Olej arachidowy

Olej arachidowy, olej z orzeszków ziemnych – olej roślinny otrzymywany z nasion orzachy podziemnej (orzeszków arachidowych). Porównywany ze względu na wartość i możliwości zastosowania z oliwą. Wykorzystywany do celów spożywczych, w lecznictwie, kosmetyce i przemyśle^[1]. W skali globalnej jest najważniejszym produktem wytwarzanym z orzeszków arachidowych, choć lokalnie (np. w Stanach Zjednoczonych) ustępuje wielkością produkcji masłu orzechowemu^[2].

Surowiec

Surowcem do produkcji oleju są nasiona orzachy podziemnej zawierające w przypadku roślin uprawianych w warunkach strefy tropikalnej średnio 52% oleju (w nasionach roślin uprawianych w klimacie chłodniejszym zawartość olejów spada do ok. 20%)^[1]. Olej z nasion tłoczony jest zwykle na zimno^[3] i taki popularny jest w Azji. Wiąże się z tym ryzyko narażenia na spożycie kancerogennych aflatoksyn, które nie występują w oleju rafinowanym. Podobnie rafinowany olej nie zawiera białek wywołujących reakcje alergiczne, w tym anafilaksję, u osób z alergią na te białka^[4].

Właściwości fizyko-chemiczne

Tłoczony na zimno jest przejrzystym, żółtym olejem o intensywnym, orzechowym smaku i zapachu. Rafinowany olej nie ma prawie w ogóle zapachu.

Skład: 13–45% kwasu linolowego, 36–72% kwasu olejowego, 6–16% kwasu palmitynowego, 1–7% kwasu stearynowego, 1–3% kwasu arachidowego, 2–5% kwasu behenowego, 1–3% kwasu lignocerynowego, bogaty w witaminy i składniki mineralne.
Kategoria: Olej półschnący^[2].
Trwałość: Po otwarciu butelki od 4 do 6 miesięcy.
Wytrzymałość na temperatury: Odporny na ciepło. Nie dymi podgrzewany do temperatury 232°C^[4].

Zastosowanie

Do zastosowań kulinarnych wykorzystywany może być podobnie jak oliwa. Stosowany jest do smażenia, pieczenia pieczywa i ciast, sałatek, konserwowania żywności w puszkach (w tym konserwowania sardynek^[3]), wyrobu margaryny i ghi^[2]. Ze względu na brak dymienia podczas obróbki cieplnej olej arachidowy wykorzystywany jest w kuchniach na okrętach podwodnych^[4].

W przemyśle kosmetycznym wykorzystywany jest do wyrobu mydeł, pomadek i lubrykantów, olejków do masażu^[2].

Stosowany jest także jako rozpuszczalnik dla środków owadobójczych, do wyrobu farb, barwników^[2], past, świec, pokostu i smarów^[5].

Na początku XX wieku olej arachidowy był wykorzystywany do zasilania pierwszych silników Diesla^[6].

Przypisy

↑ ^a ^b Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 605. ISBN 83-214-1305-6.
↑ ^a ^b ^c ^d ^e James A.J.A. Duke James A.J.A., Handbook of Legumes of World Economic Importance, New York, London: Plenum Press, 1981, s. 18-22, ISBN 978-1-4684-8153-2 .
↑ ^a ^b Ben-Erik vanB.E. Wyk Ben-Erik vanB.E., Food Plants of the World, Timber Press, 2006, s. 66, ISBN 978-0-88192-743-6 .
↑ ^a ^b ^c ErnestE. Small ErnestE., Top 100 food plants, Ottawa: NRC-CNRC, 2009, s. 389-393, ISBN 978-0-660-19858-3 .
↑ Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989, s. 259-260. ISBN 83-09-00256-4.
↑ Peanut Biodiesel. Boiled Peanut World. [dostęp 2011-11-02].

[slownik-1] Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 605. ISBN 83-214-1305-6.

[duke-2] James A.J.A. Duke James A.J.A., Handbook of Legumes of World Economic Importance, New York, London: Plenum Press, 1981, s. 18-22, ISBN 978-1-4684-8153-2 .

[wyk-3] Ben-Erik vanB.E. Wyk Ben-Erik vanB.E., Food Plants of the World, Timber Press, 2006, s. 66, ISBN 978-0-88192-743-6 .

[top100-4] ErnestE. Small ErnestE., Top 100 food plants, Ottawa: NRC-CNRC, 2009, s. 389-393, ISBN 978-0-660-19858-3 .

[podbiel-5] Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989, s. 259-260. ISBN 83-09-00256-4.

[6] Peanut Biodiesel. Boiled Peanut World. [dostęp 2011-11-02].

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]