałacowym tarasie powstał bogaty parter o układzie geometrycznym o bukszpanowych obwódkach otaczających trawniki, fontanny i kwiatowe kompozycje. W ogrodzie dolnym poza równie pięknymi parterami znajdują się strzyżone szpalery drzew i liczne okazy starodrzewu składające się głównie ze starych okazów grabów, lip, jesionów, topól nadwiślańskich, z domieszką wiązów. Do jeziora Wilanowskiego prowadzą dukty poprowadzone skośnie i prostopadle, tworząc charakterystyczne osie widokowe i prześwity.

Inne części[edytuj]

Oprócz położonego centralnie ogrodu włoskiego, ogrody wilanowskie składają się także z takich części jak:

Obecnie[edytuj]

Obecnie neogotycka brama, podobnie jak cała strona parku po drugiej stronie jeziora Wilanowskiego znajduje się poza ogrodzonymi granicami Ogrodów, podobnie jak i inne pozostałości po romantycznym parku Morysin (nazwanym tak na cześć Maurycego Potockiego), który pełnił rolę rekreacyjno-wypoczynkową dla właścicieli pałacu i ich gości do 1939 r. kiedy to zaczęła się jego dewastacja. Duża część tego założenia objęta jest rezerwatem o tej samej nazwie.

 Osobny artykuł: Rezerwat przyrody Morysin.

Park wilanowski i park Morysin w 1945 zostały włączone do Muzeum Narodowego w Warszawie, a od 1995 są własnością Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie.

W 1965 r. park został wpisany do rejestru zabytków województwa warszawskiego, w 1994 r. został uznany na mocy zarządzenia Prezydenta RP za część Warszawy – pomnika historii.

Koncepcja parku w stylu angielskim, z wykorzystaniem walorów wodnych otoczenia, w XIX wieku zjednała temu założeniu sławę jednego z najpiękniejszych ogrodów wodnych w Europie. W dawnej przypałacowej ujeżdżalni mieści się obecnie Muzeum Plakatu, w oranżerii zaś mieściła się do 2002 r. ekspozycja rzemiosła artystycznego.

Obecny widok parku zawdzięczamy rekonstrukcji z lat 50. XX wieku dokonanej według projektu Gerarda Ciołka. Park od kilku lat znajduje się w trakcie rewitalizacji, w trakcie której na terenie ogrodów prowadzone były też wykopaliska archeologiczne.

W parku wilanowskim, w rejonie tzw. Stawu Południowego, znajduje się kamienny sarkofag ku czci Stanisława Kostki Potockiego, przeniesiony po II wojnie światowej ze zdewastowanego założenia parkowego Gucin Gaj.

Przypisy

  1. a b Warszawa. Przewodnik. Warszawa: Wydawnictwo Sport i Turystyka, 1966, s. 219-221.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]