Oksana Zabużko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Oksana Zabużko
ilustracja
Data i miejsce urodzenia 19 września 1960
Łuck
Odznaczenia
Order Księżnej Olgi III klasy
M. Gaczkowski, O. Zabużko, O. Tokarczuk. Festiwal Góry Literatury, 2018

Oksana Zabużko, ukr. Окса́на Стефа́нівна Забу́жко (ur. 19 września 1960 w Łucku) – ukraińska pisarka, poetka i eseistka.

Wykształcenie i twórczość[edytuj | edytuj kod]

Uzyskała tytuł doktora filozofii na Uniwersytecie Kijowskim (1987). Wykładała filologię ukraińską na uniwersytetach w USA. Na stałe mieszka w Kijowie. W swojej twórczości skupia się na zagadnieniach dotyczących ukraińskiej samoidentyfikacji, problemach postkolonializmu oraz feminizmie[1].

Największą sławę przyniosła jej książka Badania terenowe nad ukraińskim seksem, wydana w 1996 i przetłumaczona na węgierski, czeski, niemiecki, francuski, a w 2003 na polski[2]. Opisuje ona spustoszenia w ludzkiej psychice jako następstwa komunizmu i totalitaryzmu. Uznano ją za pierwszy manifest ukraińskiego feminizmu[3]. W marcu 2006 Badania terenowe... miały swoją sceniczną premierę w warszawskim teatrze Polonia Krystyny Jandy. W monodramie autorstwa i w reżyserii Małgorzaty Szumowskiej wystąpiła Katarzyna Figura[4].

W Polsce ukazał się również zbiór opowiadań Siostro, siostro (2007) oraz powieść Muzeum porzuconych sekretów w 2013, za która otrzymała Nagrodę Literacką Europy Środkowej „Angelus”[5]. Za tłumaczenie książki nagrodę Angelusa otrzymała także tłumaczka Katarzyna Kotyńska.

W 2009 została odznaczona Orderem Księżnej Olgi III klasy[6].

W listopadzie 2013 roku ukazała się książka Ukraiński palimpsest. Zapis rozmów, który z Oksaną Zabużko przeprowadziła Izabella Chruślińska. To pierwsza książka Oksany Zabużko, która swoją premierę miała poza Ukrainą. Tłumaczenie na język ukraiński ukazało się w roku 2014.

W 2018 była gościem Festiwalu Góry Literatury[7].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Poezja[edytuj | edytuj kod]

  • Trawnewyj inij (Травневий іній, 1985)
  • Dyrygent ostannioji swiczky (Дириґент останньої свічки, 1990)
  • Awtostop (Автостоп, 1994)
  • Nowyj zakon Archimeda (Новий закон Архімеда. Вибрані вірші 1980-1998, 2000)
  • Druha sproba. Wybrane (Друга спроба. Вибране, 2005)

Proza[edytuj | edytuj kod]

  • Badania terenowe nad ukraińskim seksem (Польові дослідження з українського сексу, 1996)
  • Bajka o kalinowej fujarce (Казка про калинову сопілку, 2000)
  • Siostro, siostro (Сестро, сестро Повісті та оповідання, 2003)
  • Muzeum porzuconych sekretów (Музей покинутих секретів, 2009), wyd. pol. 2013

Publicystyka[edytuj | edytuj kod]

  • Chroniky wid Fortinbrasa (Хроніки від Фортінбраса, 1999)
  • Let my people go (15 текстів про українську революцію, 2005)
  • Notre Dame d’Ukraine: Ukrajinka w konflikti mifolohij (Notre Dame d’Ukraine: Украīнка в конфлікті міфологій, 2007)
  • Ukraiński palimpsest. Rozmowy Oksany Zabużko z Izą Chruślińską, 2013.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Корреспондент назвав переможців конкурсу Краща українська книга-2010 (ukr.). korrespondent.net, 2010-07-01. [dostęp 2013-10-27].
  2. Muzeum porzuconych sekretów (pol.). wab.com.pl, 2013. [dostęp 2013-10-26].
  3. Badania terenowe nad ukraińskim seksem (pol.). wab.com.pl, 2013. [dostęp 2013-10-27].
  4. Co wiemy o literaturze ukraińskiej i kim była Łesia Ukrainka? (pol.). krakow.pl, 2013-07-01. [dostęp 2013-10-26].
  5. Angelus 2013 dla Oksany Zabużko (pol.). angelus.com.pl, 2013-10-19. [dostęp 2013-10-19].
  6. Про відзначення державними нагородами України; Указ від 16.01.2009 № 26/2009 (ukr.). zakon4.rada.gov.ua, 2009-01-16. [dostęp 2013-10-26].
  7. Festiwal Góry Literatury dzień 7, czw. 19.07.18 (pol.). nowaruda.info. [dostęp 2018-07-20].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]