Olsza (Kraków)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy dzielnicy Krakowa. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Dwór Potockich
Supermarket ALMA

Olsza – dawna wieś zlokalizowana w Dolinie Prądnika, ok. 3 km na północny wschód od centrum Krakowa, obecnie w granicach Krakowa, obecnie jej tereny wchodzą w skład Dzielnicy III Prądnik Czerwony i Dzielnicy II Grzegórzki. Część dawnej Olszy na terenie Dzielnicy II zajmuje obecnie Osiedle Oficerskie.

Etymologia nazwy[edytuj | edytuj kod]

Olsza jest nazwą odapelatywną od nazwy drzewa olsza. Pierwotnie tereny Olszy porastały gęste lasy łęgowe, charakterystyczne dla dolin rzecznych (tu – dla Doliny Prądnika) i zbudowane głównie z olchy czarnej.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Olsza położona jest na północny wschód od Starego Miasta. Dawne granice Olszy biegły: od północnego wschodu w rejonie obecnej ul. Malawskiego, od południowego wschodu wzdłuż obecnych ulic Pilotów, Olszyny i Brodowicza, od południowego zachodu linią obecnej ul. Lubomirskiego, od północnego zachodu obecnymi ulicami Rakowicką i Brogi.

Obecnie od południa Olsza graniczy z wzniesionym w dawnej południowej części wsi Osiedlem Oficerskim. Granica jest umowna, można przyjąć że do Osiedla Oficerskiego należy ta część zabudowy, która powstała w uporządkowanej formie do II wojny światowej. Można też przyjąć umowną granicę na linii ul. Grochowskiej i rzeki Białuchy. Od zachodu Olsza graniczy z os. Warszawskie (rozdziela rzeka Prądnik wzdłuż ul. Gdańskiej). Od północy od os. Olsza II oddziela linia ulic: Malawskiego, Bohaterów Wietnamu i Młyńskiej. Od wschodu ul. Meissnera rozdziela od os. Pszona, a ul. Chałupnika od os. Śliczna.[potrzebny przypis]

Przez Olszę przepływa rzeka Białucha (Prądnik). Olszę przecina dwutorowa linia kolejowa PLK-100 (Kraków Mydlniki – Gaj) będąca "małą" towarową obwodnicą Krakowa, obecnie wykorzystywana przez pociągi towarowe oraz kilka pociągów TLK.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka na temat Olszy pochodzi z XVII w. kiedy to stanowiła część Prądnika Czerwonego, jednak z osobnym folwarkiem (w rejonie obecnych ulic Kanonierów, Pięknej, Ptasiej i Sokołowskiego).

W 1910 południową część wsi Olsza przyłączono do Krakowa. W okresie międzywojennym powstało na tym terenie Osiedle Oficerskie o charakterze willowym. W 1941 do Krakowa przyłączono pozostałą część dawnej wsi.

Większość obecnej zabudowy Olszy powstała na działkach budowlanych wytyczonych po II wojnie światowej z majątku rodziny Potockich.[potrzebny przypis]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Dwór Potockich
(ul. Sokołowskiego 19). Już w XVII wieku na terenie tzw. Starej Olszy istniał oddzielny folwark. W drugiej połowie XVIII wieku wybudowany został przez karmelitów bosych dwór. W pierwszej połowie XIX stulecia został on przebudowany w stylu klasycystycznym, z kolumnowym portykiem od południa. Otoczenie dworku zmieniono na park krajobrazowy.: Dwór wraz z parkiem o powierzchni 3,3 ha jest wpisany pod nazwą "Ogród w Olszy" do ewidencji zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków.

Placówki oświatowe[edytuj | edytuj kod]

  • Młodzieżowy Dom Kultury "Dom Harcerza" przy ul. Lotniczej 1. Prowadzi on zajęcia nauki gry na instrumentach (gitara klasyczna, perkusja, keyboard) oraz koła zainteresowań (malarskie, fotograficzne, taneczne itd.)

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

  • Przy ulicy Pilotów usytuowany supermarket Alma, Castorama oraz salon meblowy Black Red White.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Encyklopedia Krakowa. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa-Kraków 2000

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]