Olejek lawandynowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pole lawendy w Vaucluse, Francja
Ruchomy alembik do destylacji olejku z parą wodną (zobacz – filmy: zbiory i destylacja[1][2])
Olejek lawandynowy
Eukaliptol (1,8-cineol)

Olejek lawandynowy (fr. Essence de Lavandin) – olejek eteryczny produkowany głównie we Francji z rośliny nazywanej „lawandyną” (poprawnie: lawenda wielka (łac. Lavandula ×hybrida Reverchon), bardzo plennego i łatwego w uprawie mieszańca (krzyżówki) lawendy wąskolistnej (łac. Lavandula angustifolia Mill.) i lawendy spiki (lawenda szerokolistna, łac. Lavandula latifolia Medik.), stosowanego w uprawie na skalę przemysłową. Metody pozyskiwania oraz właściwości i zastosowania olejków lawendowego i lawandynowego są podobne, z tym że zapach drugiego z nich jest mniej słodki[3][4].

Pozyskiwanie olejku lawandynowego[edytuj]

Uważa się, że najlepsze olejki uzyskuje się z roślin hodowanych w Alpach Górnej Prowansji (dawniej Departament Basses-Alpes) – na wyżej położonych plantacjach. Olejek z roślin uprawianych niżej lub w sąsiednich departamentach (np. Vaucluse) zawierają mniejsze ilości estrów[4].

Olejek lawandynowy jest pozyskiwany z kwiatów ściętych razem z łodygą. Stosuje się[4]:

 ; destylację z parą wodną: Prowadząc proces w małej skali (kotły 200–500 l) uzyskuje się wydajność olejku 1,5–1,8% (według innych źródeł: 0,7–1,8%), przy czym w dwóch pierwszych okresach dziesięciominutowych destyluje kolejno 65% i 20% olejku. Pozostałe 15% destyluje w czasie dalszych 20 min.
 ; ekstrakcję benzenem lub eterem naftowym: Konkret (olejek stały, Essence lavandine concrète) uzyskuje się z wydajnością 1,4–2,5% w stosunku do masy surowca wysuszonego na wolnym powietrzu. Z konkretu można otrzymać olejek absolutny z wydajnością 45–55% (40–48% olejku lotnego z parą wodną).

Skład chemiczny[edytuj]

Ilościowy skład olejków wykazuje dużą zmienność (jest zależny np. od lokalizacji plantacji i pogody w roku zbiorów). W czasie analiz jakościowych zidentyfikowano m.in.:

oraz D- i L-kamfen, L-limonen, dwupenten, ocymen, allo-ocymen, L-α-terpineol, L-lawandulol, nerol, alkohol L-perililowy, tlenek linalilu (epoksylinalol), eukaliptol i małe ilości takich związków, jak: geraniol, mrówczan linalilu, amyloetyloketon, n-heksanol, n-oktanol, estry kwasu masłowego, aldehyd kuminowy, furfural, eugenol, bisabolen, kumaryna i kwasy alifatyczne[4]. Zestawienie wskazuje, że olejek lawandynowy zawiera zarówno istotne ilości kamfory i alkoholi (dominujących w olejku spikowym) jak estrów (dominujących w olejku lawendowym).

Porównanie składu olejków: spikowego (z Lavandula latifolia),
lawandynowego (Lavandula angustifolia P. Miller x Lavandula latifolia (Linnaeus fils)Medicus)
i lawendowego (z Lavandula angustifolia)
[5]
Związek chemiczny spikowy lawandynowy Abrial lawandynowy Grosso lawendowy
minimum maksimum minimum maksimum minimum maksimum minimum maksimum
L-linalol 25 50 26 38 24 35 25 38
eukaliptol (1,8-cineol) 1,8 20 – 35 1,8 6 – 11 1,8 4 – 7 * 1
kamfora 8 20 7 11 6 8 ślady 0,5
octan linalilu ślady 1 20 29 28 38 25 45

Właściwości olejku[edytuj]

Olejki otrzymywane metodą destylacji są cieczami o jasnożółtym zabarwieniu i charakterystycznym zapachu kwiatów lawendy, z lekką nutą kamforową[5]. Temperatura wrzenia wynosi 74 – 75 °C[5]. Olejki stałe (konkret) mają wyraźne zabarwienie brunatnoczerwone, pochodzące od karotenowców; próby ich usunięcia prowadzą do niekorzystnych zmian zapachu[4].

Właściwości olejków lawandynowych[4]
Właściwość Olejki importowane, analizowane
w lab. f. Fritzesche Brothers
Olejki destylowane pod nadzorem
Guenthera (1936, pogoda sprzyjająca uprawie)
gęstość wzgl. wody
d15/15
0,886 – 0,896 0,892 – 0,896
skręcalność αD -2°53' do -5°26' -4°11' do -5°15'
współczynnik załamania światła nD 1,4616 – 1,4640 1,4617 – 1,4631
zawartość linalolu * 45,2 – 51,0%
zawartość estrów w przeliczeniu
na octan linalilu
19,6 – 26,1% 22,8 – 26,4%
rozpuszczalność
w alkoholu etylowym 70°
1 obj. / 2 – 2,5 obj. alkoholu 1 obj. / ≥ 2 obj. alkoholu

(w jednym przypadku 1,5 – 2 obj.)

Zastosowania[edytuj]

Olejek lawandynowy jest stosowany do perfumowania mydeł[4]. Olejek stały, po jego odbarwieniu, mógłby znaleźć zastosowanie w perfumiarstwie jako środek zapachowy i utrwalający[4]. Uważa się, że działanie terapeutyczne olejku lawandynowego jest podobne do działania olejku lawendowego i spikowego; olejki te działają np. uspokajająco, przeciwbólowo, odkażająco i przeciwstresowo, a zastosowane na skórę np. przeciwzapalnie, antyseptycznie i dezodorująco[6].

Przypisy[edytuj]

  1. Lushcosmetics: Lavender Oil (zbiór lawendy we Francji) (ang.). www.youtube.com, 1 paź 2008. [dostęp 2011-06-24].
  2. gk4uhyd: Aromatic Oil Distillation Plant (8:22 min bez narracji) (ang.). www.youtube.com, 23 gru 2009. [dostęp 2011-08-24].
  3. Kołdowski M. i in.: Rośliny olejkowe i olejki naturalne. Warszawa: PWRiL, 1955.
  4. a b c d e f g h i j k l m n Romuald Klimek: Olejki eteryczne. Warszawa: Wydawnictwo Przemysłu Lekkiego i Spożywczego, 1957, s. 358–359.
  5. a b c d e f g h i Analyses of lavender oils (ang.). W: AGORA Aromatherapy Global Online Research Archive [on-line]. www.nature-helps.com. [dostęp 2011-08-25].
  6. Henryk Różański: Kwiat lawendy – Flos Lavandulae (pol.). W: Medycyna dawna i współczesna [on-line]. rozanski.li/. [dostęp 2011-08-24].

Linki zewnętrzne[edytuj]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.