Olga Tokarczuk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Olga Tokarczuk
Olga Tokarczuk (2012).jpg
Olga Tokarczuk (2012)
Data i miejsce urodzenia 29 stycznia 1962
Sulechów
Narodowość polska
Dziedzina sztuki literatura piękna
Ważne dzieła Prawiek i inne czasy
Dom dzienny, dom nocny
Gra na wielu bębenkach
Bieguni
Księgi Jakubowe
Odznaczenia
Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
Strona domowa

Olga Tokarczuk (ur. 29 stycznia 1962 w Sulechowie) – polska psycholog, pisarka, eseistka, autorka scenariuszy, poetka, dwukrotna laureatka Nagrody Literackiej „Nike” (2008, 2015).

Życiorys[edytuj]

Olga Tokarczuk wychowała się w Sulechowie, następnie przeniosła się z rodzicami do Kietrza, gdzie ukończyła Liceum Ogólnokształcące im. C.K. Norwida[1]. Ukończyła psychologię na Uniwersytecie Warszawskim. W czasie studiów jako wolontariuszka opiekowała się osobami chorymi psychicznie. Po studiach pracowała jako psychoterapeutka w poradni zdrowia psychicznego w Wałbrzychu[2]. Gdy jej pierwsze utwory literackie zyskały popularność, zrezygnowała z pracy i po przeprowadzeniu się do Nowej Rudy poświęciła się pisaniu. Mieszka obecnie we Wrocławiu, także w Krajanowie koło Nowej Rudy, w Sudetach Środkowych, pejzaż i kultura tych okolic przewija się w kilku jej utworach. Prowadzi warsztaty prozatorskie w Studium Literacko-Artystycznym na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie.

Była współorganizatorem Festiwalu Opowiadania, podczas którego autorzy krótkich form literackich z Polski i zagranicy prezentują swoje utwory[2]. Od 2008 prowadzi zajęcia z twórczego pisarstwa na Uniwersytecie Opolskim[3]. Była członkinią Zielonych 2004 oraz redakcji „Krytyki Politycznej”.

Twórczość i nagrody[edytuj]

Uhonorowana nagrodami, m.in. nagrodą Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek, Nagrodą Fundacji im. Kościelskich (1997), Paszportem Polityki oraz sześcioma nominacjami do Nagrody Literackiej „Nike”, pięciokrotna laureatka Czytelników „Nike”. W 2008 nagrodzona po raz pierwszy tą nagrodą przez jury[4]. W 2013 otrzymała międzynarodową nagrodę Vilenica, przyznawaną pisarzom z Europy Środkowej. W 2015 ponownie otrzymała Nagrodę Literacką „Nike” za "Księgi Jakubowe"[5].

Zadebiutowała w 1979 na łamach pisma „Na przełaj”, gdzie pod pseudonimem Natasza Borodin ogłosiła pierwsze opowiadania. Jako powieściopisarka zadebiutowała w 1993. Wydała wówczas Podróż ludzi Księgi. Książka uzyskała nagrodę Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek. Publikowała m.in. w „Mandragorze[6][7].

W 1995 ukazała się druga powieść autorki, E.E. Książka opowiada o dojrzewaniu dziewczynki, która nagle uzyskuje zdolności parapsychiczne i równie nagle je traci. Dużym sukcesem Tokarczuk okazała się wydana w 1996 powieść Prawiek i inne czasy. Książka została nominowana do Nagrody Literackiej „Nike” w 1997[8], uzyskała też nagrodę czytelników. Rok 1998 przyniósł zbiór trzech opowiadań zatytułowany Szafa, a także kolejną powieść pt. Dom dzienny, dom nocny. To drugi utwór Tokarczuk, który został nominowany do Nagrody Literackiej Nike[9]. Do tej samej nagrody nominowany został również zbiór dziewiętnastu opowiadań Gra na wielu bębenkach, wydany w 2001[10]. W 1999 otrzymała nagrodę literacką im. Władysława Reymonta[11].

W 2004 ukazały się Ostatnie historie. Książka ta składa się z trzech oddzielnych opowieści, ukazanych w niezależnych od siebie czasie i przestrzeni.

