Paulina Wat

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Ola Watowa)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ola Watowa

Paulina Wat z domu Lew, znana jako Ola Watowa (ur. 26 kwietnia 1903 w Warszawie, zm. 9 lutego 1991 w Paryżu) – polska pisarka żydowskiego pochodzenia, tłumaczka, wydawczyni spuścizny męża, poety Aleksandra Wata.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się w rodzinie żydowskiej (była córką Aarona i Sary); jako młoda dziewczyna podjęła studia w Wolnej Wszechnicy Polskiej, a w 1922 rozpoczęła naukę w szkole aktorskiej. Rok później poznała poetę Aleksandra Wata, na którego prośbę porzuciła studia aktorskie, a następnie w styczniu 1927 wyszła za niego za mąż w warszawskiej synagodze. W redakcji „Miesięcznika Literackiego” (organu Komunistycznej Partii Polski, którego redaktorem naczelnym był Aleksander Wat) pracowała jako sekretarka; w środowisku literackim Warszawy była podziwiana za swoją urodę, o czym świadczyły zachowane wypowiedzi m.in. Jana Lechonia i Janiny Broniewskiej.

W lipcu 1931 na świat przyszedł syn Pauliny i Aleksandra – Andrzej Wat, a dwa miesiące później Aleksander został aresztowany za działalność komunistyczną. Paulina wraz z synem i mężem, po wyjściu Wata na wolność, mieszkała w Warszawie aż do wybuchu II wojny światowej, kiedy zdecydowali się na ucieczkę do Lwowa. Cztery miesiące po ich przybyciu, w styczniu 1940, NKWD zorganizowało prowokację, w rezultacie której aresztowany został Aleksander Wat razem z pisarzem Władysławem Broniewskim. W kwietniu Paulinę wraz z dziewięcioletnim synem deportowano do obwodu wschodniokazachstańskiego, gdzie ciężko pracowała fizycznie. Po roku, w 1941, zezwolono jej na osiedlenie się razem z dzieckiem w południowym Kazachstanie (okolice miasta Czymkent). W 1942 odnaleźli się z mężem w Kazachstanie i od tego czasu przebywali na zesłaniu – już razem, we trójkę – aż do 1946, kiedy pozwolono im na powrót do Polski.

W 1959, otrzymawszy stypendium Fundacji Forda, Watowie wyjechali z Polski. Początkowo mieszkali we Włoszech, potem trafili do Francji, gdzie zamieszkali – od 1961 w Paryżu – na stałe (z dwuletnią przerwą, kiedy przebywali w USA). Po śmierci męża (1967) Paulina Wat zajmowała się opracowaniem jego dorobku literackiego; opublikowała też wspomnienia, obejmujące czasy zesłania do Kazachstanu pod tytułem Wszystko, co najważniejsze (1984). Na podstawie tych wspomnień, już po śmierci autorki, powstał film Wszystko, co najważniejsze (1992) Roberta Glińskiego, który na 17. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni (1992) został nagrodzony Złotymi Lwami.

Paulina Wat zmarła w 1991 w Paryżu. Jej korespondencja z Czesławem Miłoszem opublikowana została w kwartalniku „Zeszyty Literackie” w 2009, osiemnaście lat po jej śmierci i pięć lat po śmierci Miłosza.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ola Watowa, „Paszportyzacja” w: „Zeszyty Historyczne” nr 21 (1972)
  • Ola Watowa, „Wszystko co najważniejsze”, Londyn 1984
  • Czesław Miłosz, Ola Watowa: „Listy o tym, co najważniejsze” w: „Zeszyty Literackie” (2009)

tłumaczenia:

  • Maksym Gorki „Wassa Żeleznowa”, Warszawa 1950
  • Jacoba van Velde „Duża sala”, Kraków 1961.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]