Oman wielki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Oman wielki
Inula helenium - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-210.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd astrowce
Rodzina astrowate
Podrodzina Asteroideae
Rodzaj oman
Gatunek oman wielki
Nazwa systematyczna
Inula helenium L.
Sp. pl. 2:881. 1753
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Łodyga z kwiatem
Kwiatostan

Oman wielki (Inula helenium) – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny astrowatych. Pochodzi z Europy i Azji Środkowej, rozprzestrzenił się też gdzieniegdzie poza obszarem swojego rodzimego występowania[2]. Status gatunku we florze Polski: kenofit, ergazjofigofit.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Jedna z większych bylin, osiągająca wysokość do 2,4 m.
Łodyga
Gruba, wzniesiona, bruzdowana, u góry rozgałęziona i wełnista. Pod ziemią roślina posiada bulwiaste kłącze.
Liście
Liście łodygowe lancetowate, prawie bez ogonków, nierówno karbowane. Liście odziomkowe natomiast jajowate i duże, osadzone na długich ogonkach. Na spodniej stronie są filcowate.
Kwiaty
Złotożółte koszyczki kwiatowe o średnicy do 8 cm, zebrane w wiechę. Zewnętrzne listki okrywy są liściaste, jajowate, wewnętrzne mają łopatkowaty kształt i są tępo zakończone. Wewnętrzne kwiaty w koszyczku rurkowe, zewnętrzne języczkowe. Kwiaty języczkowe mają długość 3-4 cm. Płatki korony są wąskie i lekko wygięte ku górze. Języczki brzeżnych kwiatów są równowąskie i dłuższe od okrywy. Puch kielichowy złożony z pojedynczych włosków w jednym szeregu.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, hemikryptofit. Siedlisko: świetliste zarośla, koryta potoków, polany. Kwitnie od czerwca do września.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Roślina lecznicza
    • Surowiec zielarski – kłącze z korzeniami (Radix Inulae)
    • Skład chemiczny – olejek eteryczny do 3,5%, fitosterole, inulina do 40%, sole mineralne.
    • Działanie: stosowana w medycynie ze względu na zawarte w niej substancje o działaniu wykrztuśnym (korzeń), ma też właściwości żółciopędne i żółciotwórcze. Bogate źródło inuliny. Jego składniki aktywne wchodzą w skład mieszanek ziołowych i syropów (Azarina, Pectosol)
  • Roślina ozdobna, czasami uprawiana w ogrodach ziołowych, nie tyle jednak ze względu na swoje kwiatostany, co raczej ze względu na własności lecznicze.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

W starożytnym Rzymie uznawany za lek i przyprawę, korzeń smażony w cukrze był prawdziwym przysmakiem. W Średniowieczu z korzenia wytwarzano lecznicze wino.

Uprawa[edytuj | edytuj kod]

Jest wystarczająco mrozoodporny (strefy mrozoodporności 5-10) i nie ma specjalnych wymagań co do gleby[3] . Może rosnąć na stanowiskach słonecznych lub częściowo zacienionych. Rozmnaża się zazwyczaj przez nasiona lub przez podział wiosną lub jesieni. Należy wziąć pod uwagę, że poprzez kłącza roślina szybko rozprzestrzenia się po ogrodzie.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
  2. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-06-15].
  3. Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.