W pierwszej połowie października 2007 ukazała się powieść Bieguni. Tokarczuk pracowała nad nią trzy lata. Wspomina, że większość notatek robiła w czasie podróży[12]. „Ale nie jest to książka o podróży. Nie ma w niej opisów zabytków i miejsc. Nie jest to dziennik podróży ani reportaż. Chciałam raczej przyjrzeć się temu, co to znaczy podróżować, poruszać się, przemieszczać. Jaki to ma sens? Co nam to daje? Co to znaczy” – pisze we wstępie autorka[12]. Jak mówi sama Tokarczuk, „pisanie powieści jest dla mnie przeniesionym w dojrzałość opowiadaniem sobie samemu bajek. Tak jak to robią dzieci, zanim zasną. Posługują się przy tym językiem z pogranicza snu i jawy, opisują i zmyślają”.[13] 5 października 2008 otrzymała za Biegunów Nagrodę Literacką „Nike”[4][14]. Zwyciężyła także w głosowaniu czytelników.

W 2010 została odznaczona Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[15] oraz została nominowana do Nagrody Literackiej Nike za Prowadź swój pług przez kości umarłych[16]. W 2015 została laureatką Nagrody Literackiej Nike za Księgi Jakubowe[17].

Jest twórczynią wiersza Bardo. Szopka, zawierającego opis ruchomej szopki z klasztoru redemptorystów w Bardzie Śląskim. Ma także honorowe obywatelstwo tego miasta.

Twórczość[edytuj]

Ekranizacje[edytuj]

  • Numery (spektakl Teatru Telewizji; w roli Miss L. wystąpiła Ewa Dałkowska)
  • Skarb (spektakl Teatru Telewizji na motywach fragmentów powieści Dom dzienny, dom nocny; w roli Krystyny Popłoch wystąpiła Maja Ostaszewska)
  • E.E. (spektakl Teatru Telewizji; w roli Erny Eltzner wystąpiła Agata Buzek)
  • Żurek (2003)
  • Aria Diva (2007)

Przypisy[edytuj]

  1. Olga Tokarczuk. Absolwentka Liceum Ogólnokształcącego w Kietrzu – matura 1980. [dostęp 2009-11-27]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  2. a b Anna Morawiecka Bieguństwo, wywiad z Olgą Tokarczuk, magazyn „Ludzka Sprawa”, 11(26)/2008, s 4–5.
  3. Beata Łabutin: Olga Tokarczuk wykładowcą UO (pol.). Gazeta Wyborcza, 7 lutego 2008. [dostęp 2008-06-15].
  4. a b Za artykułem w „Gazecie Wyborczej” online na Wyborcza.pl
  5. Nagroda Literacka Nike 2015 dla Olgi Tokarczuk. onet.pl, 2015-10-04. [dostęp 2015-10-04].
  6. O. Tokarczuk, Oddział psychogeriatryczny, „Mandragora, nr 4, Wrocław 1984, s. 105–109; Powrót na niebo, „Mandragora” nr 8, Wrocław, 1990, s. 142–145.
  7. KarolK. Maliszewski KarolK., Poezja wrocławska w latach 1980-2000, pierwodruk: Karol Maliszewski, Pociąg do literatury, Wrocław, 2010, s. 75–89, dolnoslaskosc.pl, 2004 [dostęp 2016-10-14].
  8. Nagroda Nike 1997. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-20].
  9. Nagroda Nike 1999. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-20].
  10. Nagroda Nike 2002. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-20].
  11. Związek Rzemiosła Polskiego: Laureaci Nagrody Literackiej im. Władysława Reymonta w latach 1994–2009. zrp.pl. [dostęp 2014-09-11].
  12. a b Spotkanie z okazji wydania nowej powieści Olgi Tokarczuk (notka PAP), Instytut Książki, 08.10.2007 [dostęp: 26.12.2015]
  13. Podróż ludzi Księgi - notka wydawnicza (Wydawnictwo W.A.B.) [dostęp: 25.12.2015]
  14. Nagroda Nike 2008. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-20].
  15. Gloria Artis dla Olgi Tokarczuk. mkidn.gov.pl, 2010-01-29. [dostęp 2012-11-21].
  16. Nagroda Nike 2010. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-20].
  17. Znamy finalistów Nike 2015 | Artykuł | Culture.pl. [dostęp 2015-09-13].
  18. Olga Tokarczuk, „Moment niedźwiedzia”. Culture.pl. [dostęp 2012-03-12].

Linki zewnętrzne[edytuj